Ως παραπλανητικούς και ανακριβείς κρίνει τους ισχυρισμούς του Φειδία Παναγιώτου για τις τιμές του ρεύματος, το Fact Check Cyprus, το κέντρο της Ερευνητικής Μονάδας Κοινωνικής Πληροφορικής του ΤΕΠΑΚ, το οποίο στοχεύει στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης από Κύπρο και Ελλάδα.
Συγκεκριμένα, ο Φειδίας Παναγιώτου, με «challenge» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ισχυρίζεται ότι τα ιδιωτικά φωτοβολταϊκά πάρκα παράγουν ηλεκτρικό ρεύμα με κόστος 5 έως 7 σεντς ανά kWh και το πωλούν στην ΑΗΚ στα 25 έως 30 σεντς ανά kWh, δηλαδή περίπου 4,6 φορές ακριβότερα. Ισχυρίζεται επίσης ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει τη δυνατότητα με μία απλή απόφαση να μειώσει τους λογαριασμούς ρεύματος όλων των Κυπρίων κατά 20%, αλλά επιλέγει να μην το πράξει.
Αυτούς τους ισχυρισμούς ανέλαβε να τεκμηριώσει και να επαληθεύσει η ομάδα του Fact Check Cyprus διεξάγοντας έρευνα και υποβάλλοντας γραπτά ερωτήματα στην ΑΗΚ για να λάβει επίσημες απαντήσεις και καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για παραπλανητικούς και ανακριβείς ισχυρισμούς και παραθέτοντας το συμπέρασμα της έρευνάς της.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Έπειτα από την έρευνα που διεξήγαγε το Fact Check Cyprus, διαπίστωσε ότι με βάση τη Ρυθμιστική Απόφαση ΡΑΕΚ 01/2021 αλλά και τη σχετική επίσημη απάντηση της ΑΗΚ, ο ισχυρισμός περί αγοράς ρεύματος από ιδιώτες στα 25-30 σεντς ειναι ψευδής. Εξηγεί ότι η ΑΗΚ Προμήθεια απαγορεύεται ρητά να συνάπτει διμερή συμβόλαια με νέα εμπορικά πάρκα, ενώ για τα παλαιότερα έργα η τιμή αγοράς είναι ρυθμισμένη με οροφή τα 11 σεντς ανά kWh.
Επιπλέον, η μείωση της τιμής του ρεύματος δεν αποτελεί προεδρική απόφαση, καθώς η ρύθμιση της αγοράς ανήκει στην ανεξάρτητη ΡΑΕΚ. Εξηγεί ότι η ΡΑΕΚ εγκρίνει τις διατιμήσεις και τις χρεώσεις που εφαρμόζουν οι κάτοχοι αδειών, εκδίδει τις άδειες παραγωγής και προμήθειας, και καθορίζει με ρυθμιστικές αποφάσεις τους κανόνες με τους οποίους λειτουργεί η αγορά. Είναι δηλαδή ο φορέας που αποφασίζει τι τιμή μπορεί να χρεώσει ή να πληρώσει κάθε εταιρεία ενέργειας.
Πιο αναλυτικά, αυτούσια αυτά που διαπίστωσε το Fact Check Cyprus:
Τι ισχύει
Σύμφωνα με την έκθεση «Renewable Power Generation Costs in 2024» του Διεθνούς Οργανισμού Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (irena.org, αρχειοθετημένο εδώ), στοιχεία της οποίας παραθέτει και η Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, το παγκόσμιο Σταθμισμένο Κόστος Ενέργειας των φωτοβολταϊκών μεγάλης κλίμακας μειώθηκε κατά 90% μεταξύ 2010 και 2024, από 0,417 σε 0,043 δολάρια ΗΠΑ ανά kWh (gov.cy, αρχειοθετημένο εδώ).
Το κοστος παραγωγής δηλαδή ενέργειας τοποθετείται στα περίπου 4 σεντς του ευρώ, τάξη μεγέθους συμβατή με αυτή που αναφέρει ο ευρωβουλευτής. Το μέγεθος αυτό, όπως το ορίζει η ίδια η έκθεση, είναι το συνολικό κόστος κατασκευής και λειτουργίας μιας μονάδας ανά παραγόμενη κιλοβατώρα, δηλαδή περιλαμβάνει και την κεφαλαιουχική επένδυση και όχι μόνο το λειτουργικό κόστος.
Η τιμή στην οποία η ΑΗΚ ως προμηθευτής αγοράζει ενέργεια από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) δεν είναι ελεύθερα διαπραγματεύσιμη ούτε κρυφή, αλλά ρυθμισμένη και δημοσιευμένη. Στη Μεθοδολογία Υπολογισμού Αναπροσαρμογής Καυσίμων της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου, (ΡΑΕΚ) όπως τροποποιήθηκε με την Απόφαση Αρ. 112/2023 (αρχειοθετημένο εδω) της 11ης Απριλίου 2023, ορίζεται ότι όταν το Κόστος Αποφυγής θερμικής παραγωγής της ΑΗΚ Παραγωγής υπερβαίνει τα 11 σεντς ανά kWh, η Τιμή Αγοράς από ΑΠΕ ισούται με τη μέση τιμή αγοράς της δεκαετίας 2013 έως 2022, δηλαδή 11 σεντς ανά kWh στη Χαμηλή Τάση, ενώ όταν το Κόστος Αποφυγής είναι χαμηλότερο, η τιμή αγοράς ισούται με το ίδιο το Κόστος Αποφυγής (cera.org.cy, αρχειοθετημένο εδώ). Τα 11 σεντς λειτουργούν δηλαδή ως οροφή και όχι ως δάπεδο. Η απόφαση είναι δημόσια αναρτημένη στο μητρώο της Αρχής (cera.org.cy, αρχειοθετημένο εδώ). Αυτό ισχύει για τα παλαιότερα έργα, που εντάχθηκαν σε κρατικά καθεστώτα στήριξης και υπάρχει υποχρέωση αγοράς από την ΑΗΚ, η οποία ρυθμίζεται από τη ΡΑΕΚ όπως περιγράφεται πιο πάνω.
Για τα νέα εμπορικά πάρκα αυτή η ρύθμιση δεν ισχύει. Με βάση τη Ρυθμιστική Απόφαση της ΡΑΕΚ 01/2021 (ΚΔΠ 359/2021, παράγραφος 7.74, αρχειοθετημένο εδώ), απαγορεύεται ρητά στον ρυθμιζόμενο προμηθευτή, δηλαδή στην ΑΗΚ Προμήθεια, να αγοράζει ηλεκτρική ενέργεια μέσω διμερών συμβολαίων στη χονδρική αγορά. Η μοναδική εξαίρεση αφορά την ενέργεια από σταθμούς ΑΠΕ εντός Εθνικών Σχεδίων Χορηγιών και Καθεστώτων Στήριξης (βάσει της ΡΑΕΚ 01/2015 αρχειοθετημένο εδώ), για την οποία η τιμή είναι καθορισμένη στα 11 σεντς ανά kWh. Στις Ερωτήσεις 9 και 10 των Συνήθων Ερωτήσεων και Απαντήσεων για έργα ΑΠΕ ηλεκτροπαραγωγής του Υπουργείου Εσωτερικών (moi.gov.cy, αρχειοθετημένο εδώ) διευκρινίζεται ότι με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 15ης Απριλίου 2015 καταργήθηκαν τα καθεστώτα στήριξης που προνοούσαν σταθερές και εγγυημένες τιμές πώλησης, και ότι η υποχρέωση της ΑΗΚ να αγοράζει ενέργεια από ΑΠΕ αφορούσε μόνο έργα εντός εκείνων των καθεστώτων.
Στην Ερώτηση 12 του ίδιου εγγράφου αναφέρεται ότι στη Μεταβατική Ρύθμιση της Αγοράς Ηλεκτρισμού δεν συμμετέχει η ΑΗΚ και συνεπώς οι παραγωγοί υποχρεούνται να συμβληθούν με τους (δεκαέξι) αδειούχους προμηθευτές, στους οποίους δεν ανήκει η ΑΗΚ. Το ίδιο προκύπτει και από τη Ρυθμιστική Απόφαση Αρ. 04/2017 της ΡΑΕΚ (Παράγραφος 9, cera.org.cy, αρχειοθετημένο εδώ), που θέσπισε κανόνες για διμερή συμβόλαια αποκλειστικά μεταξύ ανεξάρτητων παραγωγών ΑΠΕ και ιδιωτών προμηθευτών.
Με τη λειτουργία της Ανταγωνιστικής Αγοράς Ηλεκτρισμού οι επιλογές των παραγωγών διευρύνονται, καθώς λειτουργεί και προημερήσια αγορά παράλληλα με τα διμερή συμβόλαια (bfu.meci.gov.cy, αρχειοθετημένο εδώ).
Ο αποκλεισμός της ΑΗΚ Προμήθειας από τα διμερή στη χονδρική εξακολουθεί να ισχύει, όπως επιβεβαιώνει η ίδια η ΑΗΚ επικαλούμενη τη Ρυθμιστική Απόφαση 01/2021.
Το Fact Check Cyprus υπέβαλε γραπτά ερωτήματα στην ΑΗΚ τα οποία απαντήθηκαν από την εκπρόσωπο τύπου της ΑΗΚ,απάντησε στις 26 Αυγούστου 2026:
Ερώτημα: Έχει η ΑΗΚ Προμήθεια συνάψει διμερή συμβόλαια αγοράς ενέργειας με εμπορικά φωτοβολταϊκά πάρκα εκτός Σχεδίων Χορηγιών και Καθεστώτων Στήριξης, είτε υπό τη Μεταβατική Ρύθμιση είτε υπό την Ανταγωνιστική Αγορά Ηλεκτρισμού;
Απάντηση: «Η ΑΗΚ Προμήθεια δεν έχει συνάψει τέτοια συμβόλαια. Με βάση τη Ρυθμιστική Απόφαση της ΡΑΕΚ 01/2021 – ΚΔΠ 359/2021, παράγραφο 7.74, η δυνατότητα αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας μέσω διμερών συμβολαίων από ρυθμιζόμενο προμηθευτή (ΑΗΚ Προμήθεια) στην χονδρική αγορά δεν επιτρέπεται. Εξαίρεση αποτελεί η αγορά ενέργειας που παράγεται από σταθμούς ΑΠΕ εντός Εθνικών Σχεδίων Χορηγιών και Καθεστώτα Στήριξης της Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές, οι οποίοι με βάση τη Ρυθμιστική Απόφαση 01/2015 εκπροσωπούνται στη χονδρική αγορά από την ΑΗΚ Προμήθεια.»
Ερώτημα: Εάν ναι, σε ποιο εύρος τιμών ανά kWh κινούνται οι συμβάσεις αυτές;
Απάντηση:«Για την περίπτωση αγοράς ενέργειας που παράγεται από σταθμούς ΑΠΕ εντός Εθνικών Σχεδίων Χορηγιών και Καθεστώτα Στήριξης της Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές, η τιμή αυτή καθορίστηκε στα 0.11 €/kWh, με βάση την Απόφαση της ΡΑΕΚ 112/2023.»
Ερώτημα: Υπάρχουν δημοσιευμένα στοιχεία για το μέσο κόστος αγοράς ενέργειας από ΑΠΕ:
Απαντηση: «Η ΑΗΚ Προμήθεια δεν έχει τέτοια στοιχεία, καθότι όπως επεξηγήθηκε στο (1) πιο πάνω δεν προβαίνει σε αγορά ενέργειας από ΑΠΕ πέραν των Εθνικών Σχεδίων Χορηγιών και Καθεστώτα Στήριξης της Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές, των οποίων η τιμή είναι καθορισμένη στα 0.11 €/kWh.»
Ερώτημα: Αγοράζει η ΑΗΚ (ή η ΑΗΚ Προμήθεια) ηλεκτρικό ρεύμα από μεγάλα εμπορικά φωτοβολταϊκά πάρκα σε τιμές που κυμαίνονται μεταξύ 25 και 30 σεντς την κιλοβατώρα (€0,25 – €0,30/kWh);
Απάντηση: Όπως σας αναφέραμε και στην προηγούμενη απάντηση στο (1) η ΑΗΚ Προμήθεια δεν κάνει κάτι τέτοιο. Η ΑΗΚ Προμήθεια αγοράζει ενέργεια από ΑΠΕ εντός Εθνικών Σχεδίων Χορηγιών και Καθεστώτα Στήριξης της Ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές και πληρώνει 0.11 €/kWh.
