ALPHA της Κυριακής

Τα ποσά που θα εξοικονομούσαν τα νοικοκυριά αν το φυσικό αέριο ερχόταν στην Κύπρο στην ώρα του και το συνολικό κόστος του ημιτελούς τερματικού για τα κρατικά ταμεία

Σε προηγούμενο ρεπορτάζ είχαμε επισημάνει ότι το τερματικό φυσικού αερίου στο Βασιλικό, το οποίο είχε σχεδιαστεί για να υλοποιήσει την –πλέον περιβόητη– έλευση του πολύτιμου καυσίμου, έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί περί τα τέλη Μαΐου του 2022. Στόχος ήταν, μέσω του τερματικού, να διοχετευθεί φυσικό αέριο στο ενεργειακό μείγμα της χώρας, με απώτερο σκοπό τη μείωση του κόστους των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος.

Μία από τις πρόσφατες μελέτες του οικονομικού αντικτύπου στα νοικοκυριά, στην περίπτωση έλευσης φυσικού αερίου με τις τρέχουσες τιμές, η οποία δημοσιεύθηκε από την εφημερίδα «Πολίτης», εκπονήθηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο από τον καθηγητή Θεόδωρο Ζαχαριάδη, επικεφαλής του Κέντρου Ερευνών Ενέργειας, Περιβάλλοντος και Νερού του Κυπριακού Ινστιτούτου. Η μελέτη, αφενός, προσγειώνει υπεραισιόδοξους υπολογισμούς περί μείωσης της τάξης του 30% και, αφετέρου, υπενθυμίζει ότι μία μείωση της τάξης του 22% δεν είναι αμελητέα για το μέσο νοικοκυριό.

Σύμφωνα με τη μελέτη, τα νοικοκυριά που δεν διαθέτουν εγκατεστημένα φωτοβολταϊκά με σύστημα net metering, τα οποία αντιστοιχούν στο 75–80% του συνόλου των νοικοκυριών στην Κύπρο, θα επωφελούνταν από μείωση του κόστους του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος από 10% έως και 22%, αναλόγως της τιμής του φυσικού αερίου.

Η σημερινή τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος ανά κιλοβατώρα βρίσκεται στα €0,28. Εάν το φυσικό αέριο εισαγόταν στη χαμηλότερη τιμή του, με τα σημερινά δεδομένα, το κόστος ανά κιλοβατώρα θα σημείωνε πτώση 22%, στα €0,22.

Στην περίπτωση ενός ενδεικτικού νοικοκυριού τριών ατόμων, δηλαδή δύο ενηλίκων και ενός ανήλικου παιδιού, με κατανάλωση διμήνου 791 kWh και λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος ύψους €224,87, το αισιόδοξο σενάριο μείωσης της τιμής κατά 22% θα περιόριζε τον λογαριασμό στα €174,02. Πρόκειται για μείωση €50,85 ανά δίμηνο ή €305,10 σε ετήσια βάση.

Με άλλα λόγια, εάν το φυσικό αέριο εντασσόταν κανονικά στο ενεργειακό μείγμα της Κύπρου τον Ιούνιο του 2022, το συγκεκριμένο νοικοκυριό θα είχε εξοικονομήσει μέχρι σήμερα ποσό που ξεπερνά τα €1.000. Σημειώνεται ότι ο μέσος όρος κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος ενός νοικοκυριού στην Κύπρο φτάνει τις 1.500 kWh ανά δίμηνο, γεγονός που μεταφράζεται σε εξοικονόμηση περίπου €74 ανά δίμηνο ή €444 ετησίως.

Συνοπτικά στα συμπεράσματά της, η μελέτη σημειώνει ότι «η είσοδος φυσικού αερίου θα ήταν μέτρια επωφελής σήμερα, ίσως πιο επωφελής σε λίγα χρόνια, εφόσον οι αρχές μπορούν να διαπραγματευτούν χαμηλότερες τιμές καυσίμου». Εκτίμηση η οποία συνάδει με το Ενοποιημένο Εθνικό Σχέδιο της Κύπρου για την Ενέργεια και το Κλίμα 2021–2030. Σύμφωνα με το Σχέδιο, εάν το φυσικό αέριο ήταν διαθέσιμο από το 2026 και ενσωματωνόταν πλήρως στο ενεργειακό μείγμα, «οι μέσες τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας θα μειωθούν στο εύρος των 135 ευρώ/MWh και θα υποχωρήσουν σταδιακά έως τα 93 ευρώ/MWh το 2030», δηλαδή μείωση έως σχεδόν 40% στο επίπεδο κόστους παραγωγής, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις αγοράς και δικτύου.

Η μέχρι στιγμής «λυπητερή»

Δεν είναι, ωστόσο, μόνο τα ποσά που θα εξοικονομούσε το μέσο νοικοκυριό από το φυσικό αέριο που δεν ήρθε, ενώ θα έπρεπε να είχε έρθει εδώ και 3,5 χρόνια, αλλά και τα υπέρογκα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από τα ταμεία της Δημοκρατίας, δηλαδή από τους φόρους που πληρώνουν οι πολίτες.

Σύμφωνα με πληροφορίες που συγκέντρωσε ο «Alpha της Κυριακής», τα μέχρι στιγμής ποσά που αφορούν το ημιτελές τερματικό στο Βασιλικό διαμορφώνονται ως εξής:

Το κόστος των ημιτελών έργων κατασκευής του τερματικού, καθώς και των υλικών και εξαρτημάτων που βρίσκονται στον χώρο του εργοταξίου, ξεπερνά τα €50 εκατ., ενώ περίπου €20 εκατ. έχουν καταβληθεί μέχρι στιγμής σε συμβούλους του έργου.

Σε ό,τι αφορά το πλοίο επαναϋγροποίησης φυσικού αερίου (FSRU) «Προμηθέας», η αγορά του και οι εργασίες πιστοποίησής του έχουν κοστίσει ποσό κοντά στα €190 εκατ. Επιπρόσθετα, το μηνιαίο κόστος για τη Δημοκρατία από τον Δεκέμβριο του 2024, όταν εξασφαλίστηκε η κυριότητά του εκ μέρους της ΕτΥΦΑ, κυμαίνεται περί τις €310.000, αν και το ποσό δεν είναι σταθερό κάθε μήνα. Συνολικά, το κόστος αυτό προσεγγίζει τα €4,5 εκατ., ενώ στα €6,5 εκατ. ανήλθαν τα υπόλοιπα λειτουργικά έξοδα του πλοίου.

Η συνολική αποτίμηση οδηγεί στο αστρονομικό ποσό των €285 εκατ., με το έργο να παραμένει ημιτελές. Υπενθυμίζεται ότι το συνολικό κόστος του έργου είχε αρχικά υπολογιστεί στα €300 εκατ. για την κατασκευή των υποδομών και την αγορά πλοίου επαναϋγροποίησης φυσικού αερίου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ποσό αυτό είχε εξασφαλιστεί μέσω χαμηλότοκων δανείων και επιχορηγήσεων συνολικού ύψους €331 εκατ. Συγκεκριμένα, εγκρίθηκαν δάνεια ύψους €230 εκατ. από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, καθώς και επιχορήγηση €101 εκατ. από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκ των οποίων τα €67 εκατ. επιστράφηκαν, ενώ άλλα €28 εκατ. δεν πρόκειται να εκταμιευθούν.

Στον πιθανό λογαριασμό θα πρέπει να προστεθούν και τα περίπου €200 εκατ. που διεκδικεί η κινεζική κοινοπραξία στη διαιτησία που βρίσκεται σε εξέλιξη στο Λονδίνο, με την Κυπριακή Δημοκρατία να αξιώνει αντίστοιχο ποσό. Παράλληλα, τα δικηγορικά έξοδα μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας εκτιμάται ότι θα ανέλθουν στα €15 εκατ., σημαντικό μέρος των οποίων έχει ήδη καταβληθεί. Την ίδια ώρα, τα συνολικά έξοδα για τον «Προμηθέα» αυξάνονται γεωμετρικά, όσο δεν λαμβάνονται αποφάσεις για το μέλλον του έργου.

Η ολιγωρία που διογκώνει τον λογαριασμό

Όπως είναι σε θέση να γνωρίζει ο «Alpha της Κυριακής», το έργο βρίσκεται σε πλήρες αδιέξοδο. Στις 8 Ιανουαρίου, ο νέος υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός, δήλωνε στον “ALPHA” ότι αναμένει τις εισηγήσεις της ΕτΥΦΑ για το πλάνο ολοκλήρωσης του έργου, σημειώνοντας ότι είναι εφικτή η ολοκλήρωσή του εντός διετίας. Βάσει νομοθεσίας, όπως ορθώς επισημαίνει, η ευθύνη των αποφάσεων εναπόκειται στο τεχνοκρατικό επίπεδο, δηλαδή στην ΕτΥΦΑ, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα πολιτικής παρέμβασης.

Στην πράξη, ωστόσο, η στασιμότητα βαθαίνει. Το τέλμα στο οποίο έχει περιέλθει το έργο είναι τέτοιο που τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου καλούνται να σηκώσουν δυσανάλογο βάρος. Με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να διεξάγει έρευνες εδώ και μήνες, την εταιρεία υποστελεχωμένη, το μέγεθος του σκανδάλου να υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια ενός οργανισμού με μόλις δώδεκα υπαλλήλους και τις ευθύνες να βαραίνουν άλλους πλην των απλών μισθωτών, δεν θα πρέπει να αναμένεται άμεση λήψη αποφάσεων.

Την ίδια ώρα, τα υλικά και τα εξαρτήματα που παραμένουν παρατημένα και χωρίς πιστοποίηση στον χώρο του εργοταξίου, όπως είχε επισημανθεί σε ρεπορτάζ στις 25 Ιανουαρίου 2026, δεν αποκλείεται να εγκυμονούν κινδύνους στο μέλλον, με ανυπολόγιστες συνέπειες.

Οι αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν προϋποθέτουν πλέον πολιτική διαχείριση. Οι επιλογές περιλαμβάνουν την ολοκλήρωση του έργου είτε με τα υφιστάμενα υλικά και εξαρτήματα, εφόσον πιστοποιηθούν, είτε με νέα, με κάθε σενάριο να συνεπάγεται αύξηση του συνολικού κόστους και επιμήκυνση του χρονοδιαγράμματος. Εναλλακτικά, υπάρχει ακόμα και η πιθανότητα για ματαίωση του έργου, για αλλαγή σχεδιασμού για την έλευση φυσικού αερίου ή ακόμη και η πλήρης εγκατάλειψη των σχεδίων.

Πολιτική απόφαση θα πρέπει να αποτελέσει και η χάραξη της πορείας του «Προμηθέα».

Όσο δεν αναλαμβάνεται η ευθύνη για τη λήψη αποφάσεων, ο λογαριασμός για το κράτος θα συνεχίσει να αυξάνεται και οι λογαριασμοί ρεύματος θα παραμένουν υψηλοί.