ALPHA της Κυριακής

Το βίντεο είναι κακόβουλο; Αναμφίβολα. Αν, όμως, δεν έβρισκαν, δεν θα έβγαζαν

Λένε ότι ο έρωτας περνά μέσα από το στομάχι. Το ίδιο ισχύει για τη διαπλοκή. Οι σχέσεις των διαπλεκομένων συσφίγγονται με πλουσιοπάροχα γεύματα. Όπως ο Συλλούρης, υψώνοντας ένα ποτήρι κρασί,  κλείνει το μάτι στον φερόμενο εκπρόσωπο επενδυτή, ο οποίος ζητά παρανόμως «χρυσό διαβατήριο», έτσι και ο Λακκοτρύπης, πίνοντας και συντρώγοντας με δήθεν εκπρόσωπο επενδυτικής εταιρίας, εξηγεί με άνεση πώς μπορεί να παρακαμφθεί το εμπόδιο του ορίου του 1 εκ. ευρώ σε προεκλογικές δαπάνες προεδρικών υποψηφίων. Η διαπλοκή θέλει καλοπέραση – το καλό φαγοπότι συμβολίζει μια αμοιβαία επωφελή συναλλαγή.   

Κάθε σκηνή στο επίμαχο βίντεο των μαύρων δωρεών έχει τη δική της σημασία. Καταγράφει όψεις της ανθρωπολογίας της διαπλοκής: τι θεωρούν αυτονόητο οι εμπλεκόμενοι, τι νοήματα οργανώνουν τη δράση τους, ποιες διαδικασίες μετέρχονται. Οι μηχανορράφοι συνέρραψαν απο-καλυπτικές σκηνές, γνωρίζοντας ότι θα εκτεθούν οι εμπλεκόμενοι.  

Το βίντεο είναι κακόβουλο; Αναμφίβολα. Αν, όμως, δεν έβρισκαν, δεν θα έβγαζαν. Είναι προϊόν μοντάζ; Σχεδόν πάντα τα οπτικογραφημένα αρχεία μοντάρονται. Σημαίνει αυτό ότι το περιεχόμενο του βίντεο είναι αναληθές; Όχι. Ο αναπληρωτής κυβερνητικός εκπρόσωπος επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες έλαβαν χώρα («Φιλελεύθερος», 12/1/2026). Ειδικοί επιβεβαίωσαν ότι δεν είναι προϊόν Τεχνητής Νοημοσύνης («Φιλελεύθερος», 9/1/2026). Λακκοτρύπης και Χαραλάμπους είπαν ό,τι ακούσαμε και είδαμε ότι είπαν. Τα αγγλικά τους είναι φτωχά, αλλά επαρκή για να συνεννοηθούν με έναν αλλόγλωσσο «επενδυτή» και για μας να καταλάβουμε τι είπαν.

Βεβαίως, δεν γνωρίζουμε πάντοτε σε τι ερωτήσεις απαντούσαν, αλλά, όποιες κι αν ήταν οι ερωτήσεις, οι απαντήσεις τους είναι πραγματολογικές (factual), όχι μεταφορικές για να χρειάζονται ευφάνταστη ερμηνεία. Αν πω ότι «ζυγίζω 81 κιλά», μπορεί να απαντώ στην ερώτηση γιατρού, σε ερώτηση εκπαιδευτή πυγμαχίας, σε ερώτηση ξεναγού σε εκδρομή ή σε ότι άλλο μπορείς να φανταστείς. Όποια κι αν είναι η ερώτηση, η απάντησή μου είναι εμπειρικά ελέγξιμη.

Ο Λακκοτρύπης, πρώην υπουργός και «πολύ καλός φίλος» του Προέδρου Χριστοδουλίδη καθ’ ομολογία του Λακκοτρύπη και του Διευθυντή του Προεδρικού Γραφείου και σύγαμπρου του Προέδρου Χ. Χαραλάμπους, θεωρεί το όριο του 1 εκ ένα άβολο εμπόδιο – σαν μια λακκούβα στο δρόμο που ο οδηγός πρέπει να αποφύγει. Η γλώσσα του σώματός του είναι αποκαλυπτική. Εξηγεί στον συνομιλητή του, με τη μεγαλύτερη φυσικότητα, τι πρέπει να γίνει για να ξεπερασθεί το εμπόδιο. Χρειάζονται μετρητά, λέει. «Μερικές φορές [οι υποψήφιοι] εξαρτώνται από μετρητά για να ξεπεράσουν το όριο. Πρέπει να είναι μετρητά. Πάνε [οι ενδιαφερόμενοι] με μετρητά. Ξοδεύουν [οι υποψήφιοι] μετρητά». Ουδέποτε διερωτάται αν η υπέρβαση του ορίου συνιστά παρανομία. Τη θεωρεί φυσιολογική, όχι διαφορετική από την υπέρβαση του ορίου ταχύτητας. Ο υποψήφιος χρειάζεται μετρητά για να ξοδέψει μετρητά, εξηγεί, με την εκλαϊκευτική ικανότητα δασκάλου που πρέπει να εξηγήσει τον πολλαπλασιασμό στους μαθητές. «Σε ποιόν πάνε τα μετρητά;», φέρεται να ρωτά με προσποιητή άγνοια ο συνομιλητής: «στον διευθυντή του Γραφείου του Προέδρου» [τον Χαραλάμπους] απαντά. «Του δίνουν ένα φάκελο [με μετρητά]».    

Μεσάζοντες σαν τον πρώην υπουργό Λακκοτρύπη, πληρώνονται για να μεσολαβούν μεταξύ εταιριών και κράτους. Ο Χαραλάμπους εμφανίζει τον Λακκοτρύπη ως κολλητό του Προέδρου: «μιλώντας με τον Λακκοτρύπη είναι σα να μιλάτε μαζί μας», ομολογεί. Ο Λακκοτρύπης είχε συνάψει επαγγελματικό συμβόλαιο με την εταιρία-φάντασμα που επεδίωκε επαφή με το Προεδρικό («Φιλελεύθερος», 9/1/2026). Τα επιδιωκόμενα οφέλη της μεσολάβησης θα ήταν αξιοσημείωτα και για τις δύο πλευρές. Για τον Χριστοδουλίδη, χρήματα για την προεκλογική καμπάνια του. Για την φερόμενη επενδυτική εταιρία, επιτάχυνση διαδικασιών, διευθέτηση εγκρίσεων, κλπ. Το γρηγορόσημο κοστίζει, αλλά αξίζει τον κόπο. 

Η φαρμακευτική εταιρία Remedica αναφέρεται στο βίντεο. Ο Λακκοτρύπης μιλά για τις υπηρεσίες μεσάζοντα που της παρείχε: «Φροντίζω ώστε η Κύπρος να τηρεί σταθερή στάση στην ΕΕ για να μην επιβληθούν κυρώσεις σε αυτόν τον τρίτο άνθρωπο [τον Κοσόγκοφ, Ρώσο ολιγάρχη, επενδυτή στη μητρική εταιρία της Remedica, τη LetterOne]». «Πως το κάνεις αυτό;» φέρεται να ρωτά ο συνομιλητής. «Μιλάω με τον Πρόεδρο», αποκρίνεται ο Λακκοτρύπης. Θέλοντας να προσδώσει αληθοφάνεια στον κομπασμό του, επεξηγεί με ένα παράδειγμα. «Μετά από δική μου εισήγηση, η Remedica δώρισε 75.000 ευρώ στο Προεδρικό Μέγαρο. Τράβηξαν την προσοχή του Προέδρου, γιατί εγώ κανόνισα τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου και του Προέδρου της Δημοκρατίας. Ο Πρόεδρος του ΔΣ του είπε: “Κύριε Πρόεδρε, θα δωρίσουμε 75.000 ευρώ”». Ο Λακκοτρύπης δεν διευκρίνισε αν ήταν μετρητά. Η εταιρία χρειαζόταν μια κρατική άδεια και, με τη μεσολάβησή του, την εξασφάλισε σε «δύο βδομάδες», είπε.

Όπως μάθαμε από την επιτροπή Νικολάτου για τα «χρυσά διαβατήρια», σε συστήματα διαπλοκής, ο ρόλος της εκτελεστικής κορυφής είναι κυριαρχικός. «Ο Πρόεδρος λέει: “θέλω να κάνετε αυτό”», εξηγεί στον συνομιλητή του ο μεσάζων Λακκοτρύπης. Οι κρατικοί θεσμοί, οσφυοκαμπτικώς, τείνουν να εκτελούν τις επιθυμίες του (όποιου) Προέδρου.

Η σχέση διαπλεκομένων εταιριών και κυβερνητικών αξιωματούχων είναι τόσο στενή που μερικοί, όπως ο Χρυσοχός, διευθύνων σύμβουλος της Cyfield, την περιγράφουν με ερωτικούς όρους! «Αν τηλεφωνήσω [στον Πρόεδρο] τώρα, θα απαντήσει. Έχουμε καθημερινή επικοινωνία», κομπάζει. Το αυτάρεσκο χαμόγελό του είναι αποκαλυπτικό. «Είναι σαν τη φιλενάδα μου», συμπληρώνει, κοιτάζοντας το κινητό του. Δεν είναι η νεότητα που κάνει τον Χρυσοχό αμετροεπή. Είναι η ισχύς.  

Τη διαδικασία της διαπλοκής περιγράφει και ο Χαραλάμπους. «Αποφάσισε τι ακριβώς θέλεις να κάνεις», λέει στον διαδικτυακό συνομιλητή του. «Και μετά μπορείς να πας στον Πρόεδρο και να το προσφέρεις. Σου μιλάω τώρα εκτός καταγραφής (of the record), Τζώρτζ, εκτός καταγραφής: μπορείς να έρθεις και να πεις “εντάξει, θέλουμε να κάνουμε αυτή τη δουλειά και θα έχουμε και αυτό το ποσό χρημάτων για σκοπούς Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης”». Δεν είναι βέβαιο πώς αντιλαμβάνεται την έννοια «Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη» αλλά, μπορούμε να το συνάγουμε αν συνδυάσουμε τη φράση του με τα λόγια του Λακκοτρύπη. Όπως σε κάθε κοινωνικό φαινόμενο, υπάρχει συνοχή στη διαπλοκή. Εν προκειμένω, η «Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη» είναι σαν το «δωράκι» σε έναν διεφθαρμένο δημόσιο λειτουργό – ευφημισμός για να καλυφθούν αθέμιτες πρακτικές.

Ώσμωση θεσμικών ρόλων και πολιτικών επιδιώξεων

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της διαπλοκής, που αποκαλύπτει το βίντεο, είναι η ώσμωση θεσμικών ρόλων και πολιτικών επιδιώξεων. Στο βίντεο περιγράφεται μία εκδοχή της ώσμωσης.

Οι υποψήφιοι χρηματοδότες παροτρύνονται από τον Λακκοτρύπη να χρηματοδοτήσουν «έργα (projects) της Προεδρίας». Δεν διευκρινίζεται τι είναι αυτά. «Εν τω μεταξύ υποστηρίζουμε τα έργα της Προεδρίας, μέχρι τις προεδρικές εκλογές», λέει στον συνομιλητή του. (Το πρώτο πληθυντικό πρόσωπο αναφέρεται πιθανότατα στην εταιρία που ο Λακκοτρύπης φέρεται να ανέλαβε να φέρει σε επαφή με το Προεδρικό. Είναι ο πληθυντικός που συνήθως χρησιμοποιούν οι δικηγόροι με τους πελάτες τους).

«Πώς το κάνουμε αυτό;», ρωτά ο συνομιλητής.  Πίνοντας μια γουλιά κρασί για να υγράνει τον λαλίστατο λάρυγγά του, ο Λακκοτρύπης εξηγεί. «Μιλάμε με τον Πρόεδρο. Μιλάμε με την Πρώτη Κυρία. Λαμβάνει χρηματοδότηση για τα έργα της». Πρόεδρος και Πρώτη Κυρία εμφανίζονται ως ένα και το αυτό, εξού και οι αναφορές στα πρόσωπά τους είναι εναλλάξιμες. «Πάμε στο γραφείο της, συστηνόμαστε… Αυτό μετά τη συνάντησή μας με τον Πρόεδρο… Συναντάμε την Πρώτη Κυρία. Αν ο Πρόεδρος έχει έργα, βοηθάμε. Αν όχι, η Πρώτη Κυρία τα κάνει όλα αυτά [τα έργα]». «[Η Πρώτη Κυρία] μου έστειλε επιστολή δυο μήνες πριν. Αρχίζουν νέο κύκλο τώρα [πιθανότατα αναφέρεται στην αναζήτηση χρηματοδοτήσεων] . Ίσως ο Σεπτέμβρης είναι καλή στιγμή να συνεισφέρετε». 

Τα «έργα» της Πρώτης Κυρίας είναι «φιλανθρωπικά», με πρώτο και καλύτερο τον Φορέα Κοινωνικής Στήριξης, του οποίου, μέχρι την παραίτησή της, προέδρευε. Ο Φορέας, διαθέτοντας πάνω από 2 εκ. ευρώ για χορηγίες,  παρέχει οικονομική στήριξη σε αρκετούς φοιτητές που τη χρειάζονται. Την εύλογη ευγνωμοσύνη αυτών και των οικογενειών τους   καρπούται φυσικά, όχι ο γραφειοκράτης ταμίας του Φορέα, ο Γενικός Λογιστής της Δημοκρατίας, αλλά το λαμπερό πρόσωπο που τον εκπροσωπεί και πρωτοστατεί στην προσέλκυση χορηγιών, η Πρώτη Κυρία. Δεδομένου ότι η Εξοχότης της είναι ένα με τον Πρόεδρο (ο Λακκοτρύπης εναλλάσσει αβίαστα τους δύο στην περιγραφή του), ο αποδέκτης, τελικά, της ευγνωμοσύνης είναι ο κατ’ εξοχήν ενδιαφερόμενος – ο Πρόεδρος. Πώς θα εκφραστεί αυτή η ευγνωμοσύνη; Μαντέψτε…

Ο Χρυσοχός εξηγεί ότι παρευρίσκεται σε όλα τα  “events” της Πρώτης Κυρίας για συγκέντρωση χρημάτων. Η εταιρία του συνεισφέρει «250.000 το χρόνο», διευκρινίζει. Δεν είναι ασήμαντο ποσό. Τι παίρνει πίσω ως αντάλλαγμα; «Τελειώσαμε ένα έργο το Μάρτιο», αποκαλύπτει, «πηγαίνοντας από κυβερνητικό γραφείο σε γραφείο, χρησιμοποιώντας τα κατάλληλα μέσα».

Η Πρώτη Κυρία «χρησιμοποιεί τις δωρεές», παρατηρεί ο Χρυσοχός, «για να πάρει υποστήριξη». Δεν διευκρινίζει τι εννοεί με τη λέξη «υποστήριξη». Θα ήταν παράλογο να υποθέσουμε ότι, σε ένα σύστημα διαπλοκής, στο οποίο υποψήφιοι επενδυτές ενθαρρύνονται να μιλήσουν είτε με τον Πρόεδρο, είτε με την Πρώτη Κυρία, μέριμνα της Πρώτης Κυρίας είναι να χτίζει δίκτυο πολιτικά εξαργυρώσιμων σχέσεων με την κοινωνία για πολιτικό όφελος του Προέδρου; Η Εβίτα Περόν είναι το μοντέλο.

Όπως το υπό κάλυψη ρεπορτάζ του «Αλ Τζαζίρα», το 2020, οι σκηνές διαπλοκής του επίμαχου βίντεο είναι η κλειδαρότρυπα στο δωμάτιο της διαπλοκής. Ελάχιστα βλέπουμε, πολλά καταλαβαίνουμε. Η καταγραφή απόρρητων δρωμένων πίσω από κλειστές πόρτες, έστω κι αν είναι κακόβουλη, ενισχύει τη διαίσθηση της κοινής γνώμης ότι το σύστημα είναι διεφθαρμένο. Με ήχο και εικόνα καταγράφεται η διαπλοκή ιδιωτικών συμφερόντων με κυβερνητικούς αξιωματούχους ή συγγενείς τους προς αμοιβαίο όφελος, παρακάμπτοντας νόμους και θεσμοποιημένες πρακτικές. Πέρα από θέματα ακεραιότητας και δεοντολογίας, τίθενται μείζονα θέματα θεσμικής λειτουργίας. Θα συνεχίσω στο επόμενο.

Ο κ. Χαρίδημος Τσούκας (www.htsoukas.com) είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, ερευνητής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Γουόρικ, μέλος της Κυπριακής και της Βρετανικής Ακαδημίας, και αναπληρωτής επικεφαλής του κινήματος «Άλμα».