Έντονη είναι η ανησυχία της Κύπρου αλλά και αρκετών κρατών μελών, για το ενδεχόμενο έκρηξης του λαθρεμπόριού, μέσα από τις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για ριζικές αλλαγές στη φορολόγηση και τη διάθεση των καπνικών προϊόντων, με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης και την εναρμόνιση των συντελεστών σε επίπεδο ΕΕ. Οι επιπτώσεις στην αγορά από τις εισηγήσεις, ενδεχομένους να έχουν έντονο αποτύπωμα στην καθημερινότητα καταναλωτών και επαγγελματιών βρίσκεται προ των πυλών και την αγορά.
Τι προτείνει η ΕΕ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μια ριζική αναθεώρηση της φορολογίας στα καπνικά προϊόντα, εισάγοντας τις πιο κάτω αυξήσεις:
- 139% στα τσιγάρα,
- 258% στον καπνό για στριφτά τσιγάρα,
- και πάνω από 1.000% στα πούρα.
Παράλληλα, θέτει για πρώτη φορά ενιαίο πλαίσιο φορολόγησης για τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα προϊόντα νικοτίνης, με στόχο την εναρμόνιση των συντελεστών στην Ε.Ε. και την αντιμετώπιση της κατανάλωσης, ιδιαίτερα σε νέες ηλικίες. Η πρόταση εντάσσεται στην αναθεώρηση της οδηγίας περί φορολόγησης του καπνού και συνοδεύεται από νέο ίδιο πόρο της Ένωσης (TEDOR), με εκτιμώμενη αύξηση εσόδων άνω των 15 δισ. ευρώ.
Πέρα από το καθαρά φορολογικό σκέλος, η Κομισιόν εισηγείται μέτρα που αλλάζουν ολοκληρωτικά την αγορά. Πρόκειται για αλλαγές όπως απαγόρευση φίλτρων, δραστική μείωση των σημείων πώλησης και σταδιακό περιορισμό της διάθεσης καπνικών από το λιανεμπόριο, μεταφέροντας την πώληση σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι αυξήσεις φόρων αποτελούν το αποτελεσματικότερο μέσο περιορισμού της κατανάλωσης, αποδίδοντας το 40% της μείωσης του καπνίσματος της τελευταίας δεκαετίας στη φορολογία.
Διαβάστε ακόμα: Ο Γρηγόρης Καμπέρης εξηγεί: Πώς Πολιτεία και βιομηχανία μπορούν να «χτυπήσουν» το παράνομο εμπόριο και την πρόσβαση ανηλίκων σε καπνικά προϊόντα
Ωστόσο, η πρωτοβουλία έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από κράτη-μέλη του ευρωπαϊκού Νότου, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, που προειδοποιούν για κινδύνους αύξησης του λαθρεμπορίου και απώλειας ανταγωνιστικότητας για τις εγχώριες καπνοβιομηχανίες. Παρά τις επιφυλάξεις, η Κομισιόν πιέζει για οριστικοποίηση της πρότασης έως το καλοκαίρι του 2026, με το Βορρά να απαιτεί πιο ομοιόμορφο και αυστηρό καθεστώς φορολόγησης σε ολόκληρη την ενιαία αγορά.
Προειδοποιούν τα καταστήματα
Η ενδεχόμενη αύξηση στη φορολογία αναμένεται να φέρει αλυσιδωτές επιπτώσεις στα πωλητές καπνικών ειδών, και κυρίως στα περίπτερα.
Στην ανακοίνωση του ο Σύνδεσμος Καταστημάτων Διαρκούς Εξυπηρέτησης (ΣΥΚΑΔΕ), εξηγεί ότι σύμφωνα με τις προτάσεις της Κομισιόν, ο ελάχιστος φόρος στα τσιγάρα θα αυξηθεί από €90 σε €215 ανά 1.000 τεμάχια (+139%), ενώ στον καπνό για στριφτά από €60 σε €215 ανά κιλό (+258%). Αυτό σημαίνει ότι οι τιμές στην κυπριακή αγορά θα εκτοξευθούν σε €7–7,50 ανά πακέτο τσιγάρων και περίπου €13 ανά συσκευασία καπνού.
Σε επικοινωνία με τον Ανδρέα Θεοδούλου, Πρόεδρο του ΣΥΚΑΔΕ, ανέφερε στο Alphanews.live, ότι έχει ζητηθεί η εξαίρεση της Κύπρου, κυρίως της γεωγραφικής θέσης της χώρας ή να δοθεί μια παράταση από την εισαγωγή της νέας φορολογίας.
«Γεωγραφικά, έχουμε σοβαρό πρόβλημα με το λαθρεμπόριο. Ζητάμε είτε εξαίρεση ή παράταση, είτε πιο μικρούς φορολογικούς συντελεστές» τόνισε.
Αναφορικά με το λαθρεμπόριο καπνικών από τα κατεχόμενα, ο ΣΥΚΑΔΕ έχει εισηγηθεί αυστηροποίηση των ποινών για εμπλοκή σε παράνομο εμπόριο, ενίσχυση των ελέγχων στα οδοφράγματα με σύγχρονα τεχνολογικά μέσα, και ενίσχυση της διασυνοριακής συνεργασίας και των μηχανισμών επιβολής του νόμου. Ωστόσο αναγνωρίζει ότι πρακτικά είναι αρκετά δύσκολο να υλοποιηθεί λόγω της έκτασης της Πράσινης Γραμμής.
Ο ΣΥΚΑΔΕ έχει αποστείλει σχετικές επιστολές στο Τμήμα Τελωνείων, από όπου αναγνωρίστηκε το ζήτημα του λαθρεμπόριού και πως αυτό ενδέχεται να ενταθεί στην περίπτωση της αύξησης της φορολογία στα καπνικά προϊόντα. Επιστολές έχουν σταλεί και στο Υπουργείο Οικονομικών και στη Βουλή, με το θέμα τίθεται και ενώπιον της Επιτροπής Εμπορίου, ζητώντας την παρέμβασή τους για να εξαιρεθεί η Δημοκρατία από τη συγκεκριμένη Οδηγία. Η Επιτροπή από τη πλευρά της έχει ζητήσει ενημέρωση από το αρμόδιο Υπουργείο για τις προθέσεις της Κυβέρνησης.
Λαθρεμπόριο τσιγάρων στην Κύπρο
Σύμφωνα με το ΣΥΚΑΔΕ, 12,8% των τσιγάρων και 52,6% του καπνού για στριφτά διακινούνται παράνομα, προκαλώντας απώλειες άνω των €50 εκατ. ετησίως στα δημόσια ταμεία και οδηγώντας σε κλείσιμο άνω των 600 περιπτέρων την τελευταία δεκαετία.
Επιπρόσθετα και σύμφωνα με τα ευρήματα της ετήσιας ανεξάρτητης Έκθεσης της KPMG, που διενεργήθηκε για λογαριασμό της Philip Morris International, στην Κύπρο το 2024, το ποσοστό των παράνομων τσιγάρων εκτιμάται στο 14,3% της συνολικής κατανάλωσης τσιγάρων, αυξημένο κατά 3,29 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με το 2023 (11,0%). Συνολικά, για το ίδιο έτος, καταναλώθηκαν 130 εκατ. παράνομα τσιγάρα.
Τα χαμένα έσοδα για τα δημόσια ταμεία υπολογίζονται σε €22 εκατ. για το 2024.
Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης καταναλώθηκαν 38,9 δισ. παράνομα τσιγάρα και οι απώλειες των εσόδων για τα δημόσια ταμεία υπολογίζονται σε €14,9 δισ. (+€3,3 δισ. σε σχέση με το 2023).
Ανησυχίες και στο Τελωνείο
Ιδιαίτερος προβληματισμός επικρατεί και στο Τμήμα Τελωνείων, αναφορικά με την ευρωπαϊκή οδηγία.
«Εμείς σαν Τμήμα διατηρούμε την επιφύλαξη ότι οι μεγάλές αυξήσεις που προτείνονται θα ενισχύσουν το λαθρεμπόριο και ειδικά για την Κύπρο όπου υπάρχει το θέμα της πράσινης γραμμής» αναφέρει ο Γιώργος Κωνσταντίνου, Εκπρόσωπος Τύπου του Τμήματος Τελωνείου.
Το Τμήμα, έχει καταθέσει τη δική του πρόταση στο αρμόδιο Υπουργείο, τονίζοντας πως οι αυξήσεις θα πρέπει να είναι μικρότερης κλίμακας από αυτές που προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, για να αποφευχθούν οι όποιες αρνητικές συνέπειες με την αύξηση του λαθρεμπορίου.
Ωστόσο, μια εξαίρεση ή παράταση για την Κύπρο, δεν φαντάζει εφικτή. «Ίσως μια συνολική διευθέτηση διότι είναι και άλλα κράτη μέλη που επηρεάζονται. Είτε στο πλαίσιο των συζητήσεων που θα ακολουθήσουν και ειδικότερα στο πλαίσιο της Προεδρίας της Κύπρου. Αναμένουμε ότι θα ληφθούν οι απόψεις από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ. Επειδή δεν είναι μόνο η Κύπρος που αντιμετωπίζει το αντίστοιχο θέμα» σημειώνει ο κ. Κωνσταντίνου.
Σημειώνεται δε ότι με την αύξηση των φόρων, το λαθρεμπόριο ενδεχομένως να αυξηθεί αρκετά, σε σημείο που το Τμήμα Τελωνείων, με το υφιστάμενο προσωπικό να μην μπορεί να ανταπεξέλθει.
«Αντιλαμβανόμαστε το κίνητρο της Επιτροπής για τον έλεγχο του καπνίσματος και το θέμα υγείας. Αλλά είναι ένας πολύ φιλόδοξος στόχος. Εμείς έχουμε υποβάλει μια πρόταση στο Υπουργείο ότι δεν είμαστε υπερ. Ελπίζουμε σε δεύτερες σκέψεις» καταλήγει.
