Μ’ αυτά και μ’ αυτά, αναρωτιέμαι αν θα πρέπει να γράψω επιτέλους εκείνο το βιβλίο που θα ήθελα να διαβάσω
Υπάρχει κάτι απρόσμενα οικείο όταν συναντάς Ιρλανδούς (και Σκωτσέζους). Έξω καρδιά, χιούμορ, αγάπη για τη ζωή, γεροί δεσμοί με τους ανθρώπους και τον τόπο, ιστορίες να χορτάσει η φαντασία, αλκοόλ για να δαμάσεις ό,τι δεν αντέχεται.
Με αφορμή την επιλογή της κοινότητας φιλαναγνωσίας (το book club ντε…) της δουλειάς, έπιασα να διαβάζω το τελευταίο βιβλίο της Lοuise Nealon με τίτλο Everything that is beautiful. Οι 245 σελίδες έφυγαν νεράκι και το λέω αυτό τόσο ως έπαινο όσο κι ως κριτική.
Βρισκόμαστε στην Ιρλανδία του σήμερα και ζούμε ανάμεσα σε δύο οικογένειες με στενούς δεσμούς. Γονείς και παιδιά αναπτύσσουν σχέσεις μεταξύ τους σε διαφορετικές στιγμές και με άνισες δυναμικές. Χαρά, περιέργεια, έρωτας, παιχνίδι, απογοήτευση, παλιά μυστικά, αποστάσεις που μεγαλώνουν με το πέρασμα του χρόνου. Το βιβλίο έχει κοντά στους δέκα χαρακτήρες, που συμβάλλουν με τον ένα ή άλλο τρόπο στην πλοκή. Ωστόσο, η προσοχή πέφτει στη Helen, μητέρα στην οικογένεια των Foley, παντρεμένη με τον Liam, αθλητικό αστέρα του hurling και τη Niamh, κόρη από την άλλη οικογένεια, με εξαιρετικές προοπτικές στο ίδιο άθλημα.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Όσο οι σελίδες περνούν, τα σύννεφα πυκνώνουν, οι υπόνοιες γίνονται πιο σαφείς και έντονες. Γύρω στα μέσα του βιβλίου, είναι σαφές ότι ο Liam έχει επιτεθεί σεξουαλικά και ενδεχομένως βιάσει την Niamh, αλλά η συγγραφέας καταφέρνει να κρατήσει ανοικτό το ενδεχόμενο ότι τα πράγματα δεν έχουν συμβεί ακριβώς έτσι. Το δεύτερο μισό του βιβλίου εστιάζει σε δίπολα σχέσεων, στους εσωτερικούς μονολόγους του καθενός και τις αγωνίες που κουβαλούν. Κάποιες από αυτές σχετίζονται με το Κακό που περιτριγυρίζει, άλλες είναι άσχετες – μικρά και μεγάλα αδιέξοδα, αγωνίες της ζωής, ο χρόνος που τελειώνει, το ανεκπλήρωτο και το ανέφικτο, η ζήλια και οι ζωές των άλλων, η εξερεύνηση του ποθητού. Όλα αυτά που συνθέτουν τον άνθρωπο, μικρά, μεγαλειώδη, ποταπά, συγκλονιστικά.
Το βιβλίο δεν έχει κάποια στιγμή αναγνώρισης, αποκάλυψης, δικαιοσύνης. Ολοκληρώνεται με μια εικόνα λυρισμού – οι πατέρες της οικογένειας έχουν πεθάνει, οι γυναίκες έχουν βρει έναν τρόπο να προχωρήσουν με μια διαχείριση, όχι απαραιτήτως επίλυση, όσων τις βασανίζουν, η ζωή συνεχίζεται με κάποιο τρόπο που ίσως να κρύβει μια ομορφιά και γαλήνη.
Κι ο βιασμός; Το έγκλημα περνάει ατιμώρητο, το θύμα οχυρώνεται στη σιωπή, οι περισσότεροι προτιμούν να αποστρέψουν το βλέμμα. Θα έχει συμβεί εκατομμύρια φορές και το βιβλίο προσθέτει μία λογοτεχνική φορά. Κι εδώ αρχίζει η απογοήτευση, αφού το ανεπίλυτο φωτίζει τα τεχνάσματα και τις αδυναμίες της συγγραφέως: μας έχει ρίξει στα πόδια διάφορες άλλες ιστορίες που μπουρδουκλώνουν την αναγνωστική πορεία (περιλαμβανομένης και μιας σκηνής λεσβιακού έρωτα σε μία εκκλησία). Το ζήτημα δεν είναι κάποιος λανθάνον πουριτανισμός, αλλά ακριβώς το αντίθετο: η εύκολη καταφυγή σε μια σκηνή που δεν αναπτύσσεται, αλλά υπακούει μάλλον σε μια ανάγκη αιφνιδιασμού του αναγνώστη.
Το βιβλίο με άφησε με την εντύπωση ότι υπάρχουν βιβλία που γράφονται με ορίζοντα να γίνουν σειρά 8 επεισοδίων στο Netflix. Εύπεπτο σασπένς και γρήγορο δράμα για τις κρύες νύκτες του χειμώνα. Μ’ αυτά και μ’ αυτά, αναρωτιέμαι αν θα πρέπει να γράψω επιτέλους εκείνο το βιβλίο που θα ήθελα να διαβάσω.
