ALPHA της Κυριακής

«Τίποτα δεν είναι πιο ισχυρό από μια ιδέα της οποίας έχει έλθει η ώρα», Βίκτωρ Ουγκώ

Έχω την ηλικία να θυμάμαι τις βουλευτικές εκλογές του μακρινού 1981, στην Ελλάδα. Ψήφιζα για πρώτη φορά. ΠΑΣΟΚ, φυσικά, όπως η μισή Ελλάδα (48%). Θυμάμαι ότι, στην  προεκλογική καμπάνια, η κυβερνώσα Νέα Δημοκρατία έκανε τα πάντα για να εκμαυλίσει και να φοβίσει τους ψηφοφόρους. Έβλεπε με απόγνωση και αγωνιούσε για την «πράσινη» καταιγίδα που ερχόταν. Ακόμα και ο σοβαρός πρωθυπουργός Γεώργιος Ράλλης έδινε, σε τηλεοπτικό χρόνο, επιταγές της ΕΕ στους αγρότες, ενώ προβεβλημένα στελέχη της ΝΔ χυδαία υποδαύλιζαν τον φόβο. Στην ύπαιθρο λ.χ. ήταν συχνή η αναφορά στους «αριστερούς» του ΠΑΣΟΚ που θα δήμευαν χωράφια ακόμα και τις γίδες των αγροτών, και άλλα φαιδρά. Ματαίως. Το ΠΑΣΟΚ όχι μόνο νίκησε αλλά θριάμβευσε. Δίδαγμα: τίποτα δεν προστατεύει ένα χρεοκοπημένο σύστημα από τη λαϊκή αποδοκιμασία, όταν έλθει η ώρα. Η κινδυνολογία υπογραμμίζει τη σαθρότητά του και ενισχύει τους αντιπάλους του.

Σήμερα, στην Κύπρο, ζούμε, τηρουμένων των αναλογιών, μέρες του 1981. Δεν υπάρχει μεν κόμμα με τη ζωτικότητα του ΠΑΣΟΚ, αλλά κυριαρχεί η διαπιστωμένη, πλέον, χρεοκοπία των κομμάτων του κατεστημένου. Η αλλαγή είναι προ των πυλών. Το δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις, το καταδεικνύει το κοινό αίσθημα. Τα κόμματα του κατεστημένου αμύνονται καλλιεργώντας το φόβο. Τα κόμματα που εξέθρεψαν τη διαφθορά, τα κόμματα που κατέστησαν την Κύπρο ανυπόληπτη διεθνώς, φόρεσαν τα καλά τους ρούχα, πήραν τοι σοβαροφανές ύφος τους και θυμήθηκαν την υπευθυνότητα! Δεν συνειδητοποιούν πόσο γελοιοποιούνται.

Το παιδί του κομματικού σωλήνα του ΔΗΣΥ κ. Αννίτα Δημητρίου και ο κληρονόμος του ΔΗΚΟ κ. Νικόλας Παπαδόπουλος ανησυχούν, λέει, τα μέγιστα για τη σύνθεση της νέας Βουλής. Διακυβεύεται η σταθερότητα του κράτους, παρατήρησε εμβριθώς η πρόεδρος του ΔΗΣΥ. «Χωρίς θεσμούς δεν θα υπάρχει κράτος. Και χωρίς κράτος δεν θα υπάρχει οικονομία». «Εάν στην επόμενη Βουλή επικρατήσουν οι ακραίοι, οι εμμονικοί, οι λαϊκιστές, είναι πολύ ορατό το ενδεχόμενο να υπάρχει μια πλειοψηφία που θα περνά νομοσχέδια που θα οδηγήσουν την κυπριακή οικονομία σε καταστροφή», δήλωσε ο πρίγκηπας του ΔΗΚΟ. Και, ως σύγχρονος Νοστράδαμος ή μάλλον Παίσιος, προέβλεψε το ζοφερό μέλλον: «Σε πέντε χρόνια η Κύπρος και η Κυπριακή Δημοκρατία, αν δεν είμαστε προσεκτικοί, μπορεί να μην υπάρχει».

Δεν τους αδικώ. Οι άνθρωποι κάνουν ότι μπορούν για να προστατεύσουν τη σταδιοδρομία τους. Ποντάρουν στην βραχεία μνήμη μας και εξάπτουν τις φοβίες μας. Ποιος θέλει την αστάθεια; Ποιος δεν θέλει την υπευθυνότητα; Ρητορικά ταυτίζουν τον εαυτό τους με τις αξίες της σταθερότητας και της υπευθυνότητας για να αποδώσουν τις αντίθετές τους στους αντιπάλους τους, ιδιαίτερα στα νεότευκτα κόμματα που διεκδικούν σημαντικό μερίδιο στη νέα Βουλή. Η στρατηγική τους πετυχαίνει στο μέτρο που είμαστε αμνήμονες. Δεν είμαστε.

Ότι ένα στα δύο «χρυσά διαβατήρια» δόθηκε παράνομα, το θυμόμαστε. Το σκάνδαλο της χρεοκοπίας του Συνεργατισμού, και των 3 δισ. που στοίχισε, δεν το ξεχάσαμε. Το πολιτικό χρήμα στα κόμματα (Focus) και τις χορηγίες πλουσίων αλλοδαπών στα κόμματα του κατεστημένου (ιδιαίτερα τον ΔΗΣΥ), μετά την απόκτηση «χρυσού» Κυπριακού διαβατηρίου, δεν τα διαγράψαμε από τη μνήμη μας. Το σκάνδαλο του Βασιλικού είναι πρόσφατο.

Να πάμε, όμως, και 13 χρόνια πίσω, όταν η Κύπρος χρεοκόπησε και μπήκε στη μνημονιακή λιτότητα; Να πάμε. Θυμάστε τις αντιδράσεις αυτών των «υπεύθυνων» κομμάτων τότε, όταν οι Ευρωπαίοι εταίροι και δανειστές μάς πρότειναν το πρώτο Μνημόνιο; Αναφανδόν εναντίον, τα «υπεύθυνα» κόμματα!

Σε συνέντευξή του στον «Πολίτη» (5/4/26) με αφορμή τη συμπλήρωση 13 χρόνων από το κούρεμα καταθέσεων, ο τότε υπουργός Οικονομικών κ. Μ. Σαρρής, αναφέρει ότι ήταν λάθος της Βουλής να απορρίψει την πρώτη απόφαση του Eurogroup για οριζόντιο κούρεμα ( 6,75% για καταθέσεις μέχρι €100.000 και 9,9% για καταθέσεις άνω των €100 χιλ.). Ο κ. Σαρρής τονίζει ότι είναι σημαντικό να είμαστε ειλικρινείς, έστω και εκ των υστέρων: «πρέπει να πούμε [στους πολίτες] ότι φέραμε μια καλή λύση από το πρώτο Eurogroup. Δυστυχώς, οι εκπρόσωποι του λαού, αυτοί που σας εκπροσωπούν, θεώρησαν σοφό να μην τη δεχτούν». Θυμόμαστε τις συζητήσεις στη Βουλή εκείνες τις μέρες. Κολλημένοι στις τηλεοράσεις μας  θυμώσαμε με το σπιθαμιαίο ανάστημα των εκπροσώπων μας, την ατολμία τους, και τους γελοίους διαλόγους τους στη Βουλή. Οι αρχηγοί των κομμάτων του κατεστημένου, εμφανώς κατώτεροι των περιστάσεων, έκαναν πλειοδοσία «αντιστασιακού» λαϊκισμού. Τα καταστροφικά αποτελέσματα τα είδαμε.

Η νέα Βουλή θα είναι, πιθανότατα, ανατρεπτικά διαφορετική από τις προηγούμενες. Ζούμε τον επιθανάτιο ρόγχο του παλαιού πολιτικού συστήματος. Δεν σημαίνει ότι κάθε τι καινούριο είναι απαραίτητα καλύτερο από το παλαιό, αλλά δημιουργεί ελπίδες. Το παλιό το είδαμε και αηδιάσαμε. Οι πολίτες, τώρα, έχουν βιώσιμες επιλογές. Ανάμεσα στα νέα κόμματα μπορούν να δουν τα εξωσυστημικά που δεν καταγγέλλουν απλώς, αλλά μεταποιούν την οργή σε γόνιμο πολιτικό λόγο με θέσεις και προτάσεις. Βλέπουν λ.χ. κατά πόσο είναι «ανεύθυνος» ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, ο άνθρωπος που, ως Γενικός Ελεγκτής, όρθωσε το θεσμικό ανάστημά του στη διαφθορά, με πλήρη τεκμηρίωση και τόλμη,  και το πλήρωσε με την απόλυσή του. Δεν θυμάμαι την κ. Δημητρίου και τον κ. Παπαδόπουλο να παθιάστηκαν ποτέ με κάτι και να διακινδύνευσαν την καριέρα τους για κάτι. Άνθρωποι των κομματικών μηχανισμών, τεχνικοί της εξουσίας, μεγάλωσαν στα φυτώρια των συστημικών κομμάτων τους, μαθημένοι σε κομματικές συναλλαγές και πελατειακές διευθετήσεις. Δεν θυμάμαι να διακρίθηκαν για μια πρωτότυπη ιδέα, την οποία να προώθησαν με πάθος. Τότε που έπρεπε να φανούν υπεύθυνοι κοιτούσαν αλλού.

Στις 24 Μαΐου 2026, η κυριαρχία τους τελειώνει. Όπως, η καταρρέουσα ΝΔ, στην Ελλάδα, το 1981, κινδυνολογούσε, έτσι κι αυτοί, σήμερα, κάνουν το μόνο που τους απέμεινε – να σπείρουν το φόβο. Δεν κατανοούν ότι τίποτα δεν προστατεύει ένα σάπιο σύστημα. Οι πολίτες δείχνουν να προτιμούν την ελπιδοφόρα αβεβαιότητα του νέου από τη διαπιστωμένη σήψη του παλιού.

Ο κ. Χαρίδημος Τσούκας (www.htsoukas.com) είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, μέλος της Κυπριακής και της Βρετανικής Ακαδημίας, και αναπληρωτής επικεφαλής του κινήματος «Άλμα».