Έφτασε ο καιρός η χώρα να σταματήσει να θεωρεί τον εαυτό της μόνο θύμα, για να μπορέσει να διακρίνει πιο ξεκάθαρα την πραγματική επίδρασή της στην περιοχή και τις δικές της ευθύνες ως δρών υποκείμενο
Είναι προφανές ότι η Κυπριακή Δημοκρατία, τα τελευταία χρόνια έχει αναβαθμίσει σημαντικά τον ρόλο και την επιρροή της στην Ανατολική Μεσόγειο. Η αναβάθμιση αυτή ήρθε ως αποτέλεσμα σχεδιασμού και στοχευμένων δράσεων, με στόχο την ενίσχυση των αμυντικών δυνατοτήτων της ΚΔ και, ευρύτερα, τη μεγιστοποίηση της συνολικής της ισχύος.
Συγκεκριμένα, έχει συνάψει τριτετραμερή στρατιωτική συνεργασία (Κύπρος-Ισραἠλ-Ελλάδα + ΗΠΑ) με στόχο να αντισταθμίσει την υπεροχή ισχύος του τουρκικού στρατού στην Κύπρο. Η συνεργασία έχει βέβαια και ενεργειακή πτυχή, όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Great Sea Interconnector, η οποία αναμένεται να μεγιστοποιήσει τη συνολική ισχύ της ΚΔ.
Η Κυπριακή Δημοκρατία έχει επίσης αναλάβει πρωτοβουλίες «ανθρωπιστικού χαρακτήρα», των οποίων η δεδηλωμένη αποστολή λειτουργεί ως παραπέτασμα, ως μέσο για την επίτευξη του πραγματικού στόχου: την αναβάθμιση του περιφερειακού της ρόλου. Το Σχέδιο «Αμάλθεια» αυτό ακριβώς είναι. Ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας το ομολόγησε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Αλήθεια» (18/11/2023), δηλώνοντας ότι «δεν έχει σημασία πότε θα πάει βοήθεια αλλά ο ρόλος της Κύπρου». Ο πρωταρχικός σκοπός της «Αμάλθειας» δεν είναι η ενίσχυση των Παλαιστινίων αμάχων, αλλά η ενίσχυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Διακοπές δεν έκαναν, όχι όμως για το Κυπριακό
Τι χάνουμε με τη μη λύση; Πολλά; Όχι, όλα!
Οι περισσότερες ενέργειες, λοιπόν, έχουν ως κοινό παρονομαστή την ισχύ της χώρας, με αρχιμήδειο σημείο τον συσχετισμό δύναμης μεταξύ ΚΔ και Τουρκίας. Το κριτήριο με βάση το οποίο λαμβάνονται ή/και δικαιολογούνται αυτές τις ενέργειες είναι η αντιστάθμιση της τουρκικής ισχύος.
Ως ερασιτέχνης πολιτικός αναλυτής, δεν είμαι σε θέση να κρίνω επιστημονικά το αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών. Ωστόσο, παρακολουθώντας τις γεωπολιτικές εξελίξεις, μου φαίνεται ότι όλες αυτές οι ενέργειες είναι όντως επιδραστικές. Οι εξελίξεις φαίνεται να επιβεβαιώνουν ότι οι δράσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας όντως επηρεάζουν τον συσχετισμό δυνάμεων, όχι μόνο μεταξύ της χώρας και Τουρκίας, αλλά και ευρύτερα στην περιοχή μας. Η Κυπριακή Δημοκρατία επιτέλους κινεί κάποια νήματα!
Υπάρχει όμως μια παραδοξότητα στον τρόπο με τον οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία αποτιμά τα γεωπολιτικά αποτελέσματα των ενεργειών της, στο τι συνυπολογίζει όταν βγάζει τη σούμα. Αφενός, θεωρεί ότι όντως οι ενέργειές της έχουν μεγιστοποιήσει της αμυντικές της δυνατότητες και έχουν αναβαθμίσει τον περιφερειακό της ρόλο και την επιδραστικότητά της. Αφετέρου, θεωρεί ότι οι δράσεις της παράγουν μόνο καλά αποτελέσματα: (1) μειώνουν τη διαφορά ισχύος μεταξύ Κυπριακής Δημοκρατίας και Τουρκίας, επιφέροντας περισσότερη ισορροπία και ασφάλεια για την Κυπριακή Δημοκρατία, (2) η αναβάθμιση του περιφερειακού της ρόλου αποτελεί πυλώνα σταθερότητας και (3) δεν επηρεάζει άλλες περιφερειακές συγκρούσεις, ούσα ουδέτερη—οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή είναι παράγωγα συσχετισμού δυνάμεων που δεν επηρεάζονται από τις δράσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Παραμύθια της χαλιμάς. Πρόκειται για μια αυταπάτη, μια αντιφατική αυτοαντίληψη που θεωρεί ότι οι δράσεις της χώρας είναι και επιδραστικές και μη επιδραστικές ταυτόχρονα. Πώς γίνεται η Κυπριακή Δημοκρατία, από τη μια, να κάνει κοινές ασκήσεις με τον ισραηλινό στρατό που προσομοιάζουν εισβολή στον Λίβανο, και από την άλλη να παρουσιάζει τον εαυτό της ως ουδέτερο; Γιατί το Ιράν να προειδοποιεί την χώρα ότι είναι δυνητικός στόχος; Παράλογα; Η συμπεριφορά όλων των κρατών καθορίζεται, ρεαλιστικά, με γνώμονα τον συσχετισμό δυνάμεων, πλην της συμπεριφοράς του Ιράν, που δεν σκαμπάζει από ρεαλισμό και δεν καταλαβαίνει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι ουδέτερη και ότι οι δράσεις της δεν έχουν καμία επίδραση στον συσχετισμό δυνάμεων της ευρύτερης περιοχής, πέραν αυτού μεταξύ ΚΔ και Τουρκίας;
Κλείνω με μια προτροπή και κάποια ερωτήματα. Έφτασε ο καιρός η χώρα να σταματήσει να θεωρεί τον εαυτό της μόνο θύμα, για να μπορέσει να διακρίνει πιο ξεκάθαρα την πραγματική επίδρασή της στην περιοχή και τις δικές της ευθύνες ως δρών υποκείμενο.
Προχθές το Ισραήλ βομβάρδισε μια βάση με Τούρκους στρατιώτες στη Συρία, φέρνοντας την ένταση στα άκρα. Κάποιοι λένε ότι η περιοχή βρίσκεται στο κατώφλι ενός νέου πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας. Αλήθεια ή ψέματα, δεν ξέρω. Πάντως, δεν είναι σίγουρο ότι ένας τέτοιος πόλεμος θα είναι ωφέλιμος για την Κυπριακή Δημοκρατία. Μπορεί να είναι και καταστροφικός. Ποιος ξέρει;
Αυτό που ξέρω είναι ότι η χώρα θεωρεί πως μια σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας αποτελεί ένα ανεξάρτητο σύστημα, που δεν επηρεάζεται από τη συμπεριφορά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ότι η συνεργασία Κυπριακής Δημοκρατίας-Ισραήλ δεν αλλάζει τον συσχετισμό δύναμης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας και δεν συμβάλλει σε περαιτέρω αποσταθεροποίηση.
Μήπως είναι καιρός η Κυπριακή Δημοκρατία να βάλει τον εαυτό της στην εξίσωση;
Χρίστος Χατζηιωάννου
Διδάκτωρ Φιλοσοφίας
