Πόσο πετυχημένη είναι τελικά η προσπάθεια προσέλκυσης εξειδικευμένων επαγγελματιών;
Η παραδοσιακή αντίληψη του Brain Drain ως μια αναγκαστική «φυγή λόγω κρίσης» ανήκει πλέον στο παρελθόν. Σήμερα, η διαρροή ανθρώπινου κεφαλαίου υψηλής εξειδίκευσης εξελίσσεται σε μια αθόρυβη, δομική ανακατάταξη που πιέζει ακόμα και τις ισχυρότερες οικονομίες.
Με το «Minds in Cyprus» η χώρα επιχειρεί να αναστρέψει αυτή την κατάσταση, ωστόσο παραμένει το κρίσιμο ερώτημα. Πόσο έτοιμη είναι η χώρα να μετατρέψει τις προσδοκίες σε απτά, μετρήσιμα αποτελέσματα, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις προκλήσεις του κόστους ζωής;
Το πρόβλημα
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, το Brain Drain εξελίσσεται σε μια «αθόρυβη» εσωτερική κρίση πλήττοντας έντονα ακόμα και τις πιο ισχυρές οικονομίες. Για παράδειγμα, στοιχεία δείχνουν ότι η Γερμανία αποτελεί τον μεγαλύτερο «αιμοδότη» της ηπείρου χάνοντας πάνω από 91.000 εξειδικευμένους πολίτες ετησίως (κυρίως προς Ελβετία και Αυστρία λόγω μισθών και φορολογίας), η Ιταλία βλέπει τη φυγή των επιστημόνων της να καταγράφει αύξηση 80%, ενώ η Ολλανδία και η Σουηδία πιέζονται εξαιτίας της στεγαστικής κρίσης και του κόστους ζωής. Στον αντίποδα, οι μόνες χώρες στην Ευρώπη που καταφέρνουν να αναστρέψουν πλήρως αυτή την τάση είναι η Λιθουανία και η Βουλγαρία.
Το φαινόμενο αυτό χτυπάει και την Ελλάδα αλλά με πιο επιλεκτικό χαρακτήρα, καθώς η φυγή επικεντρώνεται πλέον σχεδόν αποκλειστικά σε ανθρώπινο δυναμικό υψηλής εξειδίκευσης. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, οι Έλληνες πτυχιούχοι ανώτατης εκπαίδευσης που διαμένουν μόνιμα στην Ευρώπη έφτασαν τις 128.500, σημειώνοντας κατακόρυφη ετήσια αύξηση 12,1%, την ώρα που η μετανάστευση ατόμων με χαμηλότερο εκπαιδευτικό υπόβαθρο παραμένει εντελώς στάσιμη. Για την αναστροφή αυτής της τάσης, το ελληνικό κράτος έχει στοχευμένες δράσεις μέσω του προγράμματος «Rebrain Greece».
Τάσεις φυγής και από την Κύπρο
Προφανώς και η Κύπρος δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη από τις τάσεις φυγής επαγγελματιών με εξειδίκευση. Αν και φαινομενικά παρουσιάζονται σημάδια σταθεροποίησης, το πρόβλημα παραμένει, με τη χώρα να κάνει φιλότιμες προσπάθειες για την προσέλκυση ταλέντων.
Μέσω του πλάνου «Minds in Cyprus», προσφέρονται φορολογικές απαλλαγές ύψους 50% και 20% για Κύπριους επαγγελματίες που εργάζονταν στο εξωτερικό για τουλάχιστον 7 συναπτά έτη και αποφασίζουν να επαναπατριστούν. Τα κίνητρα αυτά, έχουν ήδη ενεργοποιήσει έντονο ενδιαφέρον επιστροφής.
Αλλά και ερωτήματα.
Ο απόηχος
Πριν όμως θέσουμε τα ερωτήματα μας σχετικά με το πρόγραμμα Minds in Cyprus, και κατά πόσο αυτή η πρωτοβουλία έχει απτό αποτέλεσμα, αξίζει να δούμε πως πήγε η πρόσφατη εκδήλωση στο Λονδίνο.
Πηγές από το Invest Cyprus, τον οργανισμό όπου έχει αναλάβει μαζί με την Κυβέρνηση την προώθηση του προγράμματος, κάνουν λόγο στον «Alpha της Κυριακής», για ένα πολύ πετυχημένο γεγονός με ιδιαίτερα θετικό πρόσημο και αυξημένο ενδιαφέρον από εταιρείες και επαγγελματίες
Οι ίδιες πηγές τονίζουν ότι η αποτίμηση της παρουσίας της κυπριακής αποστολής στη βρετανική πρωτεύουσα κρίνεται ως εξαιρετικά επιτυχημένη, με τη συμμετοχή 25 εταιρειών και περίπου 250 έως 300 ενδιαφερομένων. Οι εκπρόσωποι των επιχειρήσεων εξέφρασαν την πλήρη ικανοποίησή τους για το επίπεδο του ανθρώπινου δυναμικού που συνάντησαν.
Το ενδιαφέρον που καταγράφηκε φαίνεται πως ανοίγει την όρεξη για τη συνέχεια, με την κυβέρνηση να εξετάζει ήδη τους επόμενους σταθμούς αυτού του roadshow. Αν και οι τελικές αποφάσεις αναμένονται από την Προεδρία, στο τραπέζι βρίσκονται προορισμοί όπως η Αθήνα, η Νέα Υόρκη, η Αυστραλία, ακόμη και η Αφρική.
Σε ό,τι αφορά τις διαθέσιμες θέσεις εργασίας, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης στο Λονδίνο δημοσιεύθηκαν περίπου 100 θέσεις, όμως ο συνολικός αριθμός στην επίσημη πλατφόρμα του Υπουργείου Εργασίας είναι κατά πολύ μεγαλύτερος. Αυτή τη στιγμή, στην πλατφόρμα βρίσκονται αναρτημένες πέραν των 750 θέσεων εργασίας από δεκάδες εταιρείες που επιθυμούν να εργοδοτήσουν προσωπικό.
Τέλος, υπογραμμίστηκε ο δυναμικός χαρακτήρας της πρωτοβουλίας, με την Κυβέρνηση και τα αρμόδια Υπουργεία να εμφανίζονται πρόθυμοι να ακούσουν το feedback της αγοράς και του κόσμου, προχωρώντας σε διορθωτικές κινήσεις και τροποποιήσεις του σχεδίου όπου αυτό κρίνεται απαραίτητο.
Όπως μας μεταφέρθηκε, η αίσθηση που υπάρχει είναι ότι υπάρχει ένα πολύ καλό momentum, με πάρα πολύ θετική ανταπόκριση. Το σχέδιο, τονίστηκε, πως είναι δυναμικό και αν εισακουστούν οι εισηγήσεις μπορεί να τροποποιηθεί για καλύτερη υλοποίηση του. Παράλληλα, δεν αφορά μόνο μισθωτούς αλλά και αυτοεργοδοτούμενους που θέλουν να μεταφέρουν την έδρα τους στο νησί.
Τα ερωτήματα
Σε αυτή την προσπάθεια, η Κύπρος θέλει να ανακτήσει πίσω ένα σημαντικό ποσοστό εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Ωστόσο, για να μην μιλάμε απλά για πετυχημένες εκδηλώσεις, θα πρέπει να δούμε κατά πόσο υπάρχει αντίκρισμα αυτών των προσπαθειών.
Γύρω από το «Minds in Cyprus», εγείρονται κάποια ερωτήματα, όπως για παράδειγμα πόσοι έχουν εργοδοτηθεί στην τελική από αυτό το πρόγραμμα. Από τη μία έχουμε την πλατφόρμα όπου έχουν αναρτηθεί οι θέσεις εργασίας και όπως είπαμε είναι πέραν των 750. Η πλατφόρμα όμως έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα ενώ δεν υπάρχουν προς το παρόν στοιχεία πόσα άτομα πέρασαν από συνεντεύξεις και πόσα εργοδοτήθηκαν εν τέλει. Επομένως δεν μπορεί να αποτυπωθεί άμεσα πόσες θέσεις έχουν ήδη καλυφθεί, ή πόσοι έχουν όντως αιτηθεί για να μπορούμε να δούμε μετρήσιμα την κινητικότητα από τη δυναμική του εγχειρήματος.
Επίσης, ένα από τα κρισιμότερα ζητήματα που εγείρονται είναι αν τα κυβερνητικά φορολογικά κίνητρα είναι αρκετά ισχυρά ώστε να αντισταθμίσουν το υψηλό κόστος ζωής και τα ακριβά ενοίκια στην Κύπρο. Απαντώντας οι ίδιες πηγές στον προβληματισμό αυτό, τόνισαν ότι το πακέτο αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο, καθώς προσφέρει φορολογικές ελαφρύνσεις ύψους 25% και 50% ανάλογα με τις εισοδηματικές κλίμακες, καθώς και επιπλέον ελαφρύνσεις για τα δίδακτρα των παιδιών στα σχολεία.
Ωστόσο, και σε αυτό το σημείο δεν υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα καθώς, όπως μας μεταφέρθηκε, η πραγματική απόδοση αυτών των κινήτρων θα φανεί με την υποβολή των φορολογικών δηλώσεων τον επόμενο χρόνο, δηλαδή το 2027.
Τέλος είναι και η σκέψη για επέκταση του προγράμματος σε περισσότερες χώρες. Η Αθήνα για παράδειγμα αποτελεί μια λογική εξέλιξη καθώς τόσο ο επιχειρηματικός κόσμος της Κύπρου, όσο και οι εξειδικευμένοι επαγγελματίες έχουν ισχυρές σχέσεις με την Ελλάδα.
Αυτό που ξενίζει κάπως είναι η αναφορά σε ΗΠΑ, Αφρική και Αυστραλία. Χώρες που είναι πάρα πολύ μακριά από το κυπριακό γίγνεσθαι αλλά και φαινομενικά «ποντάρουμε» σε μικρό ποσοστό ατόμων που θα μπορούσαν να επαναπατριστούν. Σε αυτό το κομμάτι προστίθεται και το στοιχείο του κόστους τόσο των εκδηλώσεων από πλευράς Κυβέρνησης, όσο και για τις ίδιες τις κυπριακές εταιρείες (ή έστω αυτές που εδράζονται στο νησί) για να μεταβούν για παράδειγμα στη Νέα Υόρκη, παρά τους ισχυρούς πολιτικούς δεσμούς και διασυνδέσεις με την εκεί ομογένεια.
Καταληκτικά, να σημειώσουμε ότι το πρόγραμμα μπαίνει στο δεύτερο χρόνο λειτουργίας του, και οι όποιες τροποποιήσεις και αποφάσεις, θα παρθούν από την Κυβέρνηση.
