Το στοίχημα των €42 εκατομμυρίων και η νοσταλγία που συγκρούεται με τους αυστηρούς κανονισμούς
Η προσπάθεια για την αναβίωση του Συνεργατισμού στην Κύπρο έχει πλέον περάσει από τη θεωρία στην πράξη. Παρόλα αυτά διακατέχεται από ένα ρομαντισμό και πολλά ερωτήματα.
Η εκστρατεία έχει ήδη ξεκινήσει με ενημερωτικές συγκεντρώσεις σε δεκάδες κοινότητες, από τον Αστρομερίτη μέχρι τον Καλοπαναγιώτη, ποντάροντας στην ανάγκη και νοσταλγία της κυπριακής κοινωνίας για ένα εναλλακτικό πιστωτικό ίδρυμα.
Η Παγκύπρια Συνεργατική Εταιρεία Συμμετοχών και Προώθησης Συνεργατισμού Λτδ στο πλαίσιο της ενημέρωσης, ζητά ουσιαστικά από τους πολίτες να επενδύσουν στην προσπάθεια αυτή, εκδίδοντας έως 42 εκατομμύρια νέες μετοχές προς 1 ευρώ εκάστη, με απώτερο στόχο τη δημιουργία μιας νέας, «ανθρωποκεντρικής» Συνεργατικής Τράπεζας.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Όμως, πίσω από το συγκινησιακό αφήγημα, πόσο ρεαλιστικό και βιώσιμο είναι αυτό το όραμα σήμερα;
Το «Καμπανάκι» των Ελεγκτών
Το 2026 δεν είναι 1980, οπότε οτιδήποτε νοσταλγικό θα πρέπει να μπαίνει στην άκρη καθώς στην τελική μιλάμε για έναν τραπεζικό οργανισμό. Η δημιουργία μιας τράπεζας από το μηδέν προϋποθέτει την εξασφάλιση άδειας από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ) και τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ). Το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο διέπεται από αυστηρούς κανονισμούς και ελέγχους.
Το κατά πόσο η εταιρεία που ζητά σήμερα χρηματοδότηση δεν είναι τράπεζα, φαίνεται να είναι μερικώς ξεκάθαρο. Ότι δηλαδή, αυτή η προσπάθεια είναι απλώς το «όχημα» που θα υποβάλει την αίτηση για τη δημιουργία της. Τονίζουμε το «μερικώς» γιατί όπως θα δούμε και πιο κάτω, το χάσμα του οικονομικού και όχι μόνο αναλφαβητισμού ενδεχομένως να θολώνει κάπως την αντίληψη για το τι επιχειρείται.
Δεύτερο, όπως αποκαλύπτει η μελέτη του νομικά δεσμευτικού Ενημερωτικού Δελτίου των πέραν 140 σελίδων, η αφετηρία είναι ήδη προβληματική.
Συγκεκριμένα, το τέλος του 2025, η εταιρεία κατέγραψε ζημιές €414.700 και είχε αρνητική καθαρή θέση (-€39.821). Όπως προκύπτει από τις επίσημες οικονομικές καταστάσεις, τα έσοδα από εισφορές μελών ήταν μηδαμινά: μόλις €20 το 2023, €9 το 2024 και €535 το 2025. Στην πραγματικότητα, μέχρι σήμερα, η εταιρεία κρατιέται ζωντανή χάρη σε βραχυπρόθεσμα δάνεια από Συνδικαλιστικές Οργανώσεις. Ενώ το 2023 τα δάνεια αυτά άγγιζαν τα €45.000, το 2024 η εταιρεία αναγκάστηκε να σβήσει χρέος €20.000 δίνοντας μετοχές αντί για μετρητά στον Συνεργατικό Οργανισμό Διάθεσης Εσπεριδοειδών Αμμοχώστου. Παρά την κεφαλαιοποίηση του χρέους, η ανάγκη για ρευστό επέστρεψε, με τον δανεισμό από συντεχνίες να εκτοξεύεται ξανά στα €51.000 στο τέλος του 2025.
Ένα καίριο στοιχείο, ωστόσο, έρχεται από τους ίδιους τους ανεξάρτητους ελεγκτές (HMI & Partners), οι οποίοι κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και για τα τρία έτη λειτουργίας της.
Στις εκθέσεις τους σημειώνουν ρητά πως η ζημιά υποδηλώνει την «ύπαρξη ουσιώδους αβεβαιότητας η οποία ενδεχομένως θα εγείρει σημαντική αμφιβολία σχετικά με τη δυνατότητα της Εταιρείας να συνεχίσει τη δραστηριότητά της».
Με λίγα λόγια, χωρίς αυτά τα 42 εκατομμύρια, το εγχείρημα απλά δεν επιβιώνει.
Τα «καμένα» λεφτά
Τι ακριβώς αγοράζει, λοιπόν, ο πολίτης βάζοντας τα χρήματά του; Αγοράζει το ρίσκο της αδειοδότησης. Αν η ΕΚΤ όμως πει «όχι» στην άδεια, το Ενημερωτικό Δελτίο προειδοποιεί πως τα χρήματα που θα επιστραφούν στους πολίτες θα είναι σημαντικά μειωμένα.
Ερωτηθείς σχετικά, ο Πρόεδρος της Εταιρείας, κ. Πανίκος Χάμπας, απάντησε στον Alpha της Κυριακής, ότι κατά τη διάρκεια της αδειοδότησης, εκατομμύρια θα ξοδευτούν σε μισθούς στελεχών, συστήματα και επαγγελματικές υπηρεσίες. Όπως παραδέχτηκε: «Εργαζόμαστε με ανθρώπους που είναι ειδικοί – PwC, Global Capital, Athlos Capital, οι δικηγόροι, αυτοί οι άνθρωποι πληρώνονται, δεν είναι τζάμπα. Θα επιστραφούν τα λεφτά αφαιρουμένου του ποσού των εξόδων».
Η επιβεβαίωση αυτής της «χασούρας» βρίσκεται ήδη καταγεγραμμένη στις οικονομικές καταστάσεις του 2025. Μόνο την περσινή χρονιά δαπανήθηκαν €400.886 σε «άλλα επαγγελματικά δικαιώματα – έξοδα μελέτης», συν €11.330 σε δικηγορικά έξοδα και €2.380 σε λογιστικά. Ουσιαστικά, η εταιρεία έχει ήδη «κάψει» σχεδόν μισό εκατομμύριο ευρώ σε συμβούλους, και ο απλός μικροκαταθέτης του χωριού καλείται να χρηματοδοτήσει 12-18 μήνες περαιτέρω λειτουργικών εξόδων μεγάλων ελεγκτικών οίκων, για μια αίτηση.
«Τεχνολογικός Αναλφαβητισμός» και όχι μόνο
Ενώ η Εταιρεία προτρέπει διαρκώς τους πολίτες να διαβάσουν το Ενημερωτικό Δελτίο για να κάνουν μια συνειδητή επένδυση, η πρακτική στα χωριά προκαλεί επίσης ερωτήματα.
Ο κ. Χάμπας παραδέχτηκε πως το κοινό σε αυτές τις ενημερώσεις είναι άτομα άνω των 50-60+ ετών και έρχονται αντιμέτωποι με έναν τεχνολογικό αναλφαβητισμό, ένα κοινό που δυσκολεύεται με την ψηφιακή ταυτοποίηση. Γι’ αυτό, στις επιτόπιες συγκεντρώσεις ζητούν από τους πολίτες να φέρουν «ταυτότητα, τραπεζική κάρτα και άλλα έγγραφα, ώστε άτομα με εξειδίκευση και γνώστες της προσπάθειας να τους εγγράφουν επιτόπου στην πλατφόρμα. «Επειδή η αίτηση γίνεται μόνο διαδικτυακά, τεχνικό προσωπικό από την Εταιρεία θα είναι παρών στις συγκεντρώσεις για να ενημερώνει τον κόσμο πώς μπορεί να κάνει την αίτηση του», πρόσθεσε.
Πώς διασφαλίζεται όμως ότι ο συνταξιούχος έχει κατανοήσει το νομικό ρίσκο; Ο κ. Χάμπας δήλωσε πως δίνεται μια περίληψη και πως «είναι αρκετό αυτό για να ενημερωθούν για την επένδυση». Ωστόσο, η ίδια η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς στο Ενημερωτικό Δελτίο των 140 σελίδων προειδοποιεί ρητά το ακριβώς αντίθετο.
«Το περιληπτικό σημείωμα θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως εισαγωγή. Κάθε επενδυτής πρέπει να βασίσει οποιαδήποτε επενδυτική απόφασή του στην εξέταση του Ενημερωτικού Δελτίου στο σύνολό του».
Το ΔΣ που «δεν πληροί τα κριτήρια»
Ακόμα όμως και αν η τράπεζα αδειοδοτηθεί, η λειτουργία της συνεχίζει να έχει «κενά». Παρότι το αφήγημα μιλά για ένα 100% δικό μας, κυπριακό ίδρυμα, το Ενημερωτικό Δελτίο αποκαλύπτει πως η τράπεζα δεν θα διαθέτει δική της υπηρεσία τραπεζικής ανταπόκρισης, ούτε SWIFT, ούτε λογαριασμούς nostro/vostro. Όλες οι βασικές διεθνείς συναλλαγές (εμβάσματα, συνάλλαγμα) θα εκτελούνται μέσω άλλης συνεργαζόμενης τράπεζας του εξωτερικού. Μιλάμε ουσιαστικά για μια τράπεζα “outsourcing”, γεγονός που, όπως ομολογεί το έγγραφο, αυξάνει τον λειτουργικό κίνδυνο και δημιουργεί τεράστια εξάρτηση.
Κληθείς να απαντήσει σε αυτήν ακριβώς την επισήμανση, ο κ. Χάμπας προσπάθησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις, υποστηρίζοντας πως αυτό δεν θα αποτελέσει εμπόδιο. «Θα προσφέρουμε όλα τα τραπεζικά προϊόντα για όλες τις τραπεζικές υπηρεσίες. Απλώς θα είμαστε μια συνεργατική τράπεζα πολύ αναπτυγμένη στην ψηφιακή τεχνολογία.», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, το αυστηρό συνεργατικό μοντέλο, όπου «1 μέλος = 1 ψήφος», λειτουργεί αποτρεπτικά για μεγάλους θεσμικούς επενδυτές. Ένας επιχειρηματίας που θα έβαζε μισό εκατομμύριο ευρώ θα είχε ακριβώς την ίδια επιρροή στις αποφάσεις με αυτόν που έβαλε 100 ευρώ.
Ποιος, λοιπόν, θα διοικήσει αυτόν τον οργανισμό; Η απάντηση του κ. Χάμπα σε αυτό είναι πως ο ίδιος και τα μέλη της τωρινής επιτροπής δεν θα βρίσκονται στο Δ.Σ. της νέας Τράπεζας. «Δεν πληρούμε τα κριτήρια για να είμαστε στην τράπεζα». Η ομάδα που σήμερα διαχειρίζεται τα 42 εκατομμύρια, παραδέχεται πως δεν θεωρείται κατάλληλη από την ΕΚΤ για να τα διοικήσει την επόμενη μέρα, με τον κ. Χάμπα να τονίζει ότι μετά την έγκριση της αίτησης θα αναζητηθούν άτομα από τον τραπεζικό τομέα.
Είδωμεν…
Το εγχείρημα της Παγκύπριας Συνεργατικής Εταιρείας ακροβατεί ανάμεσα στην ελπίδα μιας κοινωνίας που νοσταλγεί ένα πιο «ανθρώπινο» τραπεζικό σύστημα και στους αμείλικτους κανόνες της σύγχρονης οικονομίας.
Το αν θα καταφέρουν να συγκεντρώσουν τα 42 εκατομμύρια ευρώ μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου παραμένει ανοιχτό στοίχημα. Ήδη ο κ. Χάμπας φαίνεται να προλειαίνει το έδαφος για ενεργοποίηση του Plan B, δηλαδή μιας παράτασης πολλών μηνών.
Ο κ. Χάμπας έχει δηλώσει επίσης ότι επειδή βρίσκεται σε εξέλιξη η όλη διαδικασία δεν μπορεί να αναφερθεί στο ενδιαφέρον που υπάρχει για απόκτηση μετοχών του νέου Συνεργατισμού, ενώ ξεκαθάρισε πως αν δεν συγκεντρωθεί μέχρι την λήξη της περιόδου αιτήσεων το αναγκαίο ποσό, «έχουμε το δικαίωμα για χρονική επέκταση οκτώ μηνών της Δημόσιας Προσφοράς, αφού πρώτα επικαιροποιηθεί το Ενημερωτικό Δελτίο».
Στόχος, είναι μέχρι τον Σεπτέμβριο να καλυφτούν όλες τις περιοχές για να εκπαιδευτεί ο κόσμος.
Ακόμα όμως και αν τα χρήματα βρεθούν, ο τελικός κριτής δεν θα βρίσκεται στις κοινότητες της Κύπρου, αλλά στα αυστηρά γραφεία της ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη. Μέχρι τότε, η ευθύνη βαραίνει αποκλειστικά τον κάθε μικροεπενδυτή ξεχωριστά, ο οποίος καλείται να ζυγίσει αν το συναίσθημα αξίζει το ρίσκο. Είδωμεν…
