Η επίπλαστη εικόνα σταθερότητας προσκρούει απέναντι στις κρίσεις της αγοράς
Η τελετή παράδοσης-παραλαβής στο Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος είχε όλα τα χαρακτηριστικά μιας τυπικής πολιτικής αλλαγής σκυτάλης. Περιλάμβανε ευχαριστίες, χαμόγελα και έναν πλούσιο, σχεδόν πανηγυρικό απολογισμό έργου από την απερχόμενη Υπουργό, Μαρία Παναγιώτου.
Ωστόσο, μια πιο προσεκτική και οικονομικά στοχευμένη ανάγνωση στα όσα λέχθηκαν κατά τον απολογισμό (αν μπορεί να χαρακτηριστεί με αυτό τον τρόπο) αποκαλύπτει μια διαφορετική εικόνα. Το χάσμα μεταξύ του πολιτικού αφηγήματος που παρουσιάστηκε και της σκληρής καθημερινότητας που βιώνει σήμερα ο πρωτογενής τομέας της χώρας είναι έντονο.
Οριακά θα μπορούσαμε να μιλάμε για μια ωραιοποίηση χρόνιων κρίσεων, όπου ακούγοντας αυτά τα λόγια, δημιουργούντα εύλογα ερωτήματα για την πραγματική κατάσταση του χαρτοφυλακίου που παραλαμβάνει ο νέος Υπουργός, Χρίστος Σενέκης.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Χωρίς χαλλούμι, χωρίς αφθώδη
Η μεγαλύτερη και ίσως πιο ηχηρή παράλειψη του απολογισμού εστιάζεται στην προσέγγιση απέναντι στην κρίση του Αφθώδους Πυρετού, η οποία συνεχίζει να είναι πολυεπίπεδη και να χτυπάει βάναυσα την κυπριακή κτηνοτροφία.
Στην ομιλία της, η κυρία Παναγιώτου περιορίστηκε σε μια επιδερμική αναφορά στο πλαίσιο των αποζημιώσεων. Την ίδια στιγμή, σε ό,τι αφορά το Χαλλούμι ΠΟΠ, έκανε λόγο για σταθερότητα, διασφάλιση του εξαγωγικού χαρακτήρα του προϊόντος και επιτυχημένες στοχευμένες πολιτικές για την αύξηση της παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος.
Η πραγματικότητα στην αγορά είναι εντελώς διαφορετική και πολύ πιο πιεστική. Η έξαρση του ιού προκάλεσε ραγδαία απώλεια ζωικού κεφαλαίου, με εκατοντάδες μονάδες να δέχονται ανεπανόρθωτο πλήγμα. Αυτή η καταστροφή δημιούργησε ένα τεράστιο πρακτικό κενό στην παραγωγή, απειλώντας άμεσα τις αυστηρές ποσοστώσεις που απαιτεί το πρότυπο του χαλλουμιού.
Το να παρουσιάζεται η διαχείριση του εμβληματικότερου εξαγωγικού προϊόντος της Κύπρου ως ιστορία επιτυχίας, τη στιγμή που η εφοδιαστική αλυσίδα της πρώτης ύλης έχει υποστεί τέτοιο σοκ και οι τυροκόμοι αναζητούν λύσεις, συνιστά μια τεράστια αντίφαση.
Η λειψυδρία του παρόντος
Σημαντικό μέρος της ομιλίας αφιερώθηκε στην υδατική ασφάλεια, με την απερχόμενη Υπουργό να δηλώνει πως η Κύπρος πλησιάζει την κάλυψη των αναγκών ύδρευσης στο 100% εντός του 2027. Έκανε αναφορά σε στρατηγική 170 εκατ. ευρώ και σε νέες μονάδες αφαλάτωσης.
Πριν όμως φτάσουμε εκεί, το 2026 καταγράφει αρκετά προβλήματα. Την κρισιμότητα της κατάστασης σήμερα, τη βιώνουν τα νοικοκυριά αλλά κυρίως ο αγροτικός κόσμος. Οι γεωργοί αντιμετωπίζουν τεράστιες περικοπές στην άρδευση, ενώ η λειτουργία των κινητών αφαλατώσεων αποτελεί λύση ανάγκης και όχι στρατηγική αναβάθμιση. Το αφήγημα της επερχόμενης πληρότητας συγκρούεται με τη στεγνή πραγματικότητα των άδειων φραγμάτων και τις εκκλήσεις για δραστική μείωση της κατανάλωσης, δημιουργώντας μια εικόνα που δεν καθησυχάζει τον αγροτικό κόσμο.
Η ωραιοποίηση των μεγάλων «αγκαθιών»
Ανάλογη προσέγγιση ακολουθήθηκε και σε δύο από τα μεγαλύτερα περιβαλλοντικά αγκάθια της Κυπριακής Δημοκρατίας- τον Ακάμα και τη διαχείριση αποβλήτων.
Για το Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα, ανακοινώθηκε ο αναθεωρημένος σχεδιασμός με μειωμένες υποδομές ως μια λυμένη υπόθεση. Η αλήθεια είναι πως ο σχεδιασμός αυτός προκάλεσε τεράστιες τριβές, σταμάτησε έργα, δίχασε κοινότητες και περιβαλλοντικές οργανώσεις, και παραμένει ένα ανοιχτό μέτωπο που καλείται να διαχειριστεί η νέα ηγεσία.
Όσον αφορά τη διαχείριση αποβλήτων, η αναφορά στην αναβάθμιση της ΟΕΔΑ Πεντακώμου και στην αναμονή νέων εργολάβων εντός του 2027, προσπερνά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη μονάδα αποτελεί ένα μνημειώδες περιβαλλοντικό και διαχειριστικό φιάσκο. Η παρουσίαση αυτής της μετάβασης ως ομαλής διαδικασίας υποβαθμίζει το τεράστιο κόστος που πληρώνει η Δημοκρατία και το περιβάλλον μέχρι να βρεθεί η οριστική λύση.
Θεωρητικές προβλέψεις
Στο μέτωπο της οικονομικής ανάπτυξης, η απερχόμενη Υπουργός επικαλέστηκε μελέτη του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου. Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε, η υλοποίηση της Στρατηγικής για τον Πρωτογενή Τομέα αναμένεται να αποφέρει επιπρόσθετη οικονομική ανάπτυξη ύψους 138,6 εκατ. ευρώ, να αυξήσει τη συνεισφορά στο ΑΕΠ κατά 70,8 εκατ. και να δημιουργήσει περίπου 1.370 νέες θέσεις εργασίας.
Από καθαρά οικονομική σκοπιά, η προσέγγιση αυτή επικαλείται θεωρητικά μαθηματικά μοντέλα εισροών-εκροών. Οι συγκεκριμένοι αριθμοί αποτελούν μελλοντικές εκτιμήσεις για το τι ελπίζεται να αποφέρει η στρατηγική σε βάθος χρόνου. Δεν αποτελούν απολογισμό ήδη παραγόμενου πλούτου. Η παρουσίαση ενός θεωρητικού μέλλοντος ως χειροπιαστό έργο του παρόντος δημιουργεί μια πλασματική αίσθηση ευημερίας που δεν αντικατοπτρίζεται αυτή τη στιγμή στους τραπεζικούς λογαριασμούς των παραγωγών.
Η συνέχεια του κράτους
Τέλος, οφείλουμε να σταθούμε στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάστηκε η χρονική εξέλιξη των μεγάλων έργων. Η Μαρία Παναγιώτου αναφέρθηκε συχνά στους 30 μήνες της θητείας της. Ωστόσο, για να αναδείξει την αύξηση των κονδυλίων σε απόλυτους αριθμούς, όπως για παράδειγμα την αύξηση κατά 70% των δαπανών για το Τμήμα Δασών, χρησιμοποίησε ως μέτρο σύγκρισης το έτος 2021. Αρκετά βολικό σημείο αναφοράς.
Αυτή η στατιστική επιλογή της επέτρεψε να ενσωματώσει στον προσωπικό της απολογισμό προϋπολογισμούς και μακρόπνοες δράσεις που καλώς ή κακώς, είχαν σχεδιαστεί, εγκριθεί ή ξεκινήσει να υλοποιούνται από την προηγούμενη διακυβέρνηση. Η οικειοποίηση της συνέχειας του κράτους θολώνει την εικόνα για το ποια έργα σχεδιάστηκαν αποκλειστικά τα τελευταία δυόμισι χρόνια και ποια απλώς έφτασαν τώρα στο στάδιο της υλοποίησης.
Η αλλαγή σκυτάλης λοιπόν, αφήνει στον νέο Υπουργό ένα ιδιαίτερα βαρύ χαρτοφυλάκιο. Πέρα από τα ωραία λόγια των τελετών, ο Χρίστος Σενέκης δεν καλείται να διαχειριστεί τον ιδεατό απολογισμό μιας ομιλίας. Καλείται να διαχειριστεί την αγωνία των κτηνοτρόφων, την ξηρασία, τα ανοιχτά μέτωπα του Ακάμα και του Πεντακώμου, και τις πραγματικές ανάγκες ενός αγροτικού κόσμου που αναζητά έμπρακτη, άμεση στήριξη.
