ALPHA της Κυριακής

Το συνεχές power game στον Συναγερμό, οι διαφορετικές ατζέντες και η απουσία ενός αδιαμφισβήτητου ηγέτη που ενεργοποιεί τις φιλοδοξίες

Όταν την περασμένη βδομάδα άνοιγε επίσημα η συζήτηση για το χρίσμα του προεδρικού υποψηφίου του ΔΗΣΥ, δεν ήταν λίγοι εκείνοι που έβλεπαν να εκτυλίσσεται μία επανάληψη του 2023. Όταν δηλαδή διαφάνηκε από νωρίς πως θα διεκδικήσουν μέχρι τέλους τον προεδρικό θώκο, τόσο ο Αβέρωφ Νεοφύτου όσο και ο Νίκος Χριστοδουλίδης. Τον αποκλεισμό από τον β’ γύρο αλλά και την εσωστρέφεια που προκλήθηκε εξαιτίας αυτού, είναι αυτό που όπως λένε στην Πινδάρου θέλουν να αποφύγουν με κάθε τρόπο αυτή τη φορά. Το ερώτημα βεβαίως είναι τι πυροδοτεί αυτό το power game κάθε φορά στον ΔΗΣΥ, αν αποτελεί όντως ένα déjà vu του 2023 ή αν η διεκδίκηση της Προεδρίας από περισσότερα του ενός πολιτικά πρόσωπα, είναι πλέον η αναπόφευκτη νόρμα στο κόμμα της Δεξιάς.  

Με προϊστορία 

Δεν είναι κυπριακό φαινόμενο, ούτε αποτελεί αποκλειστικό σύμπτωμα του ΔΗΣΥ, να υπάρχουν περισσότερα πρόσωπα που διεκδικούν ανώτατες θέσεις και εν πολλοίς να αμφισβητούν τον αρχηγό του κόμματος ως τον καταλληλότερο για τον προεδρικό θώκο. Το είδαμε να συμβαίνει στο Ρεπουμπλικανικό κόμμα της Γαλλίας μετά την αποχώρηση του Νικολά Σαρκοζί και την ταραχώδη υποψηφιότητα Φιγιόν. Στο CDU της Γερμανίας μετά την αποχώρηση της Άνγκελα Μέρκελ, στο κόμμα του Σάντσιες στην Ισπανία πριν μία δεκαετία, στους Εργατικούς και Συντηρητικούς μετά το Μπρέξιτ, αλλά και στην Νέα Δημοκρατία πριν να εκλεγεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης.  Το ενδιαφέρον σε ο,τι αφορά τον Συναγερμό είναι ότι υπήρχαν ανέκαθεν φιλοδοξίες και διαφορετικές πολιτικές φιλοσοφίες που συγκρούονταν. Μία σύγκρουση Φιλελεύθερων και Συντηρητικών ανέκαθεν υπήρχε στο προσκήνιο. Ο ιδρυτικός ηγέτης του ΔΗΣΥ Γλαύκος Κληρίδης, παρότι  σήμερα αποτελεί αδιαμφισβήτητη ηγετική φιγούρα στο κόμμα, είχε τύχει αμφισβήτησης στο παρελθόν. Ήταν αρχικά η υπόγεια διαμάχη με τον εκπρόσωπο της πιο λαϊκής Δεξιάς εντός του ΔΗΣΥ Γιαννάκη Μάτση, όμως αμφισβήτηση δέχτηκε και ενόσω ήταν Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Το 2003, επαναδιεκδικούσε εκλογή, ζητούσε μία 16μηνη παράταση για να λύσει το κυπριακό και ο άλλοτε στενός του συνεργάτης Αλέκος Μαρκίδης διεκδίκησε την Προεδρία απέναντί του. Αυτό από μόνο του προκάλεσε ένα βαθύ τραύμα στο κόμμα και χρειάστηκε να περάσουν χρόνια ούτως ώστε να ξεπεραστεί. Όμως και ο Νίκος Αναστασιάδης δεν επικράτησε με ευκολία. Την προεδρία του κόμματος διεκδίκησε απέναντί του ο Ιωάννης Κασουλίδης, δέχτηκε αμφισβήτηση επί Σχεδίου Ανάν από την πιο σκληρή τάση στο κυπριακό και όταν το 2013 διεκδίκησε την Προεδρία της Δημοκρατίας, η υποψηφιότητά του πέρασε πρώτα από το ανώτατο μαζί με αυτή της Ελένης Θεοχάρους. 

Το πολιτικό κραχ του 23 

Σε κάθε κόμμα εξουσίας και όπου υπάρχει πολυφωνία παρουσιάζονται συνεπώς και αυξημένες πολιτικές φιλοδοξίες. Όμως η περίπτωση του 2023, διαφοροποιείτο από το παρελθόν. Οι προσωπικές ατζέντες και οι πολιτικές φιλοδοξίες είχαν διαπιστωθεί από την επόμενη μέρα επανεκλογής του Νίκου Αναστασιάδη, ίσως και εξαιτίας του ότι ξεκινούσε η αντίστροφη μέτρηση για την αποχώρηση του Νίκου Αναστασιάδη. Με τον Νίκο Χριστοδουλίδη να εμπεδώνεται στις αντιλήψεις ακόμη και των πιο στενών συνεργατών του τότε Προέδρου, ως ο εκλεκτός του. Οι λόγοι για το πώς ο Νίκος Χριστοδουλίδης κατέληξε να τρέχει παράλληλα με την υποψηφιότητα του Προέδρου του ΔΗΣΥ, Αβέρωφ Νεοφύτου ποικίλουν.  

• Ο Αβέρωφ Νεοφύτου δεν είχε καταφέρει να ισχυροποιηθεί και να επικρατήσει στο εσωτερικό του ΔΗΣΥ. Αντιθέτως, είχε καταφέρει να δημιουργήσει ένα ισχυρό «αντιαβερωφικό» μέτωπο κατά την διάρκεια της Προεδρίας του που ευνοούσε την ύπαρξη εσωκομματικού αντιπάλου  

• Ο Νίκος Αναστασιάδης εξακολουθούσε να αποτελεί για μία μεγάλη μερίδα των Συναγερμικών τον ηγέτη του κόμματος. Τόσο η στενή σχέση που ανέπτυξε με τον Νίκο Χριστοδουλίδη όσο και η φημολογία ότι υπογείως τον στήριζε, συνέβαλαν θετικά στην εκλογή του δεύτερου  

• Ο ΔΗΣΥ δεν είχε ισχυρό διακύβευμα μπροστά του(επίλυση του κυπριακού ή διάσωση της οικονομίας) για να μπορέσει να συσπειρωθεί γύρω από την υποψηφιότητα Νεοφύτου   

• Η δεκαετής διακυβέρνηση Νίκου Αναστασιάδη σε συνδυασμό με την αύξηση των ποσοστών της Κεντροδεξιάς, προκάλεσε την αίσθηση πως ο ΔΗΣΥ μπορεί να κυβερνά για πάντα. Και τα κόμματα εξουσίας συγκεντρώνουν πάντα πρόσωπα με υψηλές φιλοδοξίες  

Χωρίς αυτονόητο διάδοχο 

Η σημερινή κατάσταση στον Συναγερμό έχει κάποια κοινά σημεία με το 23 αν ληφθεί υπόψη πως ο Νίκος Χριστοδουλίδης θα διεκδικήσει αφενός επανεκλογή και αφετέρου ένα μέρος του ακροατηρίου του ΔΗΣΥ. Διαφέρει ωστόσο η κατάσταση σήμερα στο εσωτερικό του ΔΗΣΥ από το 2023. Τα πρόσωπα που ενδιαφέρονται θα διεκδικήσουν μέσα από τις καταστατικές πρόνοιες και αν δεν λάβουν το χρίσμα θα στηρίξουν τον Συναγερμικό υποψήφιο. Αυτό στέλνει το μήνυμα πως προφανώς υπάρχουν φιλοδοξίες αλλά όχι τέτοιες που να οδηγήσουν στην διάσπαση του κόμματος. Το γιατί και σήμερα παρουσιάζεται ένας συνωστισμός ενδιαφερομένων είτε για να διεκδικήσουν το χρίσμα είτε για να έχουν άποψη για τον εκλεκτό είναι λίγο πολύ εμφανές.  

• Η απουσία μίας στιβαρής ηγεσίας που να μην αμφισβητείται  

• Η απουσία ξεκάθαρης πολιτικής ταυτότητας στον ΔΗΣΥ και η έλλειψη σοβαρού διακυβεύματος 

• Η διεύρυνση της Δεξιάς (και της Ακροδεξιάς) που εμπεδώνει την αντίληψη πως θα αποτελεί εξουσία για καιρό συγκεντρώνοντας προσωπικότητες με ισχυρές φιλοδοξίες  

• Η βίαιη αποχώρηση από την πρώτη γραμμή μίας στρατιάς στελεχών που θέλουν ακόμα να έχουν ρόλο και λόγο στην πολιτική  

• Η κομματική χαλάρωση σε σχέση με το παρελθόν που προϋπόθετε κομματική πειθαρχία   

• Η αλλαγή του τρόπου που επιλέγεται ο Συναγερμικός υποψήφιος για τις προεδρικές που ευνοεί τις προσωπικές καμπάνιες 

Οι επιλογές της Αννίτας 

Η Αννίτα Δημητρίου δεν έχει καταφέρει να καθιερωθεί εντός του κόμματος ως η αδιαμφισβήτητη ηγέτιδα του ΔΗΣΥ, δεν έχει κτίσει την δική της ομάδα της και κατ’ επέκταση δεν θεωρείται η αυτονόητη διάδοχος της Δεξιάς. Αυτό από μόνο του οδηγεί στην εκδήλωση κι άλλων ενδιαφερομένων για την κούρσα. Προσπαθεί ωστόσο το τελευταίο διάστημα να συγκρατήσει πρόσωπα και δυνάμεις κοντά της. Αντιλαμβανόμενη πως υπάρχουν φυγόκεντρες δυνάμεις και προς τον Νίκο Χριστοδουλίδη και προς τον Αβέρωφ Νεοφύτου. Καθόλου τυχαία η πλήρης αξιοποίηση των στελεχών που δεν έχουν εκλεγεί στις βουλευτικές εκλογές, καθώς βάσει του παρελθόντος -αυτό δεν αφορά τα συγκεκριμένα πρόσωπα – φάνηκε να είναι οι πιο εύκολοι στόχοι. Είτε αποστασιοποίησης από το κόμμα, είτε στην περίπτωση του 2023  να ακολουθήσουν τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Κάνει επαφές και στην Αθήνα προετοιμάζοντας το έδαφος ενώ έχει ενημερώσει τόσο Συναγερμικά στελέχη όσο και ΔΗΚΟϊκά πως η υποψηφιότητά της είναι δεδομένη. Έχει ήδη αντιληφθεί πως η δημοφιλία της σε συνδυασμό με την Προεδρία της Βουλής αποτελούν το δικό της ισχυρό χαρτί. Ένα χαρτί που δεν είχε ο Αβέρωφ Νεοφύτου ως Πρόεδρος του ΔΗΣΥ και υποψήφιος για την προεδρία το 2023. Για να πάρει το χρίσμα ωστόσο προσβλέπει στην στήριξη από άλλα κόμματα όπως το ΔΗΚΟ και σε ένα καλό ποσοστό στις δημοσκοπήσεις. Τέτοιο ποσοστό που θα δημιουργήσει ρεύμα στήριξής της από το ΔΗΚΟ και καλλιέργεια ενός εδάφους αποχώρησης από την κυβέρνηση. Δεν είναι καθόλου τυχαίες οι διαρροές δημοσκοπήσεων του ΔΗΣΥ που την δείχνουν πρώτη. Οι δημοσκοπήσεις ήταν άλλωστε ο καταλυτικός παράγοντας για να κερδίσει συμμάχους και τελικώς παράσταση νίκης ο Νίκος Χριστοδουλίδης.   

Με τον σκληρό πυρήνα 

Ο Αβέρωφ Νεοφύτου θεωρείται πως έχει ξεκινήσει τον προεκλογικό του από την επόμενη μέρα της ήττας του. Και εκτιμάται από κύκλους πως η στήριξή του προς την Αννίτα Δημητρίου – πρώτα για την προεδρία του ΔΗΣΥ και στη συνέχεια για την επανεκλογή της στην Προεδρία της Βουλής- είχε ως κύριο στόχο το να του δώσει και εκείνη με την σειρά της τον χώρο να διεκδικήσει το ανώτατο αξίωμα. Ο ίδιος αντιλαμβάνεται πως οι φιλοδοξίες του με την Πρόεδρο του ΔΗΣΥ συγκρούονται πλέον και θα επιχειρήσει να πιέσει προς την κατεύθυνση του να κάνει η ίδια ένα βήμα πίσω. Παρότι κύκλοι του περιβάλλοντός του υποστηρίζουν πως οι εσωκομματικές θα προκαλέσουν εσωστρέφεια, σε ένα τέτοιο σενάριο υλοποίησής τους ο ίδιος προσβλέπει στην δύναμη που έχει στο εσωτερικό του ΔΗΣΥ. Θεωρείται πως ελέγχει πλήρως ακόμη τον σκληρό πυρήνα, έχει καθημερινά επαφές με στελέχη, ενώ εδώ και καιρό έχει δημιουργήσει ομάδα εθελοντών σε επαρχίες αλλά και ένα οργανωτικό επιτελείο στο γραφείο του στην Λευκωσία. Αυτό θεωρείται πως θα του δώσει το αναγκαίο προβάδισμα, ιδιαίτερα αν η εκλογική διεργασία γίνει το φθινόπωρο και όχι τον Μάρτιο του 2027, όπως πολλοί αναμένουν.  Το μεγάλο ζήτημα για τον Αβέρωφ Νεοφύτου είναι αν πέραν των Συναγερμικών μπορεί να απευθυνθεί σε ένα ευρύτερο ακροατήριο. Αυτό είναι το στοίχημά του, αυτό του στοίχησε άλλωστε και το 2023 και αναμένεται να διαφανεί αν θα διαφοροποιηθεί η κατάσταση σήμερα.  

Η επίσπευση των εσωκομματικών εκλογών, σίγουρα δεν βοηθά τον Γιώργο Παμπορίδη. Ο ίδιος έχει παραδεχτεί πως δεν έχει την πρόσβαση στην συναγερμική βάση που έχουν οι δύο ανθυποψήφιοί του, ενώ άσχημες θεωρούνται και οι σχέσεις του με πρωτοκλασάτα στελέχη. Έχει ωστόσο εκείνο το έρεισμα στην ευρύτερη Κεντροδεξιά που για κάποιους θεωρείται ιδανικό για να διασπάσει τους ψηφοφόρους του Νίκου Χριστοδουλίδη. Το αν θα φτάσει μέχρι τέλους η υποψηφιότητά του είναι ένα ζήτημα ανοικτό. Το σίγουρο είναι πως δεν θα κατέλθει ανεξάρτητος αν δεν λάβει τελικώς το χρίσμα. 

Η ζημιά Χριστοδουλίδη στον Συναγερμικό υποψήφιο  

Το ερώτημα που εγείρεται είναι πόση ζημιά μπορεί να κάνει στον Συναγερμικό υποψήφιο και κατ’ επέκταση στον ΔΗΣΥ η υποψηφιότητα του Νίκου Χριστοδουλίδη. Η δυναμική και οι συγκυρίες δεν είναι οι ίδιες με τότε. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης εμπεδώθηκε στις συνειδήσεις ως ο υπερκομματικός υποψήφιος και διεκδικούσε απέναντι από έναν υποψήφιο που είχε φθορά από την εξουσία. Σήμερα έχει να διαχειριστεί ο ίδιος την κυβερνητική φθορά. Στις προεδρικές εκλογές είχε πίσω του ένα αρραγές μέτωπο του ενδιάμεσου χώρου και την -φημολογούμενη- στήριξη ενός κραταιού Προέδρου της Δημοκρατίας. Σήμερα τα δύο κόμματα της συγκυβέρνησης βρίσκονται εκτός βουλής, το ΔΗΚΟ με το ένα πόδι εκτός και ο Νίκος Αναστασιάδης δεν έχει το έρεισμα που είχε τότε. Το καλό αποτέλεσμα του ΔΗΣΥ καλλιεργεί την αίσθηση στους Συναγερμικούς οτι μπορεί να επιστρέψει στην εξουσία με δικό του υποψήφιο και να συγκρατήσει συνεπώς τις φυγόκεντρες δυνάμεις. Η επιρροή του ωστόσο θα εξαρτηθεί από δύο παράγοντες. Αν η υποψηφιότητά του θεωρηθεί κυβερνητικά πιο έμπειρη από του Συναγερμικού υποψηφίου και η στάση που θα τηρήσει αν θα υπάρξουν σοβαρές εξελίξεις στο κυπριακό.    

Η χαμένη επετηρίδα  

Όμως ρόλο για το κλίμα δεν θα παίξουν μόνο οι ενδιαφερόμενοι για το χρίσμα αλλά και η στάση που θα τηρήσουν στελέχη που αποτελούν την χαμένη επετηρίδα. Στελέχη που πρωταγωνίστησαν την περασμένη δεκαετία και παρακάμφθηκαν όταν επικράτησαν ο Νίκος Χριστοδουλίδης στο Προεδρικό και η Αννίτα Δημητρίου στην Πινδάρου. Ο Χάρης Γεωργιάδης που θεωρείτο για πολλούς ο επόμενος πρόεδρος του ΔΗΣΥ, μπορεί να αποστασιοποιείται σε θέμα αξιωμάτων, όμως παίζει τον δικό του ρόλο για τις συμμαχίες του 28 με το Κέντρο. Ο ίδιος είχε δηλώσει πως ο Αβέρωφ Νεοφύτου ολοκλήρωσε τον κύκλο του και με αυτό εξάγονται συμπεράσματα για το τι στάση θα ακολουθήσει. Ο Ιωνάς Νικολάου και ο Λευτέρης Χριστοφόρου κινούνται στο παρασκήνιο και διατηρούν μία πολύ καλή σχέση με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, ενώ ο Νίκος Τορναρίτης προωθεί πλέον ανοικτά την υποψηφιότητα Χριστοδουλίδη εντός του ΔΗΣΥ. Στελέχη όπως τον Ευθύμιο Δίπλαρο, τον Μιχάλη Χατζηπαντέλα, -κάποιοι συζητούν και τον Γιάννη Καρούσο- προσβλέπουν σε μία υποψηφιότητα της Αννίτας Δημητρίου ούτως ώστε να διεκδικήσουν την προεδρία του ΔΗΣΥ. Ενώ πριν τις σοβαρές καταγγελίες του περασμένου Φεβράρη, ένα πρόσωπο που έπαιζε ψηλά για την Προεδρία και είχε μεγάλο έρεισμα εντός του ΔΗΣΥ ήταν ο Φαίδωνας Φαίδωνος. Αυτό από μόνο του επιβεβαιώνει και την κινητικότητα αλλά και τις διαφορετικές ατζέντες εντός του κόμματος που δεν έχουν κοινή στόχευση, αλλά θα επηρεάσουν το κλίμα για το 2028.