Γιατί μας πιάνει η μελαγχολία όταν τελειώνει το καλοκαίρι
Προς το τέλος του καλοκαιριού πολλοί από εμάς αρχίζουμε να νιώθουμε ότι κάτι τελειώνει. Οι διακοπές μοιάζουν να απομακρύνονται ακόμα και αν δεν πήγαμε ποτέ. Αρχίζει η ρουτίνα, οι μαθητές επιστρέφουν στα θρανία και η δουλειά επιστρέφει στους κανονικούς της ρυθμούς. Την ίδια ώρα ο Σεπτέμβριος εμφανίζεται σαν ένα όριο ανάμεσα στο καλοκαίρι και σε μία νέα αρχή.
Μιλώντας στον «Alpha της Κυριακής» η Συμβουλευτική Ψυχολόγος, Μαρία Γκλιάου εξήγησε ότι αυτό το αίσθημα δεν είναι απαραίτητα ένδειξη ότι κάτι δεν πάει καλά με εμάς. Συχνά είναι η φυσιολογική συναισθηματική αντίδραση σε μια μετάβαση. Προσθέτοντας πως στον πυρήνα της «μελαγχολίας του τέλους του καλοκαιριού» δεν βρίσκεται μόνο η αλλαγή της εποχής. Βρίσκεται και η αίσθηση ότι κλείνει ένα χρονικό παράθυρο γεμάτο προσδοκίες, δυνατότητες και υποσχέσεις, είτε τελικά τις ζήσαμε είτε όχι.
Καλοκαίρι και ανεμελιά
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Συναγερμός σε τροχιά χρίσματος για το ‘28
Κυπριακό σε ποσότητα προς αναζήτηση ποιότητας
Το καλοκαίρι έχει αποκτήσει για πολλούς ανθρώπους έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Η κυρία Γκλιάου αναφέρει πως από την παιδική μας ηλικία το έχουμε συνδέσει με το τέλος του σχολείου, το παιχνίδι, την απουσία αυστηρού προγράμματος, τις μεγαλύτερες ημέρες και μια προσωρινή απαλλαγή από τις καθημερινές υποχρεώσεις. Εξηγεί πως ως ενήλικες, αυτή η σύνδεση παραμένει. «Το καλοκαίρι γίνεται σχεδόν μια κοινωνικά αποδεκτή -άδεια- να χαλαρώσουμε, να είμαστε πιο αυθόρμητοι, να ταξιδέψουμε και να αφήσουμε για λίγο στην άκρη τους συνηθισμένους ρόλους μας».
Μια πρόσφατη μελέτη του 2026, που αξιοποίησε δεδομένα του European Social Survey από 16 ευρωπαϊκές χώρες, δείχνει ότι η περίοδος των σχολικών καλοκαιρινών διακοπών μπορεί να επηρεάζει διαφορετικά την καθημερινότητα ανάλογα με τις οικογενειακές συνθήκες.
Τέλειο καλοκαίρι και social media
Πώς τα social media επηρεάζουν τις προσδοκίες για ένα «τέλειο» καλοκαίρι; Σύμφωνα με όσα αναφέρει η κυρία Γκλιάου, η εικόνα του «τέλειου» καλοκαιριού που προβάλλεται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να επηρεάσει αρνητικα την ψυχολογία μας. Μαγευτικά τοπία, πολυτελή ξενοδοχεία, ερωτευμένα ζευγάρια, παρέες φίλων, συνεχείς έξοδοι και χαμόγελα δημιουργούν εύκολα την εντύπωση ότι όλοι οι άλλοι ζουν το καλοκαίρι που εμείς δεν ζούμε.
Εξηγεί ότι, η ψυχολογική δυσκολία δεν βρίσκεται απαραίτητα στις ίδιες τις εικόνες, αλλά στη σύγκριση που μπορεί να δημιουργούν. «Όταν συγκρίνουμε τη δική μας καθημερινότητα με μια επιλεγμένη και εξιδανικευμένη εκδοχή της ζωής κάποιου άλλου, ξεχνάμε ότι βλέπουμε ένα μικρό, επεξεργασμένο κομμάτι της πραγματικότητας».
Όπως σημειώνει, όσο περισσότερο πιστεύουμε ότι το καλοκαίρι «πρέπει» να είναι η πιο όμορφη εποχή του χρόνου, τόσο μεγαλύτερο είναι το κενό όταν η πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται στην προσδοκία. Μπορεί, μάλιστα, να αισθανθούμε ότι αποτύχαμε ακόμη και στο να χαρούμε. «Η επιστροφή, λοιπόν, δεν αρχίζει μόνο όταν επιστρέφουμε στη δουλειά. Αρχίζει αρκετές φορές νωρίτερα, μέσα στο μυαλό μας».
«Ο Σεπτέμβριος λειτουργεί για πολλούς ανθρώπους σαν μια δεύτερη Πρωτοχρονιά». Νέο πρόγραμμα, νέα σχολική χρονιά, νέοι στόχοι, επιστροφή στην εργασία και περισσότερες υποχρεώσεις. Η κυρία Γκλιάου επισήμανε ότι, για τα παιδιά και τους εφήβους, η σύνδεση αυτή είναι ακόμη πιο ισχυρή αφού για δώδεκα ή και περισσότερα χρόνια, η ζωή οργανώνεται γύρω από έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο.Τελειώνει η σχολική χρονιά, ακολουθεί το καλοκαίρι και στη συνέχεια ξεκινά μια νέα τάξη, νέοι καθηγητές, νέο πρόγραμμα και νέα ύλη. Αυτή η επαναλαμβανόμενη εμπειρία μπορεί να αφήσει ένα ισχυρό συμβολικό αποτύπωμα, το οποίο συνεχίζουμε να κουβαλάμε και στην ενήλικη ζωή. Γι’ αυτό, όπως σημειώνει, ο Σεπτέμβριος μπορεί να μοιάζει ταυτόχρονα με κλείσιμο και με αρχή. Από τη μία υπάρχει ένα μικρό «πένθος» για κάτι που τελείωσε. Από την άλλη υπάρχει η αίσθηση ότι πρέπει να οργανωθούμε και να ξεκινήσουμε δυναμικά.
Σεπτέμβριος και προκαταβολικό άγχος
Δεν χρειάζεται να έχουν αρχίσει οι υποχρεώσεις για να αρχίσουμε να αγχωνόμαστε, αρκεί να ξέρουμε ότι έρχονται. Η Συμβουλευτική Ψυχολόγος δηλώνει ότι, ο νους αρχίζει να προετοιμάζεται για όλα όσα θεωρούμε ότι θα πρέπει να διαχειριστούμε. Συχνά, λοιπόν, η δυσφορία του Σεπτεμβρίου αφορά όχι μόνο την πραγματική πίεση, αλλά και την αναμενόμενη πίεση.
Μελαγχολία και κατάθλιψη
Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ μελαγχολίας και κατάθλιψης; Η κυρία Γκλιάου διευκρινίζει ότι η μελαγχολία του τέλους του καλοκαιριού δεν είναι το ίδιο πράγμα με την κατάθλιψη και δεν σημαίνει ότι όποιος αισθάνεται «πεσμένος» τον Σεπτέμβριο πάσχει από εποχική συναισθηματική διαταραχή. Τονίζει ότι, η διάκριση αυτή έχει σημασία. «Το να αισθανθούμε θλίψη, νοσταλγία ή άγχος επειδή τελειώνει μια περίοδος που αγαπάμε είναι μέρος της ανθρώπινης εμπειρίας. Αντίθετα, όταν η χαμηλή διάθεση είναι έντονη, επίμονη, επηρεάζει σημαντικά τη λειτουργικότητα, τον ύπνο, την όρεξη, τις σχέσεις ή την καθημερινότητα και επαναλαμβάνεται με συγκεκριμένο εποχικό μοτίβο, τότε χρειάζεται αξιολόγηση από επαγγελματία ψυχικής υγείας».
Σύντομο καλοκαίρι, ατέλειωτος χειμώνας
Γιατί νιώθουμε ότι το καλοκαίρι περνά τόσο γρήγορα, ενώ ο χειμώνας μοιάζει ατελείωτος; η εξήγηση που δίνει η κυρία Γκλιάου είναι πως ο χρόνος δεν βιώνεται μόνο με βάση το ρολόι. Βιώνεται μέσα από το συναίσθημα, την προσμονή, την προσοχή και το νόημα που δίνουμε σε μια περίοδο. Το καλοκαίρι είναι χρονικά οριοθετημένο, το περιμένουμε για μήνες και γνωρίζουμε ότι θα τελειώσει. Σημείωσε ότι ο χειμώνας μπορεί να εμφανίζεται νοητικά σαν ένας μεγάλος, ενιαίος κύκλος υποχρεώσεων.
Το πιο χρήσιμο που μπορούμε να κάνουμε στο τέλος του καλοκαιριού, σύμφωνα με την κυρία Γκλιάου, είναι να σταματήσουμε να το αντιμετωπίζουμε ως απολογισμό. «Δεν χρειάζεται να αποφασίσουμε αν -περάσαμε αρκετά καλά- ή ως μια χαμένη ευκαιρία. Δεν χρειάζεται να συγκρίνουμε τις διακοπές μας με τις διακοπές των άλλων. Και κυρίως δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε την 1η Σεπτεμβρίου σε μια ημερομηνία κατά την οποία πρέπει ξαφνικά να γίνουμε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας».
