ALPHA της Κυριακής

Το «εγερτήριο» των παραδοσιακών μηχανισμών, τα φαντάσματα της ιστορίας και οι σκέψεις των ψηφοφόρων πίσω από το παραβάν

Οι εκλογές της προηγούμενης Κυριακής έκρυβαν τελικά και άσσους στο μανίκι και εκπλήξεις και ανατροπές. Όχι όμως ανατροπές όπως αυτές που κάποιοι ανέμεναν. Πολλοί επιχείρησαν να προεξοφλήσουν το εκλογικό αποτέλεσμα αφού κόμματα, ΜΜΕ και ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας είχε χωνέψει ότι η 25^η Μαΐου θα ξημέρωνε πολύ διαφορετικά από ότι είχαμε συνηθίσει τα τελευταία 66 χρόνια.

Η περιρρέουσα ατμόσφαιρα

Μετά από μια μακρά περίοδο αμφισβήτησης, καταπολέμησης του κατεστημένου, απαξίωσης θεσμών και όχι αδίκως, πολλοί ανέμεναν ότι στις 24 Μαΐου θα αποκαθηλωθεί το σκουριασμένο για μερικούς κομματικό σύστημα.

Ακόμα και τα μεγάλα κόμματα προετοιμάζονταν ως προς τούτο, χωρίς να μπορούν να κρύψουν την ανησυχία τους. Ανέμεναν μια επανάσταση που θα γινόταν από τα λεγόμενα αντιστυστημικά κόμματα τα οποία όπως έδειχναν και οι περισσότερες δημοσκοπήσεις τουλάχιστον μέχρι τα τέλη Απριλίου, θα εμφανίζονταν ως ρυθμιστές τρόπο τινά και θα χρωμάτιζαν ένα μεγάλο μέρος των εδράνων του κοινοβουλίου. Η δε κρυφή ψήφος προς Άμεση Δημοκρατία, ΑΛΜΑ ακόμα και προς το ΕΛΑΜ, στοίχειωνε κάθε βήμα των ηγετών των παραδοσιακών.

Τελικά, λίγες μέρες πριν από την κάλπη τα πράγματα άλλαξαν, για μερικούς προς το καλό και για άλλους προς το χειρότερο. Παρατηρήθηκε μια δημοσκοπική βουτιά αλλά και ένα αίσθημα μειωμένης δυναμικής των νέων κομμάτων και ιδιαίτερα της Άμεσης Δημοκρατίας και του κινήματος ΑΛΜΑ. Πτωτική τάση καταγράφηκε και στο VOLT στο οποίο η υπόθεση Σάντυ και η διαχείρισή της στοίχησε στο κόμμα, περισσότερο από ότι ανέμεναν.  

Ακόμα και οι δημοσκόποι όμως που έχουν μια αυτοπεποίθηση για τα αποτελέσματα των ερευνών τους, μια βδομάδα πριν τις εκλογές κινούνταν με την όπισθεν, υπό την έννοια ότι εμφανίζονταν επιφυλακτικοί στο να κάνουν ασφαλείς προβλέψεις, με την δυναμική των νέων κινημάτων να εξελίσσεται σε γρίφο. Να θυμίσουμε μόνο ότι στις ευρωεκλογές του 2024 όλοι είδαν με έκπληξη τα πρωτοφανή ποσοστά που συγκέντρωσε ο Φειδίας Παναγιώτου φτάνοντας στο 20%. Επομένως, δεν θα ήταν ασφαλές τώρα, με την εμφάνιση και άλλων παικτών στην κομματική σκακιέρα να επικρατήσει η σιγουριά για το εκλογικό αποτέλεσμα.

Ο κύπριος ψηφοφόρος

Ο κύπριος ψηφοφόρος στην κάλπη μίλησε διαφορετικά από ότι εκφραζόταν τους τελευταίους μήνες. Έδειξε ότι δεν είναι και τόσο υπέρμαχος των επαναστάσεων με κάθε κόστος, των ριζικών αλλαγών με ένα αβέβαιο αύριο, και κυρίως ότι δύσκολα μπορεί να εμπιστευτεί κάτι που του παρουσιάζεται ως καινούργιο χωρίς να το έχει πρώτα γευτεί. Βέβαια, δεν λειτούργησαν όλοι με αυτό το σκεπτικό αφού Άμεση Δημοκρατία και ΑΛΜΑ συγκέντρωσαν μαζί ένα ποσοστό που ξεπερνά το 10%.  

Ας σταθούμε όμως και στο αποτέλεσμα των νικητών. Ένας ΔΗΣΥ που πάλευε με δύο «θεριά», ένα της εσωστρέφειας και ένα άλλο του ΕΛΑΜ που φαινόταν να του κλέβει συνεχώς ψήφους από τις δεξαμενές του, και ένα ΑΚΕΛ το οποίο ενώ για 8 συνεχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις έβλεπε τα ποσοστά του να κατρακυλούν, τελικά κατάφερε να τα συγκρατήσει και να παρουσιάσει μικρή άνοδο σε σχέση με τις βουλευτικές του 2021.

Το μεσημέρι της Κυριακής των εκλογών στον ΔΗΣΥ ανέμεναν ποσοστό της τάξης του 22% και επικρατούσαν χαμόγελα γιατί η κυλιόμενη δημοσκόπηση της Πινδάρου, έδειχνε το κόμμα στο 24%, με το ποσοστό τελικά λίγες ώρες μετά να αγγίζει το 27%. Μούδιασμα επικρατούσε και στο ΑΚΕΛ που είχε πληροφορίες για ποσοστά της τάξης του 20%. Και οι δύο, όπως και το ΔΗΚΟ διέψευσαν μετεκλογικά τους εαυτούς τους που τους ήθελαν να κινούνται σε πιο χαμηλά επίπεδα.

Ο αγώνας για αποτροπή της επανάστασης και ο κομματικός πατριωτισμός

Πρωτοκλασάτα και βετεράνα στελέχη έκαναν αγώνα τηλεφωνημάτων με επικλήσεις στο συναίσθημα και την ιστορικότητα των κομμάτων ενώ στις προεκλογικές συγκεντρώσεις και εμφανίσεις των κομματικών αρχηγών βγήκαν και πάλι τα φαντάσματα της ιστορίας. Οι αναφορές στους ιστορικούς ηγέτες κυριάρχησαν βάζοντας το δίλημμα της προδοσίας και της ιεροσυλίας σε μέλη που ενδεχομένως να έκαναν τη σκέψη να αποστατήσουν.

 Δεν είναι τυχαίο που λίγες μέρες πριν τις εκλογές το ΔΗΚΟ ονόμασε τα κεντρικά του γραφεία σε «Σπύρος Κυπριανού», σε μια προσπάθεια να πείσουν ψηφοφόρους να μην εγκαταλείψουν τελικά το καράβι του κόμματος ή που ο Γλαύκος Κληρίδης σε μια άβολη για πολλούς στιγμή, εμφανίστηκε ως ολόγραμμα στο συνέδριο του ΔΗΣΥ.

Διερωτάται κάνεις εάν αυτές οι τακτικές σήμερα βρίσκουν έδαφος. Και όμως αποδείχτηκε ότι σε ένα βαθμό ακόμα λειτουργούν όσο και αν ξεθώριασαν.

ΔΗΣΥ και ΑΚΕΛ επιδόθηκαν σε ένα αγώνα για καταρτισμό ενός καλού ψηφοδελτίου το οποίο να περιλαμβάνει και νεαρούς υποψήφιους ηλικίας από 23 ετών αλλά και προσωπικότητες ικανές να φέρουν ψήφους στις δεξαμενές τους, με στόχο να αποτελέσουν γέφυρα για προσέλκυση υποστηρικτών εκτός του σκληρού τους πυρήνα. Ακόμα και η δραστηριοποίηση στα social media, έδωσε την ευκαιρία να επικοινωνήσουν και με ένα άλλο κοινό, όχι τόσο παρουσιάζοντας θέσεις και προτάσεις, αλλά βάζοντας τους ψηφοφόρους στο «παρασκήνιο» της προεκλογικής εκστρατείας.

Το γεγονός ότι ΑΛΜΑ και Άμεση Δημοκρατία δεν πρόταξαν ως σημαία τις πολιτικές τους θέσεις, αλλά εμφανίστηκαν ως κόμματα διαμαρτυρίας και αντίδρασης στον δημόσιο διάλογο, έδειξε ότι προκάλεσε δεύτερες σκέψεις σε ψηφοφόρους, οι οποίοι πορεύονται στην κάλπη εκ του ασφαλούς με γνώμονα το ιδεολογικό υπόβαθρο.

Επίσης το γεγονός ότι και τα ίδια τα παραδοσιακά κόμματα μπήκαν σε ένα λούκι πιστεύοντας πραγματικά και ειλικρινά ότι για πρώτη φορά στην ιστορία κινδύνευαν να απωλέσουν ένα τεράστιο μέρος της δύναμής τους, ήγειρε ιδιαίτερα τον τελευταίο μήνα την κινδυνολογία. Στο βλέμμα των παραδοσιακών ηγετών μπορούσε κανείς να διακρίνει την πραγματική αμφιβολία για την επόμενη μέρα, με δραματικές επικλήσεις για τους κινδύνους που έρχονται σε περίπτωση που οι ψηφοφόροι έδιναν έρεισμα στα νεοφανή κόμματα. Οι συνεχείς εκκλήσεις για σταθερότητα, σοβαρότητα και επικράτηση της λογικής, έκαναν μια καλή δουλειά.

Η φιλοσοφία των παραδοσιακών

Παρά το γεγονός ότι έχουμε εξέλθει από μια τοξική προεκλογική εκστρατεία με αντιπαλότητες και αντιπαραβολές επιχειρημάτων για το ποιος στήριξε τη χώρα στα δύσκολα, τα παραδοσιακά κόμματα έδειχναν να έχουν ένα κοινό παρονομαστή και μια άτυπη συμμαχία: Αυτήν του παλιού απέναντι στο νέο, του συστημικού απέναντι στο αντισυστημικό, του κατεστημένου έναντι της επανάστασης. Αυτή η τακτική την οποία όλοι ανέσυραν ως όπλο από την φαρέτρα τους φαίνεται ότι τους έδωσε επίσης ένα επιπλέον έρεισμα.

Ο προβολέας τους ήταν στραμμένος στο πως θα διατηρηθεί  το «παλιό» το οποίο τους εξυπηρέτησε και θα συνεχίσει να τους εξυπηρετεί παρά τις ιδεολογικοπολιτικές διαφορές τους. Η μάχη έδειχνε να παίζεται ανάμεσα στα παραδοσιακά και τα νεοφανή κινήματα και όχι μεταξύ των παλαιών σχηματισμών ΔΗΣΥ-ΔΗΚΟ-ΑΚΕΛ-ΕΔΕΚ, όπως είχαμε συνηθίσει σε άλλες προεκλογικές.

Η τακτική αυτή δεν τους ωφέλησε όλους αφού η ΕΔΕΚ, ένα κεφάλαιο στην πολιτική ιστορία του τόπου, οι Οικολόγοι, αλλά και η ΔΗΠΑ η οποία προσέλκυε σε ένα μεγάλο βαθμό παραδοσιακούς ψηφοφόρους, έχασαν τη μάχη με το μέλλον τους να κρίνεται αβέβαιο.

Το στοίχημα για ΔΗΣΥ, ΑΚΕΛ και ΔΗΚΟ σε ένα βαθμό κερδήθηκε. Στόχευαν να πείσουν ότι τα νέα κόμματα είναι πυροτεχνήματα και ότι ο κρότος τους θα διαρκέσει για λίγο.

Το ερώτημα που τετριμμένα κάποτε ίσως μένει όμως είναι αν τα κόμματα αυτά έλαβαν τα μηνύματα της κάλπης και με ποιο τρόπο αφού δεν βγήκαν όλοι κερδισμένοι όσο θα ήθελαν.

Μπορεί τελικά να αποδείχθηκε ότι ο Κύπριος ψηφοφόρος δεν επαναστατεί εύκολα, αλλά κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει ότι αν κερδηθεί μια μάχη, κερδίζεται και ο πόλεμος.