ALPHA της Κυριακής

Πως επανήλθε το σύνθημα «έξω οι βάσεις από την Κύπρο» και ποιο το σχέδιο της κυβέρνησης

Στις 19 Φεβρουαρίου 1959, έπεφταν στο Λονδίνο, οι υπογραφές των συμφωνιών, με τις οποίες άνοιγε ο δρόμος για τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου κράτους. Της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Την ίδια ώρα ο Βρετανός Πρωθυπουργός Χάρολντ Μακμίλαν, τόνιζε ότι ο πρωταρχικός βρετανικός όρος, που ήταν η διατήρηση των στρατιωτικών βάσεων στο νησί, επετεύχθη.

«Ξεκαθαρίσαμε σε Ελλάδα και Τουρκία, ότι μεταβιβάζουμε την κυριαρχία, υπό την προϋπόθεση ότι οι στρατιωτικές μας ανάγκες θα καλύπτονται. Δηλαδή με τη διατήρηση των βάσεων υπό βρετανική κυριαρχία», δήλωνε πανευτυχής, απευθυνόμενος στο Βρετανικό Κοινοβούλιο. Η Βρετανία ξεκαθάριζε με τον τρόπο αυτό, πως θα έμενε στην Κύπρο για πάντα.

Τι προνοούν οι συνθήκες

Με βάση το άρθρο 1 της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθορίζονται δύο περιοχές ως «Κυρίαρχες Περιοχές Βάσεων». Ακρωτήρι και Δεκέλεια.

Το άρθρο 1 και η ξεκάθαρη διατύπωση σε αυτό, πως αυτές οι δύο περιοχές, παραμένουν υπό την κυριαρχία του Ηνωμένου Βασιλείου, αποτελεί και το μεγάλο όπλο των Βρετανών, προς τον οποιονδήποτε αμφισβητεί τις συμφωνίες. Νομικοί και ακαδημαϊκοί, διατύπωσαν κατά καιρούς την άποψη, πως πρόκειται για αποικιοκρατικό κατάλοιπο, και όχι απλώς για στρατιωτικές βάσεις.

Μια θέση, την οποία επανέλαβαν πρόσφατα και Κυβερνητικοί αξιωματούχοι, με αφορμή την πρόθεση της Λευκωσίας, να εγείρει θέμα Βάσεων. Με την υπόδειξη πως οι καιροί αλλάζουν και επιβάλλονται αλλαγές. Είναι όμως αρκετό αυτό το επιχείρημα, για να αλλάξει κάτι σε σχέση με το καθεστώς τους; Και κυρίως έχουμε τα νομικά όπλα, αλλά και την βούληση, να διεκδικήσουμε κάτι;

 Τι ζητάμε;

 Όσο και εάν ο Νίκος Χριστοδουλίδης αφήνει να νοηθεί, πως η έναρξη αυτής της προσπάθειας, αποσκοπεί στην κατάργηση των Βάσεων και την αποχώρηση των Βρετανών, εν τούτοις γνωρίζει πολύ καλά πως κάτι τέτοιο, ειδικά στις εποχές που ζούμε, είναι ανέφικτο.

Επομένως η όποια υπόνοια πως «αυτό που θέλουμε, είναι να φύγουν οι Βάσεις από την Κύπρο», είναι περισσότερο επικοινωνιακή.

Η κυβέρνηση, γνωρίζει πολύ καλά πως οι Βάσεις, δεν είναι μόνο Βρετανικές. Υπάρχει πλήρης συντονισμός με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ειδικά σε περιόδους κρίσεων, όπως αυτή που διανύουμε. Αυτή ήταν άλλωστε και η δικαιολογία της Χεζμπολάχ, για να εξαπολύσει το drone, κατά της Βάσης Ακρωτηρίου, ακούγοντας τον Πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ, να τα μασά, πως ναι μεν η χώρα του, δεν συμμετέχει, αλλά αποδέχτηκε το Αμερικανικό αίτημα, να χρησιμοποιηθούν βρετανικές Βάσεις.

Το παρασκήνιο του Εθνικού Συμβουλίου

Όπως ο «Alpha της Κυριακής» γνωρίζει, στην τελευταία συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, ανέφερε πως αυτή ακριβώς η διγλωσσία, και η μυστικοπάθεια των Βρετανών, ήταν αυτά που τον ανάγκασαν να εγείρει το θέμα, και μάλιστα και ενώπιων των Ευρωπαίων ομολόγων του.

Αυτό που είπε ο Πρόεδρος στους αρχηγούς των πολιτικών κομμάτων, είναι πως θα επιδιώξει έναν διάλογο, που να ενισχύει την θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως προς την ενημέρωση που πρέπει να έχει ως κράτος που φιλοξενεί τις Βάσεις, αφήνοντας ανοικτό παράλληλα το ενδεχόμενο να ανοίξει και ένα άλλο πολυσυζητημένο θέμα. Αυτό, των χρηματικών οφειλών των Βρετανών, προς την Κυπριακή Δημοκρατία.

Οφειλές, που ξεκινούν από τα πρώτα χρόνια της Κυπριακής Δημοκρατίας, με τους Βρετανούς να χρησιμοποιούν την δικαιολογία πως δεν ήξεραν αν θα έπρεπε να δώσουν τα λεφτά στους Ελληνοκύπριους ή τους Τουρκοκύπριους;

Ιστορία παλιά…

Κανένα κόμμα δεν διαφώνησε με τον Πρόεδρο, για να εγείρει ζήτημα Βάσεων. Δύο όμως είχαν ιδιαίτερα έντονη θέση, πως αυτές πρέπει να φύγουν τώρα. Το ΕΛΑΜ και το ΔΗΚΟ του Νικόλα Παπαδόπουλου.

Μάλιστα ο Πρόεδρος του ΔΗΚΟ, απέστειλε και επιστολή στον Νίκο Χριστοδουλίδη, καλώντας τον να αντιληφθεί πως «ήρθε η ώρα να ζητήσουμε ψήφισμα στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, για να φύγουν οι Βάσεις.»

Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν επιχειρήθηκε, ακόμη και όταν στο πηδάλιο της Κυπριακής Δημοκρατίας, ήταν ο αείμνηστος πατέρας του.

Κατ’ ακρίβεια, το 2007, ο Τάσσος Παπαδόπουλος, παρέλαβε ψήφισμα της Βουλής, ημερομηνίας 19 Απριλίου, με το οποίο καλούσε την Κυβέρνηση να προβεί στα ενδεικνυόμενα διαβήματα, για καταβολή των οφειλόμενων ποσών.

«Δεν είναι σίγουρο, αν όλοι γνωρίζουν τι συνεπάγεται αυτή η διεκδίκηση. Σε άλλους φαίνεται απλή, αλλά έχει πολύ σοβαρές περιπλοκές, νομικής και πρακτικής φύσεως, αλλά και πολιτικής», ήταν η τοποθέτηση του γνωστού για τα αντί-Βρετανικά του αισθήματα, πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας.

Απαιτήσεις για τα λεφτά, είχαν υποβληθεί και στο πολύ παρελθόν, όπως το 1973,  από τον τότε Υπουργό Χριστόδουλο Βενιαμίν χωρίς να υπάρχει ανταπόκριση.

Ανιχνεύοντας τις προθέσεις

Για να καταλάβει τι ακριβώς επιδιώκει ο Νίκος Χριστοδουλίδης, βρέθηκε στην Κύπρο ο Βρετανός Υφυπουργός Στίβεν Ντάουτι. Ο Ντάουτι βεβαίως, δεν είναι χθεσινός. Είναι ο άνθρωπος της Βρετανίας στο Κυπριακό.

Κατά τις επαφές του, και κυρίως με τον Υπουργό Εξωτερικών Κωνσταντίνο Κόμπο, ο Ντάουτι καθησυχάστηκε πως αυτό που προέχει για την Λευκωσία, είναι ένας στενότερος συνεχής και αποτελεσματικός συντονισμός με το Λονδίνο. Όχι η απομάκρυνση των Βάσεων.

Άλλωστε(και αυτό είναι καλά γνωστό στο Προεδρικό) θα ήταν αντιφατικό, να ζητηθεί αποχώρηση των Βρετανικών Βάσεων, την ώρα που η Κυπριακή Δημοκρατία, δηλώνει έτοιμη να υποβάλει ένταξη στο ΝΑΤΟ.

Βάσεις και Τουρκοκύπριοι

Όλα θα κυλούσαν σε αυτό το θολό, ασαφές πλαίσιο, εάν ο Τουφάν ‘Ερχιουρμαν, δεν έσπευδε να υπενθυμίσει πως.. είναι και οι Τουρκοκύπριοι εδώ, και δεν μπορεί να ανοίγει συζήτηση ο Χριστοδουλίδης, λες και δεν υπάρχουν.

Είναι γεγονός, πως οι Τουρκοκύπριοι έχουν σημαντικές εκτάσεις γης εντός των ορίων των Βάσεων. Παράλληλα πολλοί Τουρκοκύπριοι, εργάζονται σε αυτές.

Χωρίς καν να ερωτηθεί, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας προέβη σε μια δήλωση άλλων εποχών.

«Οι Τουρκοκύπριοι μπορούν να έχουν λόγο στις διαπραγματεύσεις για το μέλλον και το καθεστώς των Βάσεων, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιστρέψουν στην Κυπριακή Δημοκρατία. Και η Τουρκία μπορεί να έχει λόγο. Μόνο όμως εάν μας αναγνωρίσει»…

Προϋποθέσεις, που ο Πρόεδρος γνωρίζει πως δεν πρόκειται να γίνουν αποδεκτές, και τον ‘Ερχιουρμαν να του απαντά, πως ούτε λίγο ούτε πολύ, έχει ξεφύγει και δεν ξέρει τι λέει.

Εξέλιξη, που ουσιαστικά βάζει ακόμη ένα καρφί στο φέρετρο του Κυπριακού, αν και σύμφωνα με όσα φέρεται να είπε ο Πρόεδρος ενώπιον του Εθνικού, τα Ηνωμένα Έθνη, είναι έτοιμα να υποβάλουν σχέδιο λύσης.