Γράφει η Θέκλα Βασιλείου
- Ψυχολόγος (MSc)
- Συστημική Ψυχοθεραπεύτρια
- Πρόεδρος ΠΣΨΘ
Η έναρξη μιας νέας σχολικής χρονιάς είναι πάντα μια περίοδος αλλαγής για τα παιδιά αλλά και για ολόκληρη την οικογένεια. Νέα τάξη, νέοι εκπαιδευτικοί, συμμαθητές, πρόγραμμα και υποχρεώσεις έρχονται να αντικαταστήσουν τους πιο χαλαρούς ρυθμούς και την ανεμελιά του καλοκαιριού.
Για κάποια παιδιά, η επιστροφή στο σχολείο φέρνει χαρά, ενθουσιασμό και ανυπομονησία. Για άλλα, όμως, το πρώτο κουδούνι μπορεί να συνοδεύεται από άγχος, ανασφάλεια, φόβο ή ακόμη και έντονη δυσκολία. Και αυτό είναι κάτι που χρειάζεται να θυμόμαστε: δεν βιώνουν όλα τα παιδιά την επιστροφή στο σχολείο με τον ίδιο τρόπο, ούτε χρειάζονται όλα τον ίδιο χρόνο για να προσαρμοστούν.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η αλλαγή μπορεί να είναι ακόμη πιο έντονη για τα παιδιά που πηγαίνουν για πρώτη φορά στο σχολείο, αλλά και για εκείνα που αλλάζουν σχολικό περιβάλλον ή εκπαιδευτική βαθμίδα. Η μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο ή από το Γυμνάσιο στο Λύκειο φέρνει νέες απαιτήσεις, διαφορετικές σχέσεις και περισσότερες προσδοκίες, σε μια περίοδο που τα παιδιά και οι έφηβοι βρίσκονται ήδη αντιμέτωποι με σημαντικές αλλαγές στη ζωή και στην ανάπτυξή τους.
Να δώσουμε χώρο στα συναισθήματα
Η προσαρμογή χρειάζεται χρόνο. Τις πρώτες ημέρες ή εβδομάδες μπορεί να δούμε ένα παιδί να είναι περισσότερο νευρικό ή ευερέθιστο, να δυσκολεύεται να κοιμηθεί, να ανησυχεί περισσότερο ή ακόμη και να λέει ότι δεν θέλει να πάει σχολείο.
Το πρώτο που χρειάζεται από εμάς δεν είναι απαραίτητα μια λύση. Χρειάζεται να νιώσει ότι μπορεί να μας μιλήσει και ότι αυτό που αισθάνεται έχει χώρο στη σχέση μας.
Πολλές φορές, στην προσπάθειά μας να καθησυχάσουμε ένα παιδί, μπορεί να πούμε «δεν υπάρχει λόγος να φοβάσαι», «μην αγχώνεσαι» ή «θα συνηθίσεις». Οι φράσεις αυτές λέγονται με την καλύτερη πρόθεση, μπορεί όμως άθελά μας να κάνουν το παιδί να αισθανθεί ότι αυτό που νιώθει δεν είναι σημαντικό ή ότι δεν θα έπρεπε να το νιώθει.
Ίσως είναι περισσότερο βοηθητικό να ακούσουμε. Να ρωτήσουμε τι το δυσκολεύει, τι το ανησυχεί, τι χρειάζεται από εμάς. Δεν χρειάζεται να εξαφανίσουμε κάθε δύσκολο συναίσθημα. Χρειάζεται να βοηθήσουμε το παιδί να το αναγνωρίσει, να το εκφράσει και, σιγά σιγά, να μάθει ότι μπορεί να το διαχειριστεί.
Η σταθερότητα δημιουργεί ασφάλεια
Η επιστροφή σε μια σταθερή καθημερινότητα μπορεί να βοηθήσει σημαντικά. Ένα σχετικά σταθερό πρόγραμμα ύπνου και γευμάτων, η οργάνωση της σχολικής ημέρας, αλλά και ο χρόνος για ξεκούραση, παιχνίδι και δραστηριότητες βοηθούν το παιδί να ξαναβρεί έναν ρυθμό και μια αίσθηση προβλεψιμότητας μετά τις διακοπές.
Εξίσου σημαντικό είναι να προσέξουμε και τη δική μας στάση ως ενήλικες. Τα παιδιά καταλαβαίνουν πολύ περισσότερα από όσα συχνά πιστεύουμε. Αντιλαμβάνονται την αγωνία μας, τις προσδοκίες μας και την πίεση που μπορεί να υπάρχει γύρω από το σχολείο και τις επιδόσεις τους.
Αν από τις πρώτες κιόλας ημέρες το ενδιαφέρον μας επικεντρώνεται στους βαθμούς, στο διάβασμα και στο «να τα πάει καλά», υπάρχει ο κίνδυνος η νέα σχολική χρονιά να συνδεθεί περισσότερο με την πίεση παρά με τη μάθηση.
Γιατί το σχολείο δεν είναι μόνο βαθμοί και εξετάσεις. Είναι φίλοι, σχέσεις, εμπειρίες, επιτυχίες αλλά και απογοητεύσεις. Είναι ένας χώρος όπου το παιδί μαθαίνει όχι μόνο μαθηματικά και γλώσσα, αλλά και τον εαυτό του, τους άλλους και τον κόσμο γύρω του. Και, μέσα από όλα αυτά, κάνει μικρά αλλά σημαντικά βήματα προς την αυτονόμησή του.
Όταν το άγχος επιμένει
Ένα διάστημα προσαρμογής στην αρχή της σχολικής χρονιάς είναι φυσιολογικό. Υπάρχουν όμως φορές που χρειάζεται να δώσουμε περισσότερη προσοχή.
Όταν το άγχος ή η δυσφορία επιμένουν, είναι πολύ έντονα ή αρχίζουν να επηρεάζουν σημαντικά τον ύπνο, τις σχέσεις, την καθημερινότητα ή τη λειτουργικότητα του παιδιού στο σχολείο, είναι σημαντικό να μην τα αγνοούμε.
Η επικοινωνία ανάμεσα στους γονείς και το σχολείο είναι συχνά ένα πρώτο και πολύ χρήσιμο βήμα, ώστε να έχουμε μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το τι συμβαίνει. Και όταν οι δυσκολίες επιμένουν, η στήριξη από έναν κατάλληλα καταρτισμένο επαγγελματία ψυχικής υγείας μπορεί να βοηθήσει τόσο το παιδί όσο και την οικογένεια να κατανοήσουν καλύτερα τι συμβαίνει και να βρουν τρόπους να το διαχειριστούν.
Με την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, αξίζει να θυμόμαστε κάτι απλό: το πρώτο κουδούνι δεν ακούγεται το ίδιο σε όλα τα παιδιά.
Πίσω από έναν ενθουσιασμό, μια σιωπή, έναν θυμό, έναν πόνο στην κοιλιά το πρωί ή ένα «δεν θέλω να πάω σχολείο» μπορεί να υπάρχουν πολύ διαφορετικά συναισθήματα και ανάγκες.
Ας τους δώσουμε χώρο να μας μιλήσουν. Χρόνο να προσαρμοστούν. Και, κυρίως, τη σιγουριά ότι ό,τι κι αν αισθάνονται, δεν χρειάζεται να το αντιμετωπίσουν μόνα τους.
