ΕΚ: Ζητά πιο φιλόδοξο προϋπολογισμό, έμφαση σε άμυνα, ανταγωνιστικότητα και συνοχή

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καθόρισε την Τρίτη τη διαπραγματευτική του θέση για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034, θέτοντας τον πήχη υψηλότερα τόσο ως προς το ύψος όσο και ως προς τη φιλοδοξία των δαπανών. Με βάση την ενδιάμεση έκθεση που εγκρίθηκε με 370 ψήφους υπέρ, 201 κατά και 84 αποχές, οι ευρωβουλευτές ζητούν προϋπολογισμό που θα φτάνει το 1,27% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ, χωρίς να περιλαμβάνεται σε αυτόν η αποπληρωμή του χρέους του NextGenerationEU.

Σε απόλυτους αριθμούς, η πρόταση του Κοινοβουλίου μεταφράζεται σε συνολικό προϋπολογισμό ύψους 1,78 τρισ. ευρώ σε σταθερές τιμές 2025, ή 2,01 τρισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές, δηλαδή αυξημένο κατά περίπου 10% σε σχέση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Η αύξηση αυτή, που αντιστοιχεί σε επιπλέον έως και 197 δισ. ευρώ, στοχεύει μεταξύ άλλων στην αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων και στην ενίσχυση των βασικών πολιτικών της Ένωσης.

Ισορροπία μεταξύ νέων και παραδοσιακών προτεραιοτήτων

Οι ευρωβουλευτές δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη διατήρηση του επενδυτικού χαρακτήρα του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, απορρίπτοντας κάθε ενδεχόμενο «επανεθνικοποίησης» των πολιτικών της ΕΕ. Εκφράζουν ανησυχία για το μοντέλο «ένα σχέδιο ανά κράτος μέλος» που προτείνει η Επιτροπή, προειδοποιώντας ότι μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη διαφάνεια και ανταγωνισμό μεταξύ δικαιούχων.

Παράλληλα, ζητούν διακριτή και επαρκή χρηματοδότηση για βασικές πολιτικές, όπως η κοινή γεωργική πολιτική, η πολιτική συνοχής και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, υπογραμμίζοντας ότι οι περιφέρειες και οι τοπικές αρχές πρέπει να έχουν ενεργό ρόλο στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των προγραμμάτων.

Την ίδια στιγμή, στηρίζουν την ενίσχυση νέων προτεραιοτήτων, όπως η άμυνα, η ανταγωνιστικότητα, η καινοτομία, η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, καθώς και οι επενδύσεις σε υποδομές, υγεία, παιδεία και πολιτισμό.

Ενίσχυση κρίσιμων ευρωπαϊκών προγραμμάτων

Το Κοινοβούλιο ζητά αυξημένη χρηματοδότηση για προγράμματα-κλειδιά της ΕΕ, όπως το «Ορίζων Ευρώπη», το Erasmus+, ο μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» και το Ταμείο Ευρωπαϊκής Ανταγωνιστικότητας. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη στήριξη της πολιτικής προστασίας, της δημόσιας υγείας μέσω του EU4Health, καθώς και σε δράσεις για το περιβάλλον στο πλαίσιο του προγράμματος LIFE.

Όσον αφορά την εξωτερική δράση της ΕΕ, οι ευρωβουλευτές θεωρούν ότι η προτεινόμενη χρηματοδότηση δεν επαρκεί και ζητούν περισσότερους πόρους για τη διεύρυνση, τη στήριξη της Ουκρανίας, την αναπτυξιακή συνεργασία και την ανθρωπιστική βοήθεια.

Προειδοποιήσεις για διαφάνεια και κράτος δικαίου

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη διασφάλιση της διαφάνειας, της λογοδοσίας και του δημοκρατικού ελέγχου. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προειδοποιεί ότι η απλούστευση των κανόνων δεν πρέπει να υπονομεύσει αυτούς τους πυλώνες, ενώ εκφράζει επιφυλάξεις για τη διευρυμένη χρήση χρηματοδότησης που δεν συνδέεται άμεσα με δαπάνες, καθώς μπορεί να δυσχεράνει τον αποτελεσματικό έλεγχο.

Παράλληλα, επιβεβαιώνεται ότι η πρόσβαση στα ευρωπαϊκά κονδύλια πρέπει να συνδέεται με τον σεβασμό των αξιών της ΕΕ και του κράτους δικαίου, με τη διευκρίνιση ότι οι τελικοί δικαιούχοι δεν θα πρέπει να τιμωρούνται για παραβιάσεις που αποδίδονται στις κυβερνήσεις των χωρών τους.

Νέοι πόροι για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού

Στο σκέλος των εσόδων, οι ευρωβουλευτές στηρίζουν την καθιέρωση νέων ιδίων πόρων, ώστε να διασφαλιστεί τόσο η αποπληρωμή του NextGenerationEU όσο και η βιωσιμότητα του προϋπολογισμού. Υποστηρίζουν την προσέγγιση «καλαθιού» της Επιτροπής και ζητούν οι νέες πηγές εσόδων να αποφέρουν περίπου 60 δισ. ευρώ ετησίως.

Σε περίπτωση που ορισμένες προτάσεις δεν εγκριθούν, προτείνουν εναλλακτικές λύσεις, όπως η εισφορά στις ψηφιακές υπηρεσίες, η φορολόγηση των διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών, η επέκταση του μηχανισμού συνοριακής προσαρμογής άνθρακα και η επιβολή εισφοράς στα κέρδη από κρυπτοστοιχεία.

Επόμενα βήματα και διαπραγματεύσεις

Με την υιοθέτηση της θέσης του, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανοίγει τον δρόμο για τις διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη, τα οποία θα πρέπει να καταλήξουν σε κοινή θέση. Ο κανονισμός για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο απαιτεί την έγκριση του Κοινοβουλίου, γεγονός που καθιστά τις επικείμενες διαβουλεύσεις κρίσιμες για τη διαμόρφωση του τελικού προϋπολογισμού της ΕΕ.

Οι ευρωβουλευτές εμφανίζονται έτοιμοι για «σκληρές αλλά εποικοδομητικές» διαπραγματεύσεις, επιδιώκοντας έναν ισχυρό και έγκαιρο προϋπολογισμό που θα ανταποκρίνεται στις αυξανόμενες ανάγκες της Ένωσης και των πολιτών της.

Το πρόγραμμα «EP: Your Voice, Your Future» συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του προγράμματος επιχορηγήσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στον τομέα της επικοινωνίας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν συμμετείχε στην προετοιμασία του και δεν φέρει καμία ευθύνη, ούτε και συνδέεται με κάποιο τρόπο με τις πληροφορίες ή τις απόψεις που διατυπώνονται στο πλαίσιο του προγράμματος, για το οποίο οι μόνοι υπεύθυνοι είναι οι συντάκτες, οι ερωτηθέντες, οι εκδότες ή οι φορείς αναμετάδοσης του προγράμματος, σύμφωνα με το ισχύον δίκαιο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν φέρει επίσης καμία ευθύνη για τυχόν βλάβες, άμεσες ή έμμεσες, που ενδέχεται να προκύψουν από την υλοποίηση του προγράμματος.