Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε τις αλλαγές στην πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την επιστροφή υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν παράτυπα σε ευρωπαϊκό έδαφος, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα νέο πλαίσιο κανόνων που στοχεύει στην επιτάχυνση των διαδικασιών επιστροφής.
Η άτυπη συμφωνία που επιτεύχθηκε την 1η Ιουνίου μεταξύ των διαπραγματευτών του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου εγκρίθηκε από την ολομέλεια με 418 ψήφους υπέρ, 218 κατά και 30 αποχές.
Οι νέοι κανόνες προβλέπουν απλούστερες διαδικασίες, ενώ σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα συνεχίσουν να διασφαλίζουν τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, του διεθνούς δικαίου, της αρχής της μη επαναπροώθησης και της απαγόρευσης των μαζικών απελάσεων.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Υποχρέωση αποχώρησης και συνεργασία με τις αρχές
Με βάση τη νέα νομοθεσία, απόφαση επιστροφής που εκδίδεται από τις αρμόδιες εθνικές αρχές σε βάρος υπηκόου τρίτης χώρας που διαμένει παράτυπα σε κράτος μέλος θα συνεπάγεται την υποχρέωση αποχώρησης από τη συγκεκριμένη χώρα, είτε άμεσα είτε εντός της προθεσμίας που θα καθορίζεται.
Τα πρόσωπα στα οποία επιβάλλεται απόφαση επιστροφής θα πρέπει να συνεργάζονται με τις αρχές για την ολοκλήρωση της διαδικασίας. Σε περίπτωση μη συνεργασίας, κινδύνου διαφυγής ή απειλής για τη δημόσια ασφάλεια, θα μπορούν να λαμβάνονται αυστηρότερα μέτρα.
Κράτηση έως και 24 μήνες με δυνατότητα παράτασης
Οι νέοι κανόνες προβλέπουν τη δυνατότητα κράτησης υπηκόων τρίτων χωρών για την προετοιμασία της επιστροφής τους, μετά από ατομική αξιολόγηση κάθε περίπτωσης.
Η κράτηση θα πρέπει να διατάσσεται από διοικητική ή δικαστική αρχή και θα μπορεί να διαρκεί έως 24 μήνες. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα συνολικής παράτασης έως έξι μήνες, εφόσον αλλάξουν οι συνθήκες, προκύψουν νέα στοιχεία ή βελτιωθεί η συνεργασία με τρίτη χώρα.
Σε περίπτωση μετακίνησης προσώπου που έχει λάβει απόφαση επιστροφής σε άλλο κράτος μέλος, θα μπορεί επίσης να εφαρμοστεί περίοδος κράτησης. Τα κράτη μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να επιβάλλουν εναλλακτικά μέτρα, όπως υποχρεωτική τακτική παρουσία στις αρχές, διαμονή σε συγκεκριμένο χώρο, χρηματική εγγύηση ή ηλεκτρονική επιτήρηση.
Έρευνες σε κατοικίες και ηλεκτρονικές συσκευές
Το νέο πλαίσιο δίνει στις εθνικές αρχές τη δυνατότητα λήψης ειδικών μέτρων έρευνας για την προετοιμασία ή τη διασφάλιση της αποτελεσματικής επιστροφής.
Μεταξύ των μέτρων περιλαμβάνονται έρευνες σε πρόσωπα, κατοικίες ή άλλους σχετικούς χώρους, καθώς και η έρευνα και κατάσχεση προσωπικών αντικειμένων και ηλεκτρονικών συσκευών, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει σχετική διοικητική ή δικαστική άδεια.
Οι διαδικασίες αυτές θα πρέπει να εφαρμόζονται με σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα και να συνοδεύονται από τις εγγυήσεις και τα ένδικα μέσα που προβλέπονται από το ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο.
«Κέντρα επιστροφής» εκτός ΕΕ
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αφορά τη δυνατότητα μεταφοράς μεταναστών, για τους οποίους έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής, σε «κέντρα επιστροφής» που βρίσκονται σε τρίτες χώρες οι οποίες συμφωνούν να τους υποδεχθούν.
Η πρόβλεψη αυτή δεν θα αφορά ασυνόδευτους ανηλίκους και θα μπορεί να εφαρμοστεί μόνο μέσω συμφωνιών με χώρες που σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, το διεθνές δίκαιο και την αρχή της μη επαναπροώθησης.
Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα υπόλοιπα κράτη μέλη πριν από την έναρξη ισχύος τέτοιων συμφωνιών.
Τα επόμενα βήματα
Μετά την έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το κείμενο θα πρέπει να εγκριθεί επίσημα από το Συμβούλιο της ΕΕ και στη συνέχεια να δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ώστε να τεθεί σε ισχύ.
Ορισμένες διατάξεις, μεταξύ άλλων αυτές που αφορούν τα κέντρα επιστροφής, την εκτίμηση ηλικίας ανηλίκων και την εξωτερική διάσταση των επιστροφών, θα εφαρμοστούν άμεσα.
Οι υπόλοιπες ρυθμίσεις που απαιτούν προπαρασκευαστικές ενέργειες θα τεθούν σε εφαρμογή 12 μήνες μετά την έναρξη ισχύος της νέας νομοθεσίας.
Το πρόγραμμα «EP: Your Voice, Your Future» συγχρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του προγράμματος επιχορηγήσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στον τομέα της επικοινωνίας. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν συμμετείχε στην προετοιμασία του και δεν φέρει καμία ευθύνη, ούτε και συνδέεται με κάποιο τρόπο με τις πληροφορίες ή τις απόψεις που διατυπώνονται στο πλαίσιο του προγράμματος, για το οποίο οι μόνοι υπεύθυνοι είναι οι συντάκτες, οι ερωτηθέντες, οι εκδότες ή οι φορείς αναμετάδοσης του προγράμματος, σύμφωνα με το ισχύον δίκαιο. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν φέρει επίσης καμία ευθύνη για τυχόν βλάβες, άμεσες ή έμμεσες, που ενδέχεται να προκύψουν από την υλοποίηση του προγράμματος.
