Καταπέλτης ο Γενικός Ελεγκτής και η Ελεγκτική Υπηρεσία σε σχέση με την πορεία της σύμβασης παραχώρησης Δημόσιας Υπηρεσίας Εσωτερικών Οδικών Επιβατικών Μεταφορών (ΟΣΥΠΑ) Πάφου και την υποχρέωση ανανέωσης του στόλου των λεωφορείων, αφού όπως διαπιστώνεται 2,5 χρόνια μετά την υπογραφή της, ενώ ο ανάδοχος είχε δεσμευθεί να εντάξει στον στόλο 72 νέα λεωφορεία μέχρι τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, έχουν ενταχθεί μόλις 32.
Παρά την επιβολή οικονομικών κυρώσεων, όπως σημειώνεται στη σχετική έκθεση της Ε.Υ., «ο βασικός στόχος της Σύμβασης, δηλαδή η ουσιαστική συμμόρφωση του Αναδόχου με τη συγκεκριμένη δέσμευσή του, δεν έχει ακόμη επιτευχθεί».
Η αποτελεσματικότητα μιας δημόσιας σύμβασης αναφέρει η έκθεση «δεν κρίνεται μόνο από την ορθότητα των όρων της ή από τη νομιμότητα των ενεργειών της Αναθέτουσας Αρχής. Κρίνεται, πρωτίστως, από το κατά πόσο το Κράτος είναι σε θέση να διασφαλίσει ότι οι ουσιώδεις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει ο ανάδοχος πράγματι υλοποιούνται».
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η συγκεκριμένη περίπτωση, συνεχίζει η έκθεση, «προκαλεί ιδιαίτερο προβληματισμό», αφού «ο Ανάδοχος είχε δεσμευθεί να εντάξει στον στόλο 72 νέα λεωφορεία μέχρι τη λήξη της μεταβατικής περιόδου. Ωστόσο, δύο περίπου χρόνια αργότερα, είχαν ενταχθεί μόλις 32.
Ακόμη και αν θεωρηθεί ότι το Υπουργείο ενήργησε εντός του συμβατικού και νομικού πλαισίου και αξιοποίησε τα μέσα που είχε στη διάθεσή του, το αποτέλεσμα, λέει η Ελεγκτική, «παραμένει το ίδιο: ένας ουσιώδης όρος της Σύμβασης εξακολουθεί, 2,5 χρόνια μετά, να μην έχει υλοποιηθεί».
Το γεγονός αυτό «αναπόφευκτα εγείρει ερωτήματα κατά πόσο ο αρχικός σχεδιασμός της Σύμβασης παρείχε στην Αναθέτουσα Αρχή (ΥΜΕΕ) επαρκή και αποτελεσματικά εργαλεία για να επιβάλει τη συμμόρφωση και αργότερα, κατά το στάδιο υλοποίησης της Σύμβασης, κατά πόσο δρομολογήθηκαν άμεσα τα προβλεπόμενα διορθωτικά μέτρα».
Η παρατεταμένη αυτή κατάσταση εγείρει, σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, ζητήματα:
«(α) ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών,
(β) ίσης μεταχείρισης και ανταγωνισμού μεταξύ άλλων εταιρειών που συμμετείχαν στη διαδικασία προσφοράς του έργου (οι οποίες προφανώς κοστολόγησαν την υλοποίηση του συγκεκριμένου όρου της Σύμβασης)
(γ) οδικής ασφάλειας
(δ) περιβαλλοντικού αντικτύπου από χρήση παλαιάς τεχνολογίας
λεωφορείων
(ε) τουριστικού προϊόντος και
(στ) καλλιεργεί την αντίληψη ότι η μη συμμόρφωση σε ουσιώδεις συμβατικές δεσμεύσεις είναι ανεχτή από το Κράτος»
Ο έλεγχός της Ελεγκτική επί του προκειμένου, διενεργήθηκε, όπως σημειώνεται στην έκθεση, «κατόπιν σχετικής καταγγελίας που λήφθηκε από την Υπηρεσία και επικεντρώθηκε στην τήρηση των όρων της Σύμβασης Παραχώρησης Δημόσιας Υπηρεσίας Εσωτερικών Οδικών Επιβατικών Μεταφορών σε Τακτικές Γραμμές για την γεωγραφική περιοχή Πάφου και ειδικότερα στην υποχρέωση του Παραχωρησιούχου για ανανέωση του στόλου των λεωφορείων με καινούργια οχήματα μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και στην εκτέλεση του δικτύου των συγκοινωνιακών γραμμών».
Κύρια Ευρήματα της έκθεσης
1.Ελάχιστες απαιτήσεις σχετικά με την ηλικία στόλου και ιδιοκτησία, σύμφωνα με τους όρους του παραρτήματος 4 του Μέρους Β της Σύμβασης Παραχώρησης
Με βάση στοιχεία που δόθηκαν στην Υπηρεσία μας από την Αναθέτουσα Αρχή, διαπιστώθηκε ότι ο Παραχωρησιούχος τηρεί τις ελάχιστες απαιτήσεις που αφορούν στην ηλικία στόλου και ιδιοκτησίας, εκτός από μία μεμονωμένη περίπτωση. Επιπρόσθετα, διαπιστώθηκε ότι ο Παραχωρησιούχος τηρεί τη συμβατική υποχρέωση που αφορά στον συνολικό αριθμό των ενοικιαζόμενων 6 λεωφορείων που χρησιμοποιεί για την εκτέλεση του αντικειμένου της Σύμβασης, ότι δηλαδή αυτός δεν θα έπρεπε να υπερβαίνει το 30% του συνολικού στόλου.
2. Δέσμευση του Παραχωρησιούχου για ανανέωση του στόλου
Σύμφωνα με το εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα του ΣΜΥ, με το τέλος της μεταβατικής περιόδου στις 7.2.2024 ο Παραχωρησιούχος ήταν υποχρεωμένος να προβεί στην αγορά συνολικά 72 νέων λεωφορείων. Μέχρι τις 7.2.2024 ο Παραχωρησιούχος είχε εντάξει στην υπηρεσία μόνο 20 νέα λεωφορεία, ενώ μέχρι την ολοκλήρωση του ελέγχου μας τον Φεβρουάριο του 2026, ο Παραχωρησιούχος είχε εντάξει στην υπηρεσία 32 νέα λεωφορεία. Ως αποτέλεσμα, υπήρξε παραβίαση των χρονοδιαγραμμάτων που καθορίστηκαν με βάση το ΣΜΥ. Εντάχθηκαν επιπλέον δύο νέα λεωφορεία συγκεκριμένης κατηγορίας επιπρόσθετα της δέσμευσης για τον συγκεκριμένη κατηγορία που αναλήφθηκε στην προσφορά του Παραχωρησιούχου, τα οποία όμως δεν υπολογίζονται για σκοπούς αξιολόγησης του βαθμού τήρησης των δεσμεύσεων του Παραχωρησιούχου.
Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζεται ο στόλος λεωφορείων που θα έπρεπε να είχε αποκτηθεί από τον Παραχωρησιούχο με βάση το ΣΜΥ μέχρι το τέλος της μεταβατικής περιόδου, σε σύγκριση με τον στόλο που εντάχθηκε κατά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου και της ημερομηνίας του ελέγχου μας.
3.Ετήσιος αριθμός χιλιομέτρων
Με βάση στοιχεία που μας δόθηκαν από την Αναθέτουσα Αρχή, ο Παραχωρησιούχος καλύπτει την ετήσια υπηρεσία σε χιλιόμετρα που απαιτείται από τη Σύμβαση, ενώ η απουσία των καινούργιων λεωφορείων που είχε δεσμευτεί να δρομολογήσει καλύπτεται με τα υφιστάμενα λεωφορεία μεγαλύτερης ηλικίας, όπως και με τα ενοικιαζόμενα λεωφορεία.
4.Επιβολή κυρώσεων
Μήνες μετά το τέλος της μεταβατικής περιόδου και της παράτασης που δόθηκε (έως 7.2.2024) και δεδομένου ότι μέχρι την ημερομηνία αυτή δεν είχε ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη επένδυση, ο συντονιστής της Σύμβασης απέστειλε προς τον Παραχωρησιούχο δύο επιστολές συμμόρφωσης στις 18.9.2024 και 3.10.2024, με τελική προθεσμία την 25.10.2024 για συμμόρφωσή του με τις συμβατικές του υποχρεώσεις, και προχώρησε στην επιβολή των σχετικών ποινών (€200 και €500 αντίστοιχα), με βάση τα προβλεπόμενα στο Παράρτημα 10 του Μέρους Β της Σύμβασης. Λόγω της συνεχιζόμενης μη συμμόρφωσης του Παραχωρησιούχου, η Αναθέτουσα Αρχή προχώρησε επίσης στην επιβολή κυρώσεων με βάση τον όρο 37.6 του Μέρους Β της Σύμβασης, δηλαδή ποσού ίσου με το διπλάσιο της ανάλογης ημερήσιας τιμής απόσβεσης, για κάθε ημέρα καθυστέρησης, με αναδρομική ισχύ από τη λήξη της μεταβατικής περιόδου (7.2.2024). Μέχρι τις 22.12.2025, το συνολικό ποσό που αποκόπηκε από την κρατική αποζημίωση προς τον Παραχωρησιούχο ως χρηματική ποινή, ανερχόταν σε €2.373.693,60. Μέχρι και την ημερομηνία του ελέγχου τον Φεβρουάριο του 2026 εκκρεμούσε γνωμάτευση της Νομικής Υπηρεσίας σε επιστολή του ΥΜΕΕ, ημερ. 22.12.2025, σε σχέση με αριθμό θεμάτων που αφορούσε στην υπό αναφορά σύμβαση, και ειδικότερα με την μη τήρηση της συμβατικής υποχρέωσης του Παραχωρησιούχου αναφορικά με τη δέσμευση του για ανανέωση του στόλου. Όπως μας πληροφόρησε η Γενική Διευθύντρια του ΥΜΕΕ στην απαντητική επιστολή της ημερ. 28.7.2026, η οποία παρατίθεται αυτούσια στο Παράρτημα ΙΙΙ του παρόντος Υπομνήματος, η γνωμάτευση αυτή λήφθηκε από το ΥΜΕΕ στις 27.7.2026. Λόγω της εμπιστευτικής φύσης του περιεχομένου της γνωμάτευσης, αυτή δεν δημοσιεύεται ως μέρος του Υπομνήματος.
Στα συμπεράσματά της η Ε.Υ. σημειώνει πως τα ανωτέρω ευρήματα, αναδεικνύουν σειρά σοβαρών ζητημάτων σχετικά με τη διαχείριση της συγκεκριμένης Σύμβασης Παραχώρησης.
Συγκεκριμένα:
(α) Αναδεικνύεται η αδυναμία του Κράτους άμεσα να λάβει διορθωτικά μετρά (η μεταβατική περίοδος έληξε εδώ και 2,5 χρόνια) σε περιπτώσεις που παρατηρούνται ουσιώδεις αποκλίσεις στην εφαρμογή προνοιών δημοσίων συμβάσεων.
(β) Η μη τήρηση των υποχρεώσεων που προκύπτουν από τη Σύμβαση ενδεχομένως να δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού και να αντίκειται στις αρχές της ίσης μεταχείρισης των προσφοροδοτών.
(γ) Προκαλείται προβληματισμός ως προς το ενδεχόμενο του φαινομένου διάχυσης και δημιουργίας κακού προηγουμένου, το οποίο να οδηγήσει μελλοντικά σε αντίστοιχα φαινόμενα για άλλες δημόσιες συμβάσεις. | 8 ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΥΠ-ΕΥ 04/2026
(δ) Η καθυστέρηση στην αντικατάσταση παλαιού τύπου λεωφορείων με νεότερα, συμβατά με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, επηρεάζει θέματα ασφάλειας και ποιότητας.
(ε) Η μη ανταπόκριση του Παραχωρησιούχου παρά την επιβολή οικονομικών κυρώσεων από μέρους της Αναθέτουσας Αρχής, ενδεχομένως να αναδεικνύει κακό αρχικό σχεδιασμό εκ μέρους της Αναθέτουσας Αρχής. Οι οικονομικές συνέπειες που επιβλήθηκαν ίσως είναι τέτοιες που οικονομικά να συμφέρει του Παραχωρησιούχου να μην συμμορφώνεται έστω και αν του επιβάλλονται οι προβλεπόμενες ποινές. Ενώ λογικά, οι οικονομικές επιπτώσεις από μη συμμόρφωση θα έπρεπε να ήταν τέτοιες που να προκαλούσαν σοβαρό αντίκτυπο στον Παραχωρησιούχο ώστε να τον «ανάγκαζαν» να συμμορφωθεί.
Άποψη της Υπηρεσίας είναι «ότι η μη συμμόρφωση του Παραχωρησιούχου για τόσο μεγάλη περίοδο, δημιουργεί την εντύπωση ότι το κράτος δεν μπορεί να επιβάλει την εφαρμογή των όσων προβλέπονται στη Σύμβαση και αναντίλεκτα στέλνει λανθασμένα μηνύματα στους Παραχωρησιούχους, υφιστάμενους και μελλοντικούς», σημειώνεται στην έκθεση.
Αυτούσια η έκθεση της Ελεγκτικής:
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: ΦΩΤΟ: Απέχουν από τα μαθήματα τους οι μαθητές του Λυκείου Βεργίνας, διαμαρτύρονται για την άθλια κατάσταση του σχολείου | AlphaNews
