«Αν είναι ιερή για σένα
Αν είναι πιο πολύτιμη από οτιδήποτε άλλο
Αν υπάρχουν εκείνοι που πέθαναν γι’ αυτή
Ποτέ μην ξεχνάς την πατρίδα στην οποία ζεις
Κάθε μέρα που ζεις
Θα σου θυμίζει κάτι
Αντίο…»
Αυτά ήταν τα τελευταία του λόγια του Σελίμ Εσέν πριν διακόψει εντελώς την επικοινωνία μας. Περίμενα να το έκανε νωρίτερα, όταν οι ερωτήσεις μου είχαν αρχίσει να γίνονται ενοχλητικές και να μην σηκώνουν απάντηση. Για κάποιον περίεργο λόγο όμως συνέχιζε τη συζήτηση δίνοντάς μου την εντύπωση ότι ήθελε να μιλήσει… να μιλήσει για όλα όσα είδε, όλα όσα έζησε και όλα εκείνα που ίσως τον βαραίνουν μέχρι σήμερα… 52 χρόνια μετά.
Ο Σελίμ Εσέν είναι ο Τούρκος δημοσιογράφος του δικτύου TRT το όνομα του οποίου ήρθε στο προσκήνιο πριν μερικές εβδομάδες όταν ο ίδιος επιβεβαίωσε μιλώντας στο CIReN την αυθεντικότητα της φωτογραφίας στην οποία ποζάρει μαζί με δύο αιχμαλώτους τον Αύγουστο του 1974, φωτογραφία που είχε αναδείξει λίγες μέρες νωρίτερα ο ιστορικός ερευνητής Οδυσσέας Χρίστου.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η φωτογραφία που είχε δημοσιεύσει αρχικά ο κ. Χρίστου ήταν κομμένη, σε μία προσπάθεια να επικεντρωθεί η προσοχή του κοινού στον έναν από τους δύο αιχμαλώτους και να ληφθούν πληροφορίες για την αναγνώρισή του. Το παράστημα μάλιστα του αιχμαλώτου ήταν τέτοιο που από την πρώτη στιγμή του δόθηκε το προσωνύμιο «ο γίγαντας αιχμάλωτος».
Λίγο αργότερα δόθηκε στη δημοσιότητα η φωτογραφία ολοκληρωμένη. Σε αυτή φαίνονταν και οι δύο αιχμάλωτοι οι οποίοι ήταν με δεμένα τα μάτια, ενώ δίπλα τους πόζαραν Τούρκοι στρατιώτες και δύο πρόσωπα με πολιτικά. Ο άνδρας με τα πολιτικά στα δεξιά ήταν ο δημοσιογράφος Σελίμ Εσέν, ενώ αριστερά ήταν ένα μέλος της TMT, όπως ο ίδιος είχε πει στο CIReN.
Ο Σελίμ Εσέν σύμφωνα με τα όσα ο ίδιος έχει δημοσιεύει κατά καιρούς κάλυψε δημοσιογραφικά τον δεύτερο Αττίλα στην Κύπρο από τις 7 μέχρι τις 17 Αυγούστου του 1974. Μαζί του είχε τους συνεργάτες κινηματογραφιστές του τηλεοπτικού δικτύου TRT, Βεντάν Γκιουρές και Σονάτ Κονόρ.
Στο διάστημα αυτό η δημοσιογραφική τους αποστολή γινόταν υπό τη συνοδεία του τουρκικού στρατού και μετέδιδαν αυτά τα οποία μπορούσαν να μεταδώσουν.
Η παρουσία του στη φωτογραφία των αιχμαλώτων που ανέδειξε ο Οδυσσέας Χρίστου ήταν ένα στοιχείο που τον καθιστούσε σημαντική πηγή πληροφοριών στην έρευνα για την τύχη αυτών των δύο ανθρώπων. Με αυτό κατά νου τον προσέγγισα για μία συνέντευξη, ευελπιστώντας σε κάτι περισσότερο από μια επιβεβαίωση αυθεντικότητας, την οποία άλλωστε είχε ήδη κάνει.
Χωρίς δισταγμό λοιπόν μου είπε ότι το μόνο που θυμάται, «καθώς έχουν περάσει 51 χρόνια» και τώρα είναι 83 ετών, είναι ότι η φωτογραφία τραβήχτηκε από έναν από τους κάμεραμαν του, στις 14 Αυγούστου του 1974 γύρω στις 10 το πρωί, πέντε ώρες μετά την έναρξη της δεύτερης εισβολής στην περιοχή της Μιας Μηλιάς, κοντά στο αεροδρόμιο της Τύμπου.
Ρωτώντας τον, ωστόσο, αν θυμάται να υπήρχαν κι άλλοι αιχμάλωτοι εκτός από αυτούς που φαίνονταν στη φωτογραφία, απάντησε λέγοντας μου ότι «μάλλον υπήρχαν κι άλλοι που τους είχαν πάρει από άλλα χωριά».
Στο ερώτημα κατά πόσον έχει στην κατοχή του κι άλλες φωτογραφίες από το 1974, ο Σελίμ Εσέν σχεδόν εχθρικά απάντησε πως δεν έχει να πει τίποτε άλλο.
Υπενθυμίζοντάς του την ιδιότητά και των δύο μας ως δημοσιογράφων που έχουν ταχθεί να υπηρετούν την αλήθεια, επέμεινα και τον ρώτησα για την μαύρη Μερσεντές που φαίνεται στο πίσω μέρος της φωτογραφίας, στοιχείο που όπως είχε επισημάνει ο ερευνητής Οδυσσέας Χρίστου, μπορεί να είναι και καθοριστικό για την πορεία των ερευνών σε σχέση με την τύχη των δύο αιχμαλώτων, αλλά και τρίτου αιχμαλώτου που σύμφωνα με μαρτυρίες επιβιβάστηκε στο εν λόγω αυτοκίνητο. Πάνω σ’ αυτό ο Σελίμ Εσέν υποστήριξε ότι η φωτογραφία στην οποία φαίνεται να υπάρχει Μερσεντές είναι AI. Του ζήτησα λοιπόν να μου στείλει την αυθεντική από το προσωπικό του αρχείο, την οποία κι έστειλε, όπως φαίνεται πιο κάτω. Η μαύρη Μερσεντές, του επισήμανα, φαίνεται καθαρά και στη δική του φωτογραφία, αλλά εκείνος επέμεινε πως το μόνο που φαίνεται είναι το στρατιωτικό φορτηγό στο βάθος. Είχα πλέον καταλάβει πως δεν ήθελε να μιλήσει για το μαύρο όχημα.
Συνέχισα να του υποβάλω ερωτήσεις. Πότε για το φορτηγό πίσω, πότε για τους αιχμάλωτους, πότε ξανά για τη μαύρη Μερσεντές, χωρίς να παίρνω απάντηση. Τότε αποφάσισα να του στείλω την πιο κάτω φωτογραφία, την οποία είχε ανακαλύψει και επεξεργαστεί στο πλαίσιο της έρευνας του ο Οδυσσέας Χρίστου και να τον ρωτήσω αν είναι αυτός που απεικονίζεται μαζί με τους στρατιώτες.
Προς έκπληξή μου επανήλθε απαντώντας μου αρχικά, πως το 1974 δεν είδε καμία Μερσεντές στην Κύπρο και πως οι περισσότεροι οδηγούσαν βρετανικά αυτοκίνητα. Παραδέχθηκε ότι πράγματι είναι ο ίδιος και στη δεύτερη φωτογραφία και έκλεισε γράφοντάς μου πως δεν είναι αυτός υπεύθυνος να βρει τους αιχμαλώτους, αλλά τα Ηνωμένα Έθνη.
Ο Σελίμ Εσέν όταν ήρθε να καλύψει τα γεγονότα στην Κύπρο ήταν 31 ετών. Στην παρατήρησή μου, ότι αυτή θα πρέπει να ήταν η δυσκολότερη δημοσιογραφική αποστολή που κάλυψε, απάντησε πως απλά έζησε όσα έπρεπε να ζήσει και πως κατά τη διάρκεια της κάλυψης των γεγονότων σε διάφορα μέρη της Κύπρου, όπως Λάπηθος, Κιόνελι, Καραβάς, Πέλλαπαϊς βρέθηκε εν μέσω πυρών να κινδυνεύει μαζί με το συνεργείο του. Με το τέλος της εισβολής επιστρέφοντας στην Τουρκία, η Κυβέρνηση του έδωσε τον τίτλο του βετεράνου.
Για το κατά πόσον υπάρχουν πράγματα και εικόνες από το 1974 που ακόμη τον στοιχειώνουν, ο Τούρκος δημοσιογράφος παραδέχθηκε πως πράγματι, μέχρι σήμερα υπάρχουν πράγματα που είναι αδύνατο να ξεχάσει, σημειώνοντας ότι «ο πόλεμος είναι φρικτό πράγμα».
Σε σχέση με την επίμαχη φωτογραφία με τους δύο αιχμαλώτους και θέλοντας να μάθω τι σκέψεις περνούσαν εκείνη τη στιγμή από το μυαλό του έχοντας δίπλα του αυτούς τους δύο ανθρώπους, η απάντησή του ήταν αφοπλιστική: «Φαίνεται στο πρόσωπό μου. Δεν λέει ότι ο πόλεμος είναι μια βαρβαρότητα;».
Στο αν μετανιώνει που ήρθε και κάλυψε τα γεγονότα του 1974 ο Σελίμ πιστεύει πως ότι έγινε, έγινε και δεν το σκέφτεται άλλο πια.
Το τέλος της συζήτησής μας έφτασε όταν πια τον ρώτησα τι απέγιναν οι δύο αιχμάλωτοι μετά τη λήψη της φωτογραφίας. Από εκείνο το σημείο και μετά ο Σελίμ Εσέν διέκοψε κάθε επικοινωνία, μέχρι που αναγκάστηκα να του υπενθυμίσω πόσο σημαντική μπορεί να αποδειχθεί και η παραμικρή πληροφορία που μπορεί να έχει, για την ανεύρεση των αγνοούμενων.
Στο μήνυμα αυτό η απόκριση του Τούρκου δημοσιογράφου ήρθε συνοδεία δύο φωτογραφιών: Μία από τον αγώνα του 1955-1959 και μία αρκετά μεταγενέστερη στην οποία διακρίνεται μία νεαρή γυναίκα με ένα μικρό παιδί, σε ένα υποστατικό που έχει στους τοίχους του συνθήματα και τη ζωγραφιά μιας – ίσως γυναικείας – μορφής.
Μαζί με τις φωτογραφίες και επισημαίνοντας ότι «δεν θα ήταν σωστό να βλέπουμε τον πόλεμο μόνο από την τουρκική οπτική γωνία», ο Σελίμ έγραψε:
«Τα τελευταία μου λόγια προς εσένα είναι:
Αν είναι ιερό για σένα
Αν είναι πιο πολύτιμο από οτιδήποτε άλλο
Αν υπάρχουν εκείνοι που πέθαναν γι’ αυτό
Ποτέ μην ξεχνάς την πατρίδα στην οποία ζεις
Κάθε μέρα που ζεις
Θα σου θυμίζει κάτι.
Αντίο…»
Σε όσες ερωτήσεις κι αν ακολούθησαν στο πλαίσιο της ολοκλήρωσης αυτού του ρεπορτάζ, δεν υπήρξε ανταπόκριση. Παράλληλα με τον Σελίμ Εσέν, έγινε προσπάθεια επικοινωνίας και με τους τότε κινηματογραφιστές του, Βεντάν Γκιουρές και Σονάτ Κονόρ, χωρίς αποτέλεσμα.
Τραγική ειρωνεία πάντως, το γεγονός ότι ο Τούρκος δημοσιογράφος στην εισαγωγή του βιβλίου του «Ραδιοφωνικά Γράμματα» είχε επιλέξει να δανειστεί τα λόγια του Μουσταφά Κεμάλ γράφωντας: «Οι δημοσιογράφοι πρέπει να γράφουν ειλικρινά ό,τι βλέπουν, σκέφτονται και γνωρίζουν».
Ο αγώνας της ταυτοποίησης
Η πολυετής προσπάθεια του ιστορικού ερευνητή Οδυσσέα Χρίστου για τα γεγονότα της εισβολής και την τύχη των αγνοουμένων συνεχίζεται. Στο πλαίσιο της προσπάθειας αυτής άλλωστε ήρθε στο φως η φωτογραφία του «γίγαντα αιχμαλώτου».
Μιλώντας στο AlphaNews.Live ο κ. Χρίστου μας είπε πως η διεργασία της ταυτοποίησης των δύο αιχμαλώτων της φωτογραφίας είναι σε αρκετά προχωρημένο στάδιο, με τον «γίγαντα αιχμάλωτο» να επιβεβαιώνεται η αρχική υπόθεση ότι πρόκειται για τον αγνοούμενο Ε/κ Μάκη Σεργίδη.
Ο Μάκης Σεργίδης, 28 ετών, ήταν από το Καϊμακλί, γιος της Γκόλφως και του Γιάννη Σεργίδη. Είχε δύο αδελφές και ήταν άγαμος. Είχε τεράστια αγάπη για τα άλογα και διατηρούσε μία φάρμα φιλοξενίας με άλογα του ιπποδρόμου. Ήταν έφεδρος καταδρομέας του 211 ΤΠ και στις 15 Αυγούστου του 1974 θεάθηκε να επιβιβάζεται σε μια μαύρη Μερσεντές μαζί με άλλους δύο. Από το σημείο εκείνο και μετά χάθηκαν για πάντα τα ίχνη του.
Για την πορεία των γεγονότων ο κ. Χρίστου μας ανέφερε ότι με βάση την έρευνά του, πράγματι ο Σελίμ Εσέν βρέθηκε στη Μια Μηλιά και στην Τύμπου στις 14 Αυγούστου, αλλά δεν θεωρεί ότι η επίμαχη φωτογραφία λήφθηκε στις 14 αλλά στις 15 Αυγούστου του 1974, πιθανότατα όταν ο Τούρκος δημοσιογράφος βρέθηκε στο Τσιάος. Σε αυτό, όπως μας είπε, συγκλίνουν τόσο τα ντοκουμένα που ερεύνησε, όσο και οι μαρτυρίες που εξασφάλισε. Μάλιστα εκτιμά πως η συνάντηση του τουρκικού τηλεοπτικού συνεργείου με τη μαύρη Μερσεντές έγινε τυχαία.
Σε κάθε περίπτωση ο κ. Χρίστου θεωρεί την μαρτυρία του Τούρκου δημοσιογράφου εξαιρετικά σημαντική, ενώ πιστεύει πως εκτός από τη φωτογραφία πολύ πιθανόν στο σημείο να είχε ληφθεί και βίντεο.
Έχοντας μελετήσει κομμάτι του συγγραφικού έργου του Σελίμ Εσέν, ο κ. Χρίστου θεωρεί πως πρόκειται για έναν άνθρωπο με αρχές, που θα επιθυμούσε να συμβάλλει σε αυτό το τόσο ευαίσθητο ζήτημα των αγνοουμένων. Γι΄αυτό κι όπως μας είπε, με την ολοκλήρωση της έρευνάς του για τη συγκεκριμένη φωτογραφία, θα επιχειρήσει να επικοινωνήσει μαζί του, ευελπιστώντας στη θετική του ανταπόκριση.
Πηγή φωτογραφιών: 1974 Μαρτυρίες & Τεκμήρια
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Αναγνωρίστηκε ο «γίγαντας» με τα δεμένα μάτια, δεύτερος αιχμάλωτος στο κάδρο
