Την ανάγκη να αλλάξει ριζικά το μοντέλο λειτουργίας της κυπριακής κτηνοτροφίας, αξιοποιώντας τα διδάγματα από την κρίση του αφθώδους πυρετού, ανέδειξε από το στούντιο της εκπομπής Alpha Καλημέρα ο επικεφαλής της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής για την ανασυγκρότηση του κτηνοτροφικού τομέα και πρόεδρος του Ινστιτούτου Κύπρου Σταύρος Μαλάς.
«Ο πρώτος άξονας είναι να καταφέρουμε να επαναδραστηριοποιήσουμε εκείνες τις μονάδες οι οποίες θέλουν να επαναδραστηριοποιηθούν. Και δεύτερον να επανασυγκροτήσουμε την κτηνοτροφία μας και να την επανασχεδιάσουμε πάνω σε υγιή βάση, έτσι ώστε από την μια να είναι πιο παραγωγική, να συνεισφέρει στην οικονομία περισσότερα και από την άλλη να είναι και πιο βιοασφαλής.»
Εξηγεί ότι θα μπορούσαμε να είχαμε πολλαπλάσιες μικρότερες απώλειες από τον αφθώδη πυρετό αν δεν είχαμε αυτήν την υπερσυγκέντρωση μονάδων.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
«Διότι έτσι αποφάσισαν κάποιοι πριν από πολλά χρόνια, ότι η κτηνοτροφία περίπου είναι ένα ζωολογικό πάρκο και βάζεις τις μονάδες τη μια δίπλα από την άλλη. Αυτή η προσέγγιση ήταν θεμελιωδώς καταστροφική. Όχι λανθασμένη. Καταστροφική.»
Ασκεί κριτική στο γεγονός ότι η κυπριακή κτηνοτροφία επικεντρώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στην παραγωγή γάλακτος, αφήνοντας σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητες τις δυνατότητες παραγωγής και εμπορίας κρέατος.Όπως εξηγεί, τα ζώα μπορούν να συμβάλουν τόσο στην παραγωγή γάλακτος όσο και στην παραγωγή κρέατος, με τον ίδιο να υποστηρίζει την ανάπτυξη ενός διπλού μοντέλου κτηνοτροφίας, όπως εφαρμόζεται και σε άλλες χώρες. Στόχος είναι να ενισχυθεί η γαλακτοπαραγωγή με όρους βιοασφάλειας και προστασίας, αλλά ταυτόχρονα να αναπτυχθούν οι υποδομές και η εμπορία κρέατος, ώστε να περιοριστεί και η εξάρτηση από εισαγωγές.
Όπως ανέφερε, οι αγορές του εξωτερικού αναμένεται να απαιτούν ολοένα και υψηλότερες προδιαγραφές ως προς την ποιότητα του γάλακτος, την ευημερία των ζώων και άλλες παραμέτρους της παραγωγικής διαδικασίας. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι εάν η Κύπρος δεν προσαρμοστεί εγκαίρως, θα αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες στις εξαγωγές της.
Η δεύτερη πρόκληση αφορά το χαλλούμι ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ). Ο κ. Μαλάς επισήμανε ότι η κατοχύρωση του προϊόντος δεν συνοδεύτηκε από τον έγκαιρο σχεδιασμό και την υλοποίηση όλων των αναγκαίων αλλαγών. Όπως ανέφερε, το 2029 αποτελεί κρίσιμο ορόσημο για την εφαρμογή των προδιαγραφών του φακέλου ΠΟΠ, τονίζοντας ότι δεν υπάρχει περιθώριο για νέα παράταση.
«Είτε θα καταλήξουμε, είτε θα χάσουμε το ΠΟΠ», δήλωσε χαρακτηριστικά αναφερόμενος στην ανάγκη να υπάρξει συμφωνία για το μέλλον του προϊόντος.
Αναφερόμενος στις διαφωνίες ανάμεσα στους αγελαδοτρόφους, τους αιγοπροβατοτρόφους και τους τυροκόμους, ο Σταύρος Μαλάς υποστήριξε ότι η συζήτηση για το χαλλούμι έχει επικεντρωθεί υπερβολικά στην ποσόστωση του γάλακτος, ενώ το ουσιαστικό πρόβλημα είναι ευρύτερο. Κατά την άποψή του, καθοριστικό ζήτημα είναι η εμπορική αξία του αιγοπρόβειου γάλακτος και το κατά πόσο η τιμή με την οποία διατίθεται το χαλλούμι στο εξωτερικό επιτρέπει να αμείβεται δίκαια η πρώτη ύλη. Όπως εξήγησε, εάν το προϊόν δεν πωλείται στην κατάλληλη τιμή στις διεθνείς αγορές, οι παραγωγοί του γάλακτος δεν μπορούν να εξασφαλίσουν το εισόδημα που χρειάζονται για να διατηρήσουν βιώσιμες τις μονάδες τους.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι οι αγελαδοτρόφοι διαθέτουν ορισμένα παραγωγικά πλεονεκτήματα, μεταξύ άλλων λόγω της γενετικής ποιότητας των ζώων και των δυνατοτήτων αύξησης της παραγωγικότητας. Αντίθετα, όπως ανέφερε, η αιγοπροβατοτροφία δεν έχει λάβει μέχρι σήμερα την κατάλληλη επιστημονική καθοδήγηση, ενώ έχουν δημιουργηθεί προβλήματα και από τις επιμειξίες φυλών.
Προειδοποίησε ότι η αντιπαράθεση ανάμεσα στους δύο κλάδους δεν ωφελεί κανέναν. Εάν δεν υπάρξει συμφωνία και μειωθούν οι εξαγωγές χαλλουμιού, οι συνέπειες θα επηρεάσουν τόσο την αιγοπροβατοτροφία όσο και την αγελαδοτροφία, αλλά και τη γαλακτοβιομηχανία συνολικά.
Ιδιαίτερη έμφαση στο σχέδιο ανασυγκρότησης δίνεται στην αιγοπροβατοτροφία. Σύμφωνα με τον Σταύρο Μαλά, από τον συνολικό σχεδιασμό, ύψους περίπου €600 εκατ., προβλέπεται να κατευθυνθούν περίπου €380 εκατ. στον συγκεκριμένο κλάδο.
Όπως ανέφερε, η επιδίωξη δεν είναι να δημιουργηθούν περισσότερες κτηνοτροφικές μονάδες, αλλά να αναπτυχθούν πιο παραγωγικές και επαγγελματικά οργανωμένες εκμεταλλεύσεις.
Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι πρέπει να διατηρηθούν και οι μικρότερες μονάδες, ακόμη και εκείνες με 50 ή 100 ζώα, καθώς έχουν τη δική τους θέση στην τοπική οικονομία και συμβάλλουν στην παραγωγή παραδοσιακών προϊόντων. Όπως εξήγησε, αυτές οι μονάδες δεν έχουν απαραίτητα εξαγωγικό προσανατολισμό, αλλά αποτελούν μέρος της κυπριακής κτηνοτροφικής παράδοσης.
Το σχέδιο, το οποίο έχει ορίζοντα δώδεκα ετών, αφορά την περίοδο 2027-2038. Η υλοποίησή του, ωστόσο, προϋποθέτει την εξασφάλιση των αναγκαίων οικονομικών πόρων.
Ο κ. Μαλάς ανέφερε ότι έχει ήδη παραδοθεί μελέτη στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και στον Υπουργό Οικονομικών, κατόπιν σχετικού αιτήματος του κ. Κεραυνού. Σύμφωνα με τη μελέτη, για κάθε ένα ευρώ που θα επενδύεται, η χώρα θα μπορεί να έχει άμεση απόδοση δύο ευρώ, με βάση συντηρητικές εκτιμήσεις. Ένα ακόμη βασικό στοιχείο της πρότασης είναι η δημιουργία μηχανισμού επιστημονικής υποστήριξης των κτηνοτρόφων, με τη συνεργασία πανεπιστημίων και ερευνητικών ιδρυμάτων.
Όπως αποκάλυψε ο κ. Μαλάς, έχει εισηγηθεί στην κυβέρνηση τη δημιουργία κοινοπραξίας στην οποία θα συμμετέχουν το Ινστιτούτο Κύπρου, το Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών, το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας και το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, μαζί με άλλους συνεργαζόμενους φορείς. Η κοινοπραξία θα μπορούσε να αναλάβει τον λεπτομερή σχεδιασμό των προγραμμάτων, την επιστημονική καθοδήγηση και την αξιολόγηση της εφαρμογής τους, σε συνεργασία με τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες. Ως παραδείγματα αναφέρθηκαν μοντέλα που εφαρμόζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου ερευνητικά ιδρύματα βρίσκονται σε άμεση συνεργασία με τους κτηνοτρόφους και τους βοηθούν να αξιοποιούν νέες επιστημονικές μεθόδους στην παραγωγή.
Ο κ. Μαλάς ανέδειξε ως βασικό δίδαγμα της κρίσης του αφθώδους πυρετού το γεγονός ότι η Κύπρος λειτουργούσε περισσότερο αντιδραστικά παρά με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Η νέα προσέγγιση, όπως την περιέγραψε, πρέπει να συνδυάζει καλύτερη χωροθέτηση των μονάδων, βιοασφάλεια, παραγωγικότητα, επιστημονική υποστήριξη και αξιοποίηση των δυνατοτήτων τόσο στη γαλακτοπαραγωγή όσο και στην παραγωγή κρέατος.
