Οι νέες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές σιτηρών επαναφέρουν στο προσκήνιο όχι μόνο τον κίνδυνο αυξήσεων στις τιμές των αλεύρων, αλλά και ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα για την Κύπρο.
Κατά πόσο η χώρα είναι πραγματικά θωρακισμένη απέναντι σε μια νέα κρίση επισιτιστικής ασφάλειας.
Την ώρα που ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας χαρακτηρίζει την ενίσχυση του πρωτογενούς τομέα ζήτημα που «άπτεται της ασφάλειας της χώρας», παράγοντες της βιομηχανίας προειδοποιούν ότι οι διεθνείς τιμές κινούνται ξανά ανοδικά και, κυρίως, ότι η Κύπρος εξακολουθεί να μη διαθέτει κρατικά στρατηγικά αποθέματα σιτηρών για ανθρώπινη κατανάλωση.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Προς αυξήσεις;
Ο Γιώργος Κοσιής, Διευθυντής Παραγωγής της Cyprus Millers, μιλώντας στο Alphanews.live, περιγράφει μια αγορά που βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο πλέγμα προβλημάτων. Η παραγωγή, όπως εξηγεί, μπορεί να κινήθηκε σε σχετικά καλά επίπεδα, ωστόσο η κρίση έχει μεταφερθεί στις μεταφορές και στην τροφοδοσία.
Οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή, τα προβλήματα σε λιμάνια και θαλάσσιες οδούς, αλλά και η χαμηλή στάθμη του Δούναβη έχουν περιορίσει τις διαθέσιμες επιλογές για τη μεταφορά σιτηρών προς τα ευρωπαϊκά λιμάνια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει, σύμφωνα με τον ίδιο, η Κωνστάντζα της Ρουμανίας, ένα από τα βασικά σημεία φόρτωσης για την ευρωπαϊκή αγορά. Μεγάλο μέρος των σιτηρών που φθάνουν εκεί μεταφέρεται μέσω του Δούναβη από χώρες της Κεντρικής Ευρώπης. Η μειωμένη στάθμη του ποταμού, όμως, δυσχεραίνει πλέον τη μεταφορά φορτίων, προσθέτοντας ακόμη έναν παράγοντα πίεσης σε μια ήδη νευρική αγορά.
«Όλα αυτά μαζί έχουν αυξήσει, την ανασφάλεια και τη ζήτηση» όπως τονίζει, καθώς χώρες επιχειρούν να ενισχύσουν τα αποθέματά τους υπό τον φόβο νέων γεωπολιτικών αναταράξεων. Ο ίδιος εξηγεί ότι η χρηματιστηριακή τιμή του σιταριού αποτελεί μόνο την αφετηρία. Πάνω σε αυτή προστίθενται το premium του εμπόρου ή της χώρας προέλευσης, τα κόστη παραγωγού, φόρτωσης και μεταφοράς και, τελικά, τα ναύλα μέχρι την Κύπρο.
«Εκεί που μπορούσες να είσαι στα 180-190 ευρώ σε φυσιολογικά επίπεδα», αναφέρει χαρακτηριστικά, «οι σημερινές συνθήκες μπορούν να προσθέσουν δεκάδες ευρώ ανά τόνο». Όπως εξηγεί, οι εταιρείες επιχείρησαν τους προηγούμενους μήνες να απορροφήσουν μέρος του κόστους και περίμεναν ότι με την ολοκλήρωση του θερισμού στις ευρωπαϊκές χώρες οι τιμές θα υποχωρούσαν. «Αλλά αντί να πέφτει, που φυσιολογικά περιμέναμε, ανεβαίνει», σημειώνει.
Εφόσον η κατάσταση δεν διαφοροποιηθεί δραματικά προς το καλύτερο, ο κ. Κόσιης εκτιμά ότι μέσα στους επόμενους δύο με τρεις μήνες θα υπάρξουν αυξήσεις στις τιμές των αλεύρων. Η επιβάρυνση, σύμφωνα με την εκτίμησή του, θα μπορούσε να κινηθεί έως και κοντά στο 10%, με τις εταιρείες να προσπαθούν να περιορίσουν όσο γίνεται το ποσοστό. Ήδη, όπως αναφέρει, στην Ελλάδα καταγράφηκαν αυξήσεις περίπου 10% στο ψωμί.
Στο περίμενε ο στρατηγικός σχεδιασμός
Πέρα όμως από την άμεση πίεση στις τιμές, ο ίδιος θέτει ένα ζήτημα που αγγίζει τον ίδιο τον σχεδιασμό της χώρας σε περίπτωση κρίσης. «Η Κύπρος δεν έχει στρατηγικά αποθέματα», αναφέρει, διευκρινίζοντας ότι τα αποθέματα που υπάρχουν σήμερα είναι εμπορικά και ανήκουν στις ιδιωτικές εταιρείες.
Οι μύλοι, όπως εξηγεί, διατηρούν δικά τους αποθέματα ώστε να μπορούν να συνεχίσουν την τροφοδοσία της αγοράς σε περίπτωση καθυστέρησης ενός πλοίου ή άλλου προβλήματος. Αυτό όμως συνεπάγεται σημαντικό κόστος και επιχειρηματικό ρίσκο. «Είμαστε εταιρείες, διατηρούμε τα αποθέματα για εμάς, αλλά τα πληρώνουμε ακριβά», τονίζει, προσθέτοντας ότι οι επιχειρήσεις αναγκάζονται να διατηρούν μεγαλύτερες ποσότητες επειδή δεν υπάρχει πίσω τους ένα κρατικό στρατηγικό απόθεμα που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δικλίδα ασφαλείας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πρόταση για δημιουργία τέτοιου μηχανισμού έχει ήδη κατατεθεί στο Υπουργείο Γεωργίας εδώ και χρόνια. Η φιλοσοφία του σχεδίου είναι το κράτος να αγοράζει το σιτάρι και να παραμένει ιδιοκτήτης του αποθέματος, ενώ η φύλαξη και η ανανέωσή του θα γίνεται στις εγκαταστάσεις των εταιρειών έναντι μικρού κόστους, ώστε οι ποσότητες να μπορούν να διατεθούν άμεσα όταν χρειαστεί.
«Πρέπει η Κύπρος να αποκτήσει επιτέλους στρατηγικά αποθέματα», αναφέρει, σημειώνοντας ότι μια τέτοια δυνατότητα δεν αφορά μόνο το ενδεχόμενο πολέμου. Μια διακοπή των θαλάσσιων μεταφορών, πρόβλημα στον Βόσπορο, καθυστέρηση πλοίων ή άλλη διεθνής κρίση μπορούν να δημιουργήσουν πρόβλημα τροφοδοσίας. Θεωρεί μάλιστα οξύμωρο να υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα για ανάγκες της κτηνοτροφίας, αλλά όχι αντίστοιχα αποθέματα για ανθρώπινη κατανάλωση.
Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη βαρύτητα μετά τις αναφορές του Προέδρου της Δημοκρατίας, ο οποίος, μιλώντας την περασμένη Δευτέρα στο δείπνο της Παγκύπριας Οργάνωσης Σιτηροπαραγωγών, συνέδεσε ευθέως τον πρωτογενή τομέα με την ασφάλεια της χώρας, επισημαίνοντας ότι για μια νησιωτική χώρα, απομακρυσμένη από το κέντρο της Ευρώπης, η ύπαρξη ισχυρής εγχώριας παραγωγικής βάσης αποτελεί ζήτημα επισιτιστικής ασφάλειας.
Διαβάσε ακόμα: Νέα πακέτα €2,5 εκ. για αγροτικό πετρέλαιο, λιπάσματα και εφόδια προανήγγειλε ο Χριστοδουλίδης
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης ανακοίνωσε παράλληλα δύο νέα σχέδια συνολικού ύψους 1,5 εκατ. ευρώ για το αυξημένο κόστος του αγροτικού πετρελαίου και των λιπασμάτων, ενώ απαρίθμησε σειρά ενισχύσεων που έχουν δοθεί τα τελευταία χρόνια στον κλάδο. Ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι από το 2019 ο ευρύτερος κλάδος των σιτηρών έχει καταβάλει εισφορές περίπου 9,5 εκατ. ευρώ, ενώ οι κρατικές ενισχύσεις ανήλθαν περίπου στα 35 εκατ. ευρώ.
Ο Πρόεδρος αναγνώρισε επίσης ότι υπάρχει φέτος «ένα θέμα με τα αποθέματα», αναφερόμενος όμως στο ζήτημα της διάθεσης της παραγωγής και στις προσπάθειες εξεύρεσης αναγκών σε χώρες της περιοχής. Πρόκειται για διαφορετικό ζήτημα από εκείνο που θέτει η βιομηχανία αναφορικά με τη δημιουργία μόνιμου κρατικού στρατηγικού αποθέματος για περιόδους κρίσης.
Η συζήτηση, άλλωστε, διεξάγεται σε έναν κλάδο που μόλις το περασμένο εξάμηνο βρισκόταν στους δρόμους. Η Παγκύπρια Οργάνωση Σιτηροπαραγωγών είχε προχωρήσει σε κινητοποιήσεις με τρακτέρ, προειδοποιώντας ότι οι Κύπριοι γεωργοί αντιμετωπίζουν διαχρονικά προβλήματα που πλήττουν την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη βιωσιμότητά τους, ενώ εξέφραζε σοβαρή ανησυχία και για το μέλλον των άμεσων ενισχύσεων στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ.
Μερικούς μήνες αργότερα, η Κυβέρνηση δηλώνει ότι θεωρεί τον πρωτογενή τομέα κρίσιμο για την ασφάλεια του τόπου και εξαγγέλλει νέες ενισχύσεις. Την ίδια στιγμή, όμως, οι νέες διεθνείς αναταράξεις επαναφέρουν το ερώτημα που ξεπερνά τις αυξήσεις και έχει να κάνει κατά πόσο είναι προετοιμασμένη η Κύπρος, σε περίπτωση ακόμη μίας σοβαρής διαταραχής στις εισαγωγές σιτηρών.
