*Το ρεπορτάζ δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα www.cyprusenergy.news
Δύο εβδομάδες μετά την είσοδο της Meridiam στον Great Sea Interconnector (GSI), το ενδιαφέρον του διεθνούς Τύπου δεν έχει καθόλου κοπάσει. Αντίθετα, γύρω από το έργο συσσωρεύτηκαν μέσα σε λίγες μέρες αρκετές ξεχωριστές ειδήσεις, από τη συνέντευξη του Κύπριου υπουργού Ενέργειας στο Associated Press μέχρι την αμερικανική βουλευτική πίεση για το IMEC και τις πρώτες αναφορές για επικείμενη NAVTEX. Το αποτέλεσμα είναι μια εικόνα πολύ πιο σύνθετη απ’ όσο άφηνε να εννοηθεί η αρχική ανακοίνωση της 5ης Αυγούστου.
Η Meridiam αλλάζει την εικόνα, όχι όλες τις εκκρεμότητες
Η συμφωνία υπογράφηκε στις 5 Αυγούστου στην Αθήνα, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, ανάμεσα στον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο της ΑΔΜΗΕ Μάνο Μανουσάκη και τον διευθύνοντα σύμβουλο της Meridiam Thierry Déau. Η γαλλική εταιρεία αποκτά το 66% του φορέα υλοποίησης GSI, ενώ η ΑΔΜΗΕ διατηρεί το 34%, παραμένοντας τεχνικός επικεφαλής και μελλοντικός διαχειριστής της διασύνδεσης. Την ίδια μέρα υπογράφηκε δεύτερη, τριμερής συμφωνία ανάμεσα σε ΑΔΜΗΕ, GSI και Nexans, για την επιτάχυνση των βυθομετρικών ερευνών που εκκρεμούν εδώ και δύο χρόνια.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
| -Η Meridiam αναλαμβάνει το 66% του SPV, φέρνοντας κεφάλαια και εμπειρία από έργα όπως το υποθαλάσσιο καλώδιο NeuConnect ανάμεσα σε Ηνωμένο Βασίλειο και Γερμανία. |
| -Η ΑΔΜΗΕ, ο GSI και η Nexans υπέγραψαν παράλληλη συμφωνία για την επιτάχυνση των βυθομετρικών ερευνών που εκκρεμούν από το 2024. |
| -Η γαλλική εμπλοκή προσθέτει πολιτικό βάρος απέναντι στις τουρκικές αντιρρήσεις, χωρίς ωστόσο να μεταβάλλει τα νομικά δεδομένα της διαφοράς. |
Για τα διεθνή ενεργειακά μέσα, η κίνηση ενισχύει την κεφαλαιακή βάση και την αξιοπιστία του έργου. Δεν παρουσιάζεται όμως πουθενά ως λύση στα ζητήματα κόστους, χρηματοδότησης και γεωπολιτικής που ταλανίζουν τον GSI από την αρχή του.
Reuters και Euronews επιμένουν στο ποιος πληρώνει
Το Reuters είχε ήδη επισημάνει τον Μάιο ότι ενδεχόμενη αύξηση του κόστους πάνω από το αρχικό 1,9 δισ. ευρώ θα μπορούσε να αναγκάσει την Κύπρο να αναζητήσει πρόσθετους επενδυτές. Εκτενής ανάλυση του Euronews, δημοσιευμένη σήμερα, 19 Αυγούστου, επαναφέρει το ίδιο ερώτημα με περισσότερες λεπτομέρειες. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, βάσει της ισχύουσας συμφωνίας η Κύπρος θα επιβαρυνθεί με το 63% του κόστους (περίπου 786 εκατ. ευρώ) και η Ελλάδα με το υπόλοιπο 37% (περίπου 460 εκατ. ευρώ), ενώ οι δύο χώρες έχουν ζητήσει ήδη από τον Απρίλιο από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων να επανεξετάσει τη βιωσιμότητα και το κόστος του έργου. Εκπρόσωπος της ΕΤΕπ δήλωσε στο Euronews ότι οι σχετικές συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη και ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη απόφαση για το αν θα εξεταστεί αίτημα χρηματοδότησης.
Η ίδια ανάλυση προσθέτει και γεωπολιτική οπτική, μέσα από δηλώσεις του καθηγητή γεωπολιτικής Klaus Dodds του Royal Holloway, ο οποίος σημειώνει ότι ο GSI, αν ολοκληρωθεί, δεν θα είναι απλώς ένα καλώδιο μεταφοράς ρεύματος αλλά και απόδειξη στενής σύγκλισης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, κάτι που η Άγκυρα αντιμετωπίζει με καχυποψία.
Το Associated Press εστιάζει στο κόστος και στο IMEC
Σε συνέντευξή του στο Associated Press στις 7 Αυγούστου, ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός χαιρέτισε την είσοδο της Meridiam, μίλησε όμως ανοιχτά και για το πραγματικό κόστος του έργου, το οποίο περιέγραψε ως εγκλωβισμένο σε γραφειοκρατία πάνω από την αρχική εκτίμηση των 2,2 δισ. δολαρίων. Το πρακτορείο σημειώνει ότι έκθεση της ΕΤΕπ αναμένεται τους επόμενους μήνες και ότι, βάσει της υφιστάμενης συμφωνίας, οι Κύπριοι καταναλωτές θα μπορούσαν να επιβαρυνθούν με έως το 63% του κόστους κατασκευής, κάτι που θα σήμαινε αισθητή αύξηση στους λογαριασμούς ρεύματος. Για τον λόγο αυτό, όπως ανέφερε ο υπουργός, η κυπριακή κυβέρνηση αναζητά πρόσθετους ιδιώτες επενδυτές, ενώ εξετάζεται και επιπλέον ενωσιακή χρηματοδότηση. Στο ίδιο ρεπορτάζ, ο Δαμιανός συνέδεσε ρητά το έργο με το IMEC, τον διάδρομο Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης που στηρίζει η Ουάσιγκτον.
Τι παραμένει ανοιχτό
| 1. Έκθεση της ΕΤΕπ αναμένεται τους επόμενους μήνες: Θα καθορίσει το τελικό κόστος του έργου και αν χρειάζονται πρόσθετοι επενδυτές. |
| 2. NAVTEX για τις έρευνες εκκρεμεί: Η Ελλάδα αναμένεται να το εκδώσει μόλις Meridiam και Nexans οριστικοποιήσουν ποιος θα διεξαγάγει το υπόλοιπο 40% των βυθομετρικών ερευνών. |
| 3. Συμμετοχή της Κύπρου στο μετοχικό κεφάλαιο μετά τη μελέτη: Η κυπριακή κυβέρνηση περιμένει τη μελέτη κόστους οφέλους της ΑΔΜΗΕ πριν αποφασίσει αν θα μπει η ίδια ως μέτοχος. |
| 4. Τελική επενδυτική απόφαση Κύπρου-Ισραήλ δεν έχει ληφθεί: Οι ρυθμιστικές διαδικασίες προχωρούν, χωρίς όμως να έχει οριστικοποιηθεί ακόμη η χρηματοδότηση αυτού του σκέλους. |
Η τουρκική ανάγνωση παραμένει στη θάλασσα
Η Hürriyet Daily News παρουσίασε την είσοδο της Meridiam ως συμμετοχή γαλλικού ομίλου σε ένα αμφισβητούμενο έργο καλωδίωσης της Ανατολικής Μεσογείου, υπενθυμίζοντας τη θέση της Άγκυρας ότι τμήμα της διαδρομής βρίσκεται εντός της υφαλοκρηπίδας που η Τουρκία διεκδικεί και ότι έρευνες και εργασίες όδευσης καλωδίου σε αυτές τις περιοχές χρειάζονται προηγούμενο συντονισμό με τις τουρκικές αρχές. Άρθρο γνώμης στη Daily Sabah προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, επικαλούμενο νομικά επιχειρήματα γύρω από την υφαλοκρηπίδα και προσθέτοντας μια νέα διάσταση, ότι τα καλώδια HVDC συνοδεύονται συχνά από οπτικές ίνες οι οποίες, σε ορισμένες τεχνικές διαμορφώσεις, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν και ως μέσο υποθαλάσσιας ανίχνευσης, προσδίδοντας στο έργο και στρατιωτική διάσταση πέρα από την ενεργειακή.
Η είσοδος της Meridiam δεν φαίνεται, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, να έχει μεταβάλει αυτή τη δημόσια θέση. Αντίθετα, τις τελευταίες ώρες προστέθηκε νέα εκκρεμότητα, καθώς δημοσιεύματα κάνουν λόγο για τουρκικό αίτημα να εκδοθεί και δικό της NAVTEX παράλληλα με το ελληνικό, πριν από την επανέναρξη των βυθομετρικών ερευνών. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Cyprus Mail, οι πρόεδροι Χριστοδουλίδης, Μακρόν και ο πρωθυπουργός Μητσοτάκης συζήτησαν το ζήτημα τις τελευταίες μέρες και συμφώνησαν ότι το ελληνικό NAVTEX πρέπει να εκδοθεί το συντομότερο δυνατό, μόλις Meridiam και Nexans οριστικοποιήσουν ποιες εταιρείες θα αναλάβουν τις έρευνες και σε ποιο χρονοδιάγραμμα. Η ΑΔΜΗΕ έχει δηλώσει ότι περίπου το 60% των ερευνών έχει ολοκληρωθεί, με το υπόλοιπο 40%, ανάμεσα σε Κάρπαθο και Κύπρο, να παραμένει εκκρεμές έπειτα από το επεισόδιο του 2024, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία παρενόχλησαν το ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume.
Η Enerdata βλέπει ισχυρότερο έργο αλλά με καθυστερημένο ρολόι
Το εξειδικευμένο ενεργειακό πρακτορείο Enerdata κράτησε πιο τεχνοκρατική στάση, καταγράφοντας τα βασικά τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου (καλώδιο 1.208 χιλιομέτρων, τάση 525 kV, αρχική χωρητικότητα 1 GW με δυνατότητα επέκτασης στα 2 GW) και σημειώνοντας ότι η ολοκλήρωση της διασύνδεσης πλέον τοποθετείται πέρα από τον αρχικό στόχο των τελών 2029 με αρχές 2030. Η Meridiam, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν αντιμετωπίζεται ως πανάκεια αλλά ως καταλύτης για να επανέλθει σε τροχιά ένα έργο που έχει ήδη καθυστερήσει σημαντικά.
Η αμερικανική πίεση μέσω του IMEC
Παράλληλα με τα οικονομικά και τα γεωπολιτικά, αναπτύχθηκε τις τελευταίες εβδομάδες και ένα τρίτο νήμα κάλυψης, αυτό της αμερικανικής εμπλοκής. Στις 11 Αυγούστου, οι βουλευτές Brad Schneider και Gus Bilirakis έστειλαν επιστολή στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και στον επικεφαλής της αμερικανικής Αναπτυξιακής Χρηματοδοτικής Εταιρείας Ben Black, ζητώντας να δοθεί προτεραιότητα στον GSI ως βασική υποδομή της Ανατολικής Μεσογείου για το IMEC, τον διάδρομο Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης. Στις 18 Αυγούστου, το GreekReporter κατέγραψε δήλωση εκπροσώπου του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ, μέσω ΑΠΕ-ΜΠΕ, ότι η Ουάσιγκτον στηρίζει την ενεργειακή ασφάλεια και συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ άλλων μέσω του Eastern Mediterranean Energy Center, δήλωση που αρκετά μέσα διάβασαν ως έμμεση στήριξη στον GSI, χωρίς το έργο να κατονομάζεται ρητά. Παράλληλα, το σκέλος Κύπρου-Ισραήλ φαίνεται όλο και περισσότερο να εντάσσεται στο πλαίσιο του IMEC, καθώς οι δύο πλευρές επιδιώκουν να το συνδέσουν επίσημα με τον διάδρομο, την ίδια στιγμή που το ελληνοκυπριακό σκέλος παραμένει καθηλωμένο από τις τουρκικές αντιδράσεις.
Μια τεχνική επιφύλαξη πίσω από τον ενθουσιασμό
Όχι όλη η κάλυψη είναι εορταστική. Στις 16 Αυγούστου η Cyprus Mail παρέθεσε τις επιφυλάξεις του κύπριου ενεργειακού ειδικού Hadjistassou, ο οποίος ζήτησε μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση πέρα από τον ενθουσιασμό γύρω από τη Meridiam. Κατά την εκτίμησή του, η ακριβής όδευση του καλωδίου δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, η τεχνολογία τοποθέτησης καλωδίων σε βάθη έως 3.000 μέτρων δεν είναι ακόμη πλήρως ώριμη, και παραμένει άγνωστο αν θα υπάρξουν υπερβάσεις κόστους και ποιος τελικά θα τις επωμιστεί. Πρόσθεσε ότι παγκοσμίως υπάρχουν ακόμη ελάχιστα πλοία ικανά να τοποθετήσουν καλώδιο σε τέτοιο βάθος, με τη Jan De Nul να έχει θέσει σε λειτουργία το δεύτερο τέτοιο σκάφος της μόλις τον περασμένο Απρίλιο.
Η διεθνής εικόνα, ούτε θρίαμβος ούτε αδιέξοδο
Αν κάποιος επιχειρήσει να συνοψίσει τρεις εβδομάδες διεθνούς κάλυψης, η εικόνα που προκύπτει είναι αρκετά ισορροπημένη. Ο GSI εμφανίζεται σήμερα ισχυρότερος απ’ όσο πριν από τον Αύγουστο, με νέο βασικό επενδυτή, αυξημένη αμερικανική προσοχή μέσω του IMEC και σαφέστερη ευρωπαϊκή στήριξη. Ταυτόχρονα, κανένα από τα διεθνή μέσα δεν θεωρεί ότι έχουν κλείσει τα βασικά ζητήματα. Το τελικό κόστος, η έκθεση της ΕΤΕπ, το NAVTEX, η στάση της Τουρκίας και η τεχνική ωριμότητα της τεχνολογίας παραμένουν ανοιχτά μέτωπα
Η ουσία
Η Meridiam έκανε τον GSI πιο αξιόπιστο. Το έργο πρέπει τώρα να αποδείξει, θαλάσσιο χιλιόμετρο προς χιλιόμετρο, ότι μπορεί πράγματι να χτιστεί.
