Σε μια περίοδο όπου το ενεργειακό κόστος στραγγαλίζει τα κυπριακά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, η «λυπητερή» για το λογαριασμό ρεύματος προφανώς και βρίσκεται ψηλά στις έγνοιες των καταναλωτών.
Ο Πρόεδρος του του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Μιχάλης Περσιάνης, σε δική του ανάλυσή, αναφέρει ότι η εκτόξευση των λογαριασμών της ΑΗΚ δεν αποτελεί μια αναπόφευκτη εξωτερική κρίση, αλλά το άμεσο αποτέλεσμα μιας παρατεταμένης διοικητικής και εμπορικής αδράνειας που στερείται σύγχρονων εργαλείων διαχείρισης κινδύνου.
Ο κ. Περσιάνης τάσσεται εναντίον του αφηγήματος ότι η αύξηση της τιμής του ρεύματος είναι η μοιραία και αυτόματη συνέπεια της ανόδου των διεθνών τιμών του πετρελαίου. «Δεν ήταν αναπόφευκτη η αύξηση του κόστους του ηλεκτρισμού με την αύξηση του πετρελαίου», δηλώνει χαρακτηριστικά, επιρρίπτοντας ευθύνες για την έλλειψη προνοητικότητας.
Υπογραμμίζει μάλιστα πως υπήρχαν συγκεκριμένες συμβουλές και μέτρα που είχαν προταθεί ήδη από την προηγούμενη χρονιά από το Συμβούλιο, τα οποία όμως «δεν ελήφθησαν ποτέ» από την Αρχή, αφήνοντας την Κύπρο εκτεθειμένη στις διακυμάνσεις της αγοράς.
Hedging: Το διεθνές πρότυπο που αγνοείται
Το κεντρικό σημείο της κριτικής εστιάζει στην άρνηση της ΑΗΚ να εφαρμόσει την αντιστάθμιση κινδύνου, γνωστή διεθνώς ως hedging. Πρόκειται για μια πρακτική όπου ένας οργανισμός «κλειδώνει» τις τιμές των καυσίμων σε μελλοντικό χρόνο μέσω χρηματοοικονομικών εργαλείων, όπως τα swaps και τα παράγωγα (derivatives), ώστε να μην επηρεάζεται από απότομες αυξήσεις.
Ο κ. Περσιάνης επισημαίνει με νόημα πως «τα κάνει όλος ο κόσμος» και παραθέτει παραδείγματα από την Ελλάδα, την Αγγλία, τη Γαλλία, τη Μάλτα και τη Σλοβακία.
Αναφέρθηκε επίσης και στη ΔΕΗ, τονίζοντας ότι ο ισολογισμός της είναι «φορτωμένος» με τέτοια εργαλεία ακριβώς για να προστατεύεται ο καταναλωτής. Στην Κύπρο, αντίθετα, η ΑΗΚ εμφανίζεται ως η εξαίρεση στον κανόνα, επιμένοντας σε μια αναχρονιστική πολιτική αγορών.
Η Ρήτρα Καυσίμου ως Αντικίνητρο Εκσυγχρονισμού
Γιατί όμως η ΑΗΚ δείχνει άρνηση προς το να εκσυγχρονιστεί; Η απάντηση, σύμφωνα με τον κ. Περσιάνη, κρύβεται στη δομή της τιμολόγησης και συγκεκριμένα στη «ρήτρα καυσίμου». Η ρήτρα αυτή λειτουργεί ως ένας αυτόματος μηχανισμός μετακύλισης του κόστους: «Όσο και να πάει το πετρέλαιο, το μετακυλίεις στον καταναλωτή», εξηγεί.
Αυτή η ευκολία δημιουργεί έναν επικίνδυνο εφησυχασμό στη διοίκηση της Αρχής. Εφόσον το ρίσκο δεν επιβαρύνει τον οργανισμό αλλά απευθείας την τσέπη του πολίτη, η ΑΗΚ στερείται του κινήτρου να αναζητήσει οικονομικότερες λύσεις ή να προστατεύσει τις τιμές της.
Αυτή η «ασφάλεια» που νιώθει ο οργανισμός μετατρέπεται σε «οικονομική παγίδα» για την κοινωνία. Η αδράνεια αυτή δεν στοιχίζει μόνο στους πολίτες, αλλά και στο ίδιο το κράτος, το οποίο αναγκάζεται να δαπανά δημόσιο χρήμα για έκτακτα μέτρα ανακούφισης, τα οποία θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί αν η ΑΗΚ λειτουργούσε με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια προστασίας.
Ο κ. Περσιάνης ξεκαθαρίζει πως για τη μείωση του κόστους «δεν χρειάζεται ούτε ΑΠΕ, ούτε φυσικό αέριο, ούτε τίποτα» σε πρώτη φάση, αλλά σωστή οικονομική διαχείριση των υφιστάμενων πηγών.
«Συντηρητική» η ΑΗΚ
Η τιμή του ηλεκτρισμού στην Κύπρο παραμένει σε χαμηλότερα επίπεδα συγκριτικά με τα προηγούμενα έτη, αναφέρει η Χριστίνα Παπαδοπούλου στο Alphanews.live, με τις τρέχουσες τιμές του Μαρτίου να παρουσιάζουν μείωση 14% σε σχέση με πέρσι και 8% σε σχέση με την τελευταία διετία.
Όπως είπε, καθοριστικό ρόλο σε αυτό παίζει η κρατική παρέμβαση στον ΦΠΑ, ο οποίος από το 9% που ίσχυε από τον περσινό Απρίλιο, αναμένεται να μειωθεί περαιτέρω στο 5% από την 1η Μαΐου.
Η εκπρόσωπος σημείωσε πως αυτή η κίνηση θα λειτουργήσει ως «φρένο» στις αυξητικές τάσεις που επιβάλλει η διεθνής αγορά καυσίμων, δηλώνοντας χαρακτηριστικά πως «Θα βοηθήσει στη συγκράτηση όσο το δυνατόν γίνεται πιο κάτω της τιμής του ηλεκτρισμού».
Εξήγησε ακόμη ότι η ΑΗΚ ακολουθεί μια στρατηγική ετεροχρονισμένης απορρόφησης των διεθνών κραδασμών, καθώς διατηρεί αποθέματα καυσίμων που επαρκούν για περίπου δύο μήνες. Αυτό επιτρέπει στον οργανισμό να μην μετακυλίει άμεσα τις απότομες αυξήσεις των διεθνών τιμών στους καταναλωτές.
Η κυρία Παπαδοπούλου εξήγησε πως υπάρχει ευελιξία στις παραλαβές μαζούτ και ντίζελ κάθε δύο με τρεις εβδομάδες, επιδιώκοντας πάντα τις καλύτερες δυνατές τιμές από τους προμηθευτές, επισημαίνοντας «Εμείς σίγουρα φροντίζουμε να είναι πάντα γεμάτοι οι αποθηκευτικοί μας χώροι με καύσιμο».
Τέλος, αναφορικά με το ζήτημα της προαγοράς καυσίμων (hedging), η εκπρόσωπος διευκρίνισε πως η ΑΗΚ έχει επιλέξει μια συντηρητική στάση για την αποφυγή οικονομικών ρίσκων, ειδικά σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας. Παρόλο που δεν εφαρμόζεται hedging στα καύσιμα λόγω του πολέμου, ο οργανισμός προχώρησε σε προαγορά δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων (CO2) όταν οι τιμές ήταν χαμηλές, προκειμένου να μετριάσει το τελικό κόστος.
Κλείνοντας, αναγνώρισε την ανησυχία που προκαλεί το διεθνές σκηνικό, σχολιάζοντας ότι «Όταν υπάρχει πόλεμος δυστυχώς επικρατεί μια αβεβαιότητα».
