Ο Ρόμπερντ Γκάμπριελ Μουγκάμπε ήταν μία από τις πιο αμφιλεγόμενες μορφές ανά το παγκόσμιο. Σε διαφορετικές περιπτώσεις ήταν άνθρωπος που δίχασε με τις ενέργειες και τις αποφάσεις του τη διεθνή κοινή γνώμη. Για κάποιους, ήταν ένας κακός δικτάτορας ο οποίος έπρεπε να περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής του στη φυλακή για τα εγκλήματα που διέπραξε κατά της ανθρωπότητας. Για κάποιους άλλους, ήταν ο ήρωας μιας επανάστασης και ένας μαχητής κατά της ρατσιστικής καταπίεσης ο οποίος στάθηκε απέναντι στον δυτικό ιμπεριαλισμό και τις νεοαποικιοκρατικές προσεγγίσεις.
Χθες έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 95 ετών, νοσηλευόμενος σε νοσοκομείο στη Σιγκαπούρη. Ο ίδιος μέχρι και την τελευταία στιγμή της ζωής του, πίστευε ότι το έργο του ήταν αναμφισβήτητα επιτυχημένο.
Για αρχή, ο ίδιος κατάφερε να πετύχει την ανεξαρτησία της Ζιμπάμπουε από την κυριαρχία της μειονότητας των λευκών. Κατάφερε να παραμείνει στην εξουσία της χώρας για 37 χρόνια, παρά το γεγονός ότι μεγάλοι παίχτες προσπάθησαν να τον εξοντώσουν. Όπως για παράδειγμα ο Τόνι Μπλερ, ο Τζορτζ Μπους, ο Γιοσιούα Ενκόμο, ο Μόργκαν Τσβανγιράι και ο…Νέλσον Μαντέλα.
Ο Μουγκάμπε κατάφερε να διαλύσει την οικονομική εξουσία της κοινότητας των λευκών στη Ζιμπάμπουε, οι οποίοι διέμεναν και αξιοποιούσαν τις καλύτερες περιοχές της χώρας. Το τίμημα των αποφάσεων του το πλήρωσαν οι συμπατριώτες του. Εκτός βέβαια από μια μειοψηφούσα ελίτ.
Όταν πέρασαν τα χρόνια, η οργή μεταφέρθηκε στους δρόμους. Τον Νοέμβριο του 2017 μετά την παραίτηση του ο λαός πανηγύριζε που τα 37 χρόνια της διακυβέρνησης του έφταναν στο τέλος τους. Υποδέχονταν τον νέο ηγέτη, τον πρώτο μετά τον Μουγκάμπε ο οποίος θα κυβερνούσε την ανεξάρτητη Ζιμπάμπουε.
«Μόνο ο θεός ο οποίος με διόρισε, μπορεί να με καθαιρέσει», έλεγε μετά που έχασε την εξουσία.
Η ζωή του Μουγκάμπε άλλαξε όταν το 1996, μετά το θάνατο της πρώτης γυναίκας του, παντρεύτηκε την Γκρέις Μαρούφου η οποία είχε λατομεία χρυσού. Η ίδια ευχόταν ότι μια μέρα θα διαδεχόταν τον Μουγκάμπεστην εξουσία της χώρας, όντας πολύ νεαρότερη πράγμα που εξόργισε τους άλλους επίδοξους διάδοχους του. Ήταν τότε που στρατιωτικού κύκλοι και το κυβερνών κόμμα Zanu-PF άρχισε τις ενέργειες για να τον οδηγήσει εκτός εξουσίας.
Παρόλο που πολλοί τον παρουσίαζαν ως ένα άνθρωπο παράφρονα, αυτό δεν ήταν και τόσο αληθές. Ήταν εξαιρετικά ευφυής και όσοι τόλμησαν να τον υποτιμήσουν πλήρωσαν τίμημα. Ήταν πολλές οι περιπτώσεις που οι πολιτικές του αποφάσεις έβαλαν τη δύση σε αμηχανία.
Ως ένας από τους πολιτικούς του αντίπαλους, ο Υπουργός Εσωτερικών Ντουμίσο Νταμπενγκουα, γνώρισε αρκετές πλευρές του ιδρυτή της Ζιμπάμπου.
«Υπό κανονικές συνθήκες, ήταν πολύ γοητευτικός. Όταν θύμωνε όμως ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό. Ήταν αδίστακτος αν βρισκόσουν στο δρόμο του εκείνη την ώρα», ανέφερε σε δηλώσεις του στο BBC τον Μάιο του 2019, προσθέτοντας ότι πολύ συχνά τον άφηνε να κερδίζει όταν διαφωνούσαν για θέματα πολιτικής. Αυτή είπε, δεν ήταν η συμπεριφορά ενός δικτάτορα.
Από την εποχή που ανέβηκε στην εξουσία ο Μουγκάμπε πάραξε πολύ έργο στους τομείς της παιδείας και της υγείας με έμφαση στους καταπιεσμένους έγχρωμους κατοίκους της χώρας οι οποίοι στερήθηκαν για πολλά χρόνια βασικά πράγματα. Το 1995 η Παγκόσμια Τράπεζα κατέγραφε την τεράστια ανάπτυξη της χώρας σε αυτούς τους τομείς. Καθόλου τυχαίο αφού ο ηγέτης της, ήταν πρώην καθηγητής πανεπιστημίου.
Οταν, κάποια στιγμή, έφθασε η εποχή των ισχνών αγελάδων, ο Μουγκάμπε εκτροχιάστηκε. Εφάρμοσε ένα πρόγραμμα αγροτικής μεταρρύθμισης που είχε ολέθρια αποτελέσματα, οδηγώντας τη χώρα στον υπερπληθωρισμό και την πλήρη αποδιοργάνωση. Για να καταστείλει τις αντιδράσεις, ο Μουγκάμπε προσέφυγε στην ωμή καταστολή, βέβαιος, όπως είπε κάποτε, ότι μόνο ο Θεός μπορεί να τον διώξει από την εξουσία.
Τελικά, τον έδιωξε ο στρατός, το 2017, όταν η κατάσταση είχε φθάσει στο απροχώρητο. Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν η απόφασή του να δώσει το δαχτυλίδι της διαδοχής στην κατά πολύ νεότερη σύζυγό του, Γκρέις. Η ανατροπή του έγινε δεκτή στην πρωτεύουσα Χαράρε και σε άλλες πόλεις με εκρήξεις λαϊκού ενθουσιασμού. Ωστόσο, ο θάνατός του βρήκε τους ομοεθνείς του σιωπηλούς και προβληματισμένους. Ο ελευθερωτής που έγινε τύραννος έφυγε από τη ζωή, αλλά τα προβλήματα που τους κληροδότησε πριν από δύο χρόνια παραμένουν πελώρια, όπως και τότε.
