«Δεν θα υπάρχει ίσως άλλη ευκαιρία να μιλήσω.» Με αυτό τον τρόπο άρχισε τη συνέντευξη που παραχώρησε στην εκπομπή του ΡΙΚ «Κώδικας Σιωπής» και στον δημοσιογράφο Πέτρο Μελαϊση, ο γιος του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας Σπύρου Κυπριανού, Αχιλλέας. Για πρώτη φορά έλυσε τη σιωπή του και μίλησε για τις τέσσερις ημέρες που βίωσε στα χέρια απαγωγέων, το τελεσίγραφο που έστειλαν στον πατέρα του και απάντησε στις φήμες περί σκηνοθετημένης απαγωγής, προκειμένου ο Σπύρος Κυπριανού να επανεκλεγεί στον προεδρικό θώκο.
Αναφερόμενος σε σοβαρό πρόβλημα υγείας που αντιμεωπίζει, εξήγησε ότι για χρόνια επέλεξε να κρατήσει μέσα του τις οδυνηρές αναμνήσεις, ωστόσο τώρα αισθάνεται την ανάγκη να απαντήσει σε όσα θεωρεί ψευδή και διαστρεβλωμένα. «Από καιρό ήθελα να μιλήσω για την απαγωγή μου και την άδικη και εντελώς αβάσιμη διαστρέβλωση των γεγονότων. Κουράστηκα τόσα χρόνια να ακούω λασπολογίες και ψέματα», ανέφερε.
Η νύχτα που άλλαξε τη ζωή του
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ήταν μόλις 19 ετών. Τον Δεκέμβριο του 1977 υπηρετούσε ως ανθυπολοχαγός στην 32η Μοίρα Καταδρομών και βρισκόταν σε μικρό εφεδρικό στρατόπεδο στον Μαχαιρά. Εκείνο το βράδυ, η γεννήτρια του στρατοπέδου είχε χαλάσει και ο χώρος βρισκόταν σχεδόν στο απόλυτο σκοτάδι. Λίγο μετά, ειδοποιήθηκε να μεταβεί στην πύλη. Εκεί βρισκόταν ένας άνδρας που παρουσιάστηκε ως οδηγός ταξί. Υποστήριξε ότι μετέφερε έναν καταδρομέα ο οποίος είχε τραυματιστεί κατά τη διάρκεια άσκησης και ζήτησε από τον Αχιλλέα Κυπριανού να τον εξετάσει. Μόνο που επρόκειτο για παγίδα. Ο φρουρός της πύλης είχε αναφέρει αργότερα στην Αστυνομία ότι ο άγνωστος είχε ζητήσει συγκεκριμένα να δει «τον Αχιλλέα Κυπριανού, τον γιο του Προέδρου». Για τον ίδιο, αυτό αποδεικνύει ότι οι απαγωγείς γνώριζαν ακριβώς ποιον στόχο είχαν.
Η παγίδα έξω από το στρατόπεδο
Ο Αχιλλέας Κυπριανού μπήκε στη θέση του συνοδηγού. Άφησε μισάνοιχτη την πόρτα προκειμένου να υπάρχει λίγο φως και να μπορέσει να δει τον υποτιθέμενο τραυματία. Δεν πρόλαβε. «Μόλις κάθισα, ο δήθεν τραυματίας πετάχτηκε, με ακινητοποίησε βάζοντάς μου ένα πιστόλι στον κρόταφο, ενώ ο δήθεν ταξιτζής ανέπτυξε ταχύτητα», περιέγραψε. Το αυτοκίνητο απομακρύνθηκε από το στρατόπεδο. Λίγο αργότερα, οι δράστες σταμάτησαν, του έδεσαν τα χέρια με χειρουργικό τσιρότο και του κάλυψαν τα μάτια. Γνώριζαν, όπως εκτιμά, ότι ως αξιωματικός των Καταδρομών ήταν εκπαιδευμένος να επιχειρήσει να αποδράσει. Η διαδρομή διήρκεσε περίπου μιάμιση ώρα. Κάποια στιγμή, ένας από τους απαγωγείς τον ρώτησε αν ο πατέρας του τού είχε ιδιαίτερη αδυναμία. Η ερώτηση είχε σκοπό. Λίγο αργότερα θα ακολουθούσε το τελεσίγραφο.
«Αν δεν άνοιγαν οι Κεντρικές, θα με εκτελούσαν»
Οι απαγωγείς ανάγκασαν τον Αχιλλέα Κυπριανού να διαβάσει ένα κείμενο που απευθυνόταν στον πατέρα του, Σπύρο Κυπριανού. Το μήνυμα ήταν ξεκάθαρο. Ζητούσαν την απελευθέρωση ποινικών καταδίκων που συνδέονταν με την ΕΟΚΑ Β και το πραξικόπημα. Σε διαφορετική περίπτωση, απειλούσαν να τον εκτελέσουν. «Το τελεσίγραφο έλεγε ότι αν δεν άνοιγαν οι Κεντρικές για να ελευθερωθούν ποινικοί κατάδικοι της ΕΟΚΑ Β και του πραξικοπήματος θα με εκτελούσαν και θα έστελναν το κεφάλι μου στον πατέρα μου», ανέφερε. Τα μάτια του καλύφθηκαν ξανά. Το αυτοκίνητο συνέχισε την πορεία του.
Τέσσερις ώρες μέσα σε δύσβατη περιοχή
Κάποια στιγμή οι απαγωγείς τον κατέβασαν από το αυτοκίνητο. Ακολούθησε μια πεζή διαδρομή τεσσάρων έως πέντε ωρών. Με δεμένα χέρια και καλυμμένα μάτια, ο 19χρονος αξιωματικός οδηγήθηκε μέσα από δύσβατη περιοχή. «Δεν μπορώ να θυμηθώ πόσες φορές έπεσα και κτύπησα γόνατα, αγκώνες. Ήταν ένα μαρτύριο», είπε. Στο τέλος έφτασαν σε μια μικρή υπόγεια σπηλιά. Κρυμμένη μέσα σε πυκνή βλάστηση, θάμνους και αγκάθια. Αργότερα πληροφορήθηκε ότι το σημείο βρισκόταν σε ορεινή περιοχή κοντά στις Κυβίδες. «Ήταν τόσο καλά καμουφλαρισμένη η σπηλιά που δεν υπήρχε πιθανότητα να με βρει η Αστυνομία», ανέφερε.
«Ήταν σαν να ήμουν θαμμένος ζωντανός»
Η κρυψώνα ήταν τόσο μικρή που δεν μπορούσε να σταθεί ή να καθίσει κανονικά. Παρέμενε ξαπλωμένος ή στηριγμένος στο πλευρό του. Έξω από τη σπηλιά βρίσκονταν, όπως αντιλήφθηκε, δύο ένοπλοι φρουροί. Το ενδεχόμενο διαφυγής ήταν ουσιαστικά ανύπαρκτο. Κρύο, πείνα, δίψα και η συνεχής απειλή της εκτέλεσης. «Ήταν ανυπόφορο το αίσθημα κρύου, πείνας, δίψας. Ο εγκλεισμός σε μια τρύπα σε παγωνιά, με πείνα, δίψα και απειλές εκτέλεσης ήταν απίστευτο βασανιστήριο», περιέγραψε. Δεν μπορούσε να γνωρίζει αν ήταν ημέρα ή νύχτα. Το μόνο που αντιλαμβανόταν ήταν οι αλλαγές στη θερμοκρασία. «Ήταν σαν να ήμουν θαμμένος ζωντανός», είπε.
«Έλεγαν ότι ήμουν σε ξενοδοχείο»
Ακόμη και σήμερα, όπως ανέφερε, τον πληγώνουν οι φήμες που κυκλοφόρησαν την περίοδο της απαγωγής. Μεταξύ άλλων, κάποιοι υποστήριζαν ότι δεν κρατείτο σε κρυψώνα αλλά βρισκόταν σε ξενοδοχείο. «Είναι ιδιαίτερα λυπηρό που κάποιοι κακεντρεχείς διέδιδαν εκείνες τις μέρες ότι ήμουν σε ένα ξενοδοχείο», ανέφερε. Μνήμες που, όπως είπε, δεν κατάφερε ποτέ πραγματικά να αφήσει πίσω.
Ο Βασίλης Παυλίδης και η «στρατιωτική οργάνωση»
Στη συνέντευξη αναφέρθηκε και στον Βασίλη Παυλίδη, τον οποίο χαρακτήρισε ως ιθύνοντα νου της απαγωγής. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, ο Παυλίδης τού έλεγε ότι ανήκε σε μια οργάνωση με στρατιωτική δομή. Μάλιστα, όπως υποστήριξε, του έλεγε ότι η συγκεκριμένη οργάνωση ήταν πολύ ανώτερη από την ηγεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο Αχιλλέας Κυπριανού δεν προχώρησε σε περαιτέρω ονοματολογία, σημειώνοντας ότι περιορίζεται σε όσα γνώριζε ή αντιλήφθηκε ο ίδιος κατά τη διάρκεια της ομηρίας του.
Η μεσολάβηση για την απελευθέρωση
Σύμφωνα με τη δική του αφήγηση, καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της υπόθεσης διαδραμάτισαν στελέχη της ΕΟΚΑ Β που γνώριζαν τους απαγωγείς. Όπως υποστήριξε, φοβήθηκαν ότι μια ενδεχόμενη δολοφονία του θα προκαλούσε τεράστιο πλήγμα στην εικόνα τους και επιχείρησαν να μεσολαβήσουν. Αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον τότε αρχηγό της ΚΥΠ, Κύπρο Μουρουζίδη. Όπως είπε, μεταφέρθηκε στους απαγωγείς το μήνυμα ότι, ακόμη και αν κατάφερναν να αποφύγουν τη σύλληψη πριν από μια ενδεχόμενη εκτέλεση, στη συνέχεια δεν θα μπορούσαν να διαφύγουν. Ο ίδιος υποστήριξε ακόμη ότι στους απαγωγείς δόθηκε η υπόσχεση ότι δεν θα διώκονταν για την απαγωγή, εφόσον τον άφηναν ελεύθερο και δεν προχωρούσαν σε νέα εγκληματική ενέργεια. Για τον ρόλο του Κύπρου Μουρουζίδη εξέφρασε δημόσια την ευγνωμοσύνη του.
«Ένιωθα ότι αναστήθηκα»
Τέσσερις ημέρες μετά την απαγωγή, ο Αχιλλέας Κυπριανού απελευθερώθηκε. Η επιστροφή στην ελευθερία ήταν, όπως την περιγράφει, μια δεύτερη γέννηση. «Ένιωθα ότι αναστήθηκα, ότι ήμουν πεθαμένος και μου δόθηκε δεύτερη ευκαιρία στη ζωή», είπε. Πριν επιστρέψει στους γονείς του, μεταφέρθηκε σε σπίτι ιδιοκτήτη καθαριστηρίου στη Λεμεσό. Οι άνθρωποι που τον παρέλαβαν δεν ήθελαν, όπως του εξηγήθηκε, η οικογένειά του να τον αντικρίσει στην κατάσταση στην οποία βρισκόταν. Όταν τελικά επέστρεψε στο σπίτι, ο πατέρας του τού εξέφρασε τη στενοχώρια του για το γεγονός ότι η ζωή του τέθηκε σε κίνδυνο επειδή ο ίδιος αρνήθηκε να υποκύψει στο τελεσίγραφο. Η απάντηση του Αχιλλέα Κυπριανού: «Του είπα ότι πολύ καλά έκανε».
Η απάντηση στις θεωρίες περί «σκηνοθεσίας»
Η μαρτυρία του Αχιλλέα Κυπριανού δεν περιορίστηκε στην περιγραφή της απαγωγής. Για πρώτη φορά, όπως είπε, θέλησε να απαντήσει δημόσια και στις θεωρίες που τον ακολούθησαν επί δεκαετίες. Μία από αυτές ήταν ότι η απαγωγή είχε σκηνοθετηθεί ώστε να ενισχυθεί πολιτικά ο Σπύρος Κυπριανού. Ο ίδιος απορρίπτει κατηγορηματικά τον ισχυρισμό. Επικαλέστηκε τα αποτελέσματα των βουλευτικών εκλογών του 1976, σημειώνοντας ότι ο Δημοκρατικός Συναγερμός είχε λάβει περίπου 27%, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα συγκέντρωναν συνολικά περίπου 73%. Υποστήριξε ότι το ΑΚΕΛ ήδη στήριζε τον Σπύρο Κυπριανού και ότι και η ΕΔΕΚ κινούνταν προς την ίδια κατεύθυνση. «Το ερώτημα είναι πώς μπορούσε να εκλεγεί ο Γλαύκος με το 27%;», διερωτήθηκε. Παράλληλα, αναφέρθηκε στο βιβλίο του Κωστή Χατζηκωστή «Έξι Προεδρικά Πορτρέτα» και στην απόφαση του Γλαύκου Κληρίδη να αποσύρει την υποψηφιότητά του στις 16 Δεκεμβρίου 1977. Επικαλέστηκε ακόμη τις προεδρικές εκλογές του 1983. Ο Γλαύκος Κληρίδης είχε λάβει περίπου 34%, ο Βάσος Λυσσαρίδης 9,5%, ενώ ο Σπύρος Κυπριανού εξελέγη από τον πρώτο γύρο με 56,5%. «Το 34% του Γλαύκου Κληρίδη δεν νίκησε το 56,5% του Σπύρου Κυπριανού. Επομένως θα επαναλάβω για τελευταία φορά ότι ο ισχυρισμός ότι ο Κυπριανού επωφελήθηκε από την απαγωγή για να εκλεγεί Πρόεδρος είναι εντελώς παράλογος», ανέφερε.
«Ακόμη και τη μητέρα μου την είπαν ψεύτρα»
Ιδιαίτερα φορτισμένη ήταν η αναφορά του στην τηλεοπτική έκκληση της μητέρας του προς τους απαγωγείς. Όπως είπε, η έκκληση έγινε σε κατάσταση μεγάλης συναισθηματικής φόρτισης, αφού εκείνη γνώριζε ότι ο γιος της κινδύνευε να εκτελεστεί. Κι όμως, όπως ανέφερε, υπήρξαν άνθρωποι που υποστήριξαν ότι ακόμη και η συγκίνησή της ήταν προσποιητή. Ότι ακόμη και η απαγωγή ήταν σκηνοθετημένη. «Έχω πολύ οδυνηρές αναμνήσεις τις οποίες για χρόνια προσπαθούσα να ξεχάσω», είπε. Οι μνήμες, όπως εξήγησε, επέστρεφαν κάθε φορά που καλείτο να καταθέσει στην Αστυνομία, να εμφανιστεί σε δικαστικές διαδικασίες ή να βρεθεί απέναντι στους ανθρώπους που τον είχαν απαγάγει.
«Η διαστρέβλωση γεγονότων είναι αισχρή πράξη»
Ο Αχιλλέας Κυπριανού ξεκαθάρισε ότι δεν αμφισβητεί την ανάγκη πολιτικής αντιπαράθεσης και κριτικής. Διαχωρίζει, όμως, την πολιτική διαφωνία από τη διαστρέβλωση γεγονότων και την προσωπική στοχοποίηση. «Κάθε Δημοκρατία χρειάζεται σοβαρή αντιπολίτευση. Πάντα υπάρχουν θέματα για κριτική. Η διαστρέβλωση γεγονότων και η δολοφονία χαρακτήρων από μερίδα πολιτικού και δημοσιογραφικού κόσμου χάριν μιας αντιπολίτευσης είναι αισχρές πράξεις», ανέφερε. Και έστειλε το δικό του μήνυμα για μια υπόθεση που, όπως είπε, τον ακολούθησε σε ολόκληρη τη ζωή του: «Αυτή είναι η δική μου κατάθεση για τα πραγματικά γεγονότα της απαγωγής μου, τους ψιθύρους, τη λασπολογία και όλα τα γεγονότα που είχαν στόχο να πληγεί ο Σπύρος Κυπριανού».
Γιατί επέλεξε να μιλήσει τώρα
Ο Αχιλλέας Κυπριανού αποκάλυψε ακόμη ότι ο ίδιος ζήτησε η συνέντευξη να μεταδοθεί μετά τις Βουλευτικές Εκλογές του 2026. Ήθελε, όπως είπε, να αποκλείσει κάθε ενδεχόμενο σύνδεσης της μαρτυρίας του με την προεκλογική αντιπαράθεση ή να θεωρηθεί ότι επιχειρεί να παρέμβει πολιτικά. Η κατάσταση της υγείας του, ωστόσο, έκανε την απόφαση ακόμη πιο επιτακτική. «Με δεδομένα τα εξαιρετικά σοβαρά προβλήματα υγείας μου είναι αβέβαιο για πόσο ακόμα θα μπορούσα να μιλήσω. Αυτή ίσως είναι η τελευταία ευκαιρία μου για να δώσω την τελευταία μου συνέντευξη», ανέφερε. Και κατέληξε με μια φράση που συνοψίζει, όπως είπε, τον λόγο για τον οποίο επέλεξε να μιλήσει ύστερα από σχεδόν μισό αιώνα: «Αρκετά παρεξηγήθηκα στη ζωή μου και έφαγα λάσπη και δεν ήθελα αυτή η τελευταία μου πράξη να αναμειχθεί στις προεκλογικές αντιπαραθέσεις».
