Ενδιαφέρον προκάλεσε σημερινό δημοσίευμα της Financial Times, που επικαλείται πηγή προσκείμενη στο καθεστώς της Τεχεράνης, η οποία μεταφέρει το μήνυμα προς την διεθνή κοινή γνώμη σχετικά με τις δυνατότητες των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων να πλήξουν δυτικές στρατιωτικές βάσεις ακόμα και πέρα από την περιοχή της Μέσης Ανατολής. Το δημοσίευμα ονοματίζει την Βουλγαρία και την Κύπρο ως πιθανούς στόχους του Ιράν.
Η διαφορά μεταξύ απειλών, δημοσιογραφικών διαρροών και εκτιμήσεων
Σχολιάζοντας το δημοσίευμα αυτό, ο Γαβριήλ Χαρίτος, επισκέπτης καθηγητής διεθνών σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου, αναλυτής του κυπριακού Ινστιτούτου Μελετών Πολιτικής και Δημοκρατίας και συνεργάτης του ALPHA Κύπρου ανέφερε ότι η ιρανική πηγή που επικαλείται το βρετανικό δημοσίευμα δεν φέρεται να έχει κατονομάσει την Βουλγαρία και την Κύπρο, και ως εκ τούτου, το περιεχόμενο όσων αναγράφει η Financial Times πρέπει να αναγνωσθεί με προσοχή.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Συγκεκριμένα, η ιρανική πηγή αναφέρει ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να πλήξει στόχους πέραν της Μέσης Ανατολής, σε περίπτωση κατά την οποία οι ΗΠΑ αποφασίσουν “να υπερβάλλουν” στο πλαίσιο μίας επικείμενης επίθεσής τους κατά του Ιράν.
Ο κ. Χαρίτος επεσήμανε ότι η αναφορά για Βουλγαρία και Κύπρο δεν είναι ξεκάθαρο ότι προέρχονται στις επισημάνσεις του ιρανού αξιωματούχου που επικαλείται το δημοσίευμα.
Η περίπτωση της Βουλγαρίας
Ωστόσο, η αναφορά στην Βουλγαρία δεν θα πρέπει να μας ξαφνιάζει υπό την εξής έννοια; Η κυβέρνηση της Σόφιας είχε δώσει την συγκατάθεσή της στο αμερικανικό αίτημα να φιλοξενηθούν σε βουλγαρική αεροπορική βάση αεροσκάφη των ΗΠΑ που χρησιμεύουν στον εναέριο ανεφοδιασμό μαχητικών αεροπλάνων. Με αφορμή αυτό το γεγονός, ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί με αναρτήσεις του στην πλατφόρμα Χ αλλά και με επίσημες ανακοινώσεις προς το Βουλγαρικό ΥΠΕΞ είχε προειδοποιήσει πως η χώρα του είναι σε θέση να αναλάβει δράση για να αντιμετωπίσει τον κίνδυνο που προκύπτει για την ιρανική εθνική ασφάλεια.
Η ιδιαίτερη περίπτωση της Κύπρου και ο ρόλος του Λονδίνου
Σχετικά, όμως, με την αναφορά στην Κύπρο το θέμα είναι πιο περίπλοκο. Στην πραγματικότητα, το ζητούμενο είναι εάν η Τεχεράνη θα θελήσει να αντιμετωπίσει τη στάση που τηρεί η Βρετανία στην περιοχή. Είναι γεγονός ότι η Βρετανία δίνει το παρών της στην Μέση Ανατολή, τόσο στον Περσικό Κόλπο, όσο και στα ανοιχτά των Στενών του Μπαμπ-Ελ-Μάνταμπ που ελέγχονται από τους Χούθι της Υεμένης, ως επίσης και στο βόρειο Ιράκ, που εντάσσεται στις περιοχές που σχετίζονται με την δραστηριότητα του βρετανικού ενεργειακού κολοσσού ΒΡ.
Ιδιαίτερα ως προς την παρουσία και τα συμφέροντα της ΒΡ στην ευρύτερη περιοχή, ο Γαβριήλ Χαρίτος επεσήμανε ότι ο συγκεκριμένος παράγοντας θα πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα προκειμένου να γίνουν κατανοητά τα κίνητρα του ρόλου της Βρετανίας στην Μέση Ανατολή και του ρόλου που ενδεχομένως καλούνται να αναλάβουν οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο, τις οποίες το Λονδίνο ποτέ δεν ξεχνά να τονίζει ότι είναι ‘κυρίαρχες”, με ό,τι αυτό σημαίνει διαχρονικά έναντι όλων ανεξαιρέτως των περιφερειακών δρώντων.
Υπάρχει κίνδυνος νέας επίθεσης με drone στις βάσεις ;
Ως προς το εάν υπάρχει ο κίνδυνος να επαναληφθεί το συμβάν του περασμένου Μαρτίου, με τις επιθέσεις drone κατά της βάσης του Ακρωτηρίου, ο κ. Χαρίτος δεν απέκλεισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Ωστόσο, τόνισε ότι, σε αντίθεση με την κατάσταση που επικρατούσε τον Μάρτιο, τώρα η Χεζμπολάχ φαίνεται να έχει αποδυναμωθεί σημαντικά μετά από το εντατικό σφυροκόπημα που δέχονται οι αποθήκες οπλισμού της από τον ισραηλινό στρατό. Από την άλλη, ουδείς δεν είναι σε θέση να γνωρίζει με βεβαιότητα εάν η Τεχεράνη θα θελήσει να αποδείξει ότι είναι σε θέση να κινήσει “τα μακριά της χέρια” στην Ανατολική Μεσόγειο μέσω των περιφερειακών της συμμάχων, είτε πρόκειται για την Χεζμπολάχ στον Λίβανο, είτε τα δύο της παρακλάδια σε Συρία και Ιράκ.
Από την άλλη, όπως τόνισε ο Γαβριήλ Χαρίτος, η ένταση που ήδη υφίσταται μεταξύ του Ιράν και της Βουλγαρίας σε διπλωματικό επίπεδο, στην περίπτωση των διμερών σχέσεων Ιράν-Κυπριακής Δημοκρατίας δεν υπάρχει. Αντιθέτως, ο Υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, διατηρεί απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με τον Ιρανό ομόλογό του – ένα δεδομένο που σαφώς επιδρά εποικοδομητικά.
Ο πόλεμος δηλώσεων ΗΠΑ-Ιράν συνεχίζεται
Καταλήγοντας, ο κ. Χαρίτος συνέστησε τόσο το σημερινό δημοσίευμα των Financial Times, όσο και άλλων πληροφοριών που διακινούνται κατά καιρούς από άλλα διεθνή ΜΜΕ, εμπλέκοντας όχι μόνο την Κυπριακή Δημοκρατία αλλά και άλλα κράτη που βρίσκονται σχετικά μακριά από τις σημερινές εστίες έντασης στην Μέση Ανατολή, να ‘διαβάζονται’ με ψυχραιμία.
Υπενθύμισε ότι η παρούσα κατάσταση που έχει διαμορφωθεί μεταξυ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης χαρακτηρίζεται από έναν συνεχή πόλεμο δηλώσεων, προειδοποιήσεων και απειλών, με δεδομένο ότι έχει λήξει η περίοδος εφαρμογής των χρονοδιαγραμμάτων που στόχευαν στη συνέχιση των έμμεσων διαπραγματεύσεων μέσω κυρίως του Πακιστάν και τώρα διανύουμε μία περίοδο που είτε θα δώσει τη σκυτάλη σε περαιτέρω επαφές είτε σε ακόμα μία περίοδο έντασης στον Περσικό Κόλπο. Άλλωστε οι πρόσφατες ιρανικές απειλές που δημοσιεύουν οι Financial Times αποτελούν τη συνέχεια πρόσφατων δηλώσεων του Προέδρου Τραμπ, που τον φέρουν να σκέφτεται ακόμα και την υπαγωγή σε αμερικανική διοίκηση των Στενών του Ορμούζ – ένα ενδεχόμενο που σχολιάζεται ποικιλοτρόπως, χωρίς να επιβεβαιώνεται ξεκάθαρα εάν όντως οι ΗΠΑ προτίθενται να θέσουν σε εφαρμογή τέτοια μέτρα, τα οποία στο παρελθόν θα χαρακτηρίζονταν τουλάχιστον υπερβολικά.
Στο παρά πέντε αποφεύχθηκε σύγκρουση Τουρκίας-Ισραήλ στη Συρία
Ένταση σημειώνεται τις τελευταίες ώρες μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας με αφορμή μία – κατά κοινή ομολογία – ισραηλινή αεροπορική επιδρομή κατά του στρατιωτικού αεροδρομίου Αμπού Αλ-Ντούχουρ στην βορειοδυτική Συρία, 70 χλμ. νοτίως των τουρκοσυριακών συνόρων, στην επαρχία Ίντλιμπ.
Παρότι ο IDF δεν έχει επιβεβαιώσει ότι πράγματι τα δικά του πολεμικά αεροπλάνα έπληξαν τον διάδρομο προσγείωσης του αεροδρομίου, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, αρμόδιος για ζητήματα Συρίας και Λιβάνου, Τόμας Μπάρακ, σε συνέντευξη που παραχώρησε σήμερα το πρωί στο ισραηλινό ειδησεογραφικό τηλεοπτικό δίκτυο i24News απέδωσε την ευθύνη στο Ισραήλ, κατηγορώντας το ότι θα μπορούσε να προκαλέσει ευθεία στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας με απρόβλεπτες συνέπειες σε περιφερειακό επίπεδο.
Ισραήλ: Η Τουρκία θέλει να παραβιάσει το ‘στάτους κβο’ στη Συρία
Σχολιάζοντας τις εξελίξεις, ο Γαβριήλ Χαρίτος επεσήμανε ότι κατά την διατύπωση χθεσινής επίσημης ανακοίνωσης του ιδιαιτέρου γραφείου του Βενιαμίν Νετανιάχου, έγινε σαφής αναφορά για ‘παραβίαση του στάτους κβο’, που υπαγορεύει έως ποιού βαθμού ‘θεωρείται επιτρεπτή’ η τουρκική στρατιωτική παρουσία εντός της συριακής επικράτειας.
Η ισραηλινή αφήγηση φέρει την Τουρκία να ενισχύει με κατασκευή έργων υποδομής της συγκεκριμένης συριακής αεροπορικής βάσης (η οποία, αφότου επικράτησε το νέο καθεστώς της Δαμασκού, παρέμενε αναξιοποίητη από τον συριακό στρατό) και ότι αυτή η νέα εξέλιξη μεταβάλει σημαντικά τις ‘συμπεφωνημένες αναλογίες’ στρατιωτικής επιρροής στη Συρία. Ωστόσο, είναι πρακτικά αδύνατον να ελεγχθεί κατά πόσον ο ισραηλινός ισχυρισμός είναι βάσιμος ή όχι, καθότι δεν έχει δοθεί στην δημοσιότητα σχετική συμφωνία, βάσει της οποίας “επιτρέπεται” ή “δεν επιτρέπεται” περαιτέρω παρουσία της Τουρκίας εντός της ‘νέας Συρίας’ του προσωρινού της Προέδρου, Άχμαντ Αλ-Σάραα.
Η Δαμασκός θέλει να κρατήσει ισορροπίες
Ενδιαφέρουσα, ωστόσο, είναι η στάση που τηρεί σε επικοινωνιακό επίπεδο η διακυβέρνηση Αλ-Σάραα, με αφορμή το ισραηλινό κτύπημα στο στρατιωτικό αεροδρόμιο Αμπού Αλ-Ντούχουρ. Από τη μια, η κυβέρνηση της Δαμασκού καταδίκασε το Ισραήλ για την επίθεση – όπως άλλωστε ήταν αναμενόμενο. Από την άλλη όμως, σχολιαστές ενημερωτικών μέσων που ελέγχονται απόλυτα από την διακυβέρνηση Αλ-Σάραα, με σημερινές τους δηλώσεις προσπαθούν να μειώσουν την ένταση, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μία διένεξη που “αφορά αποκλειστικά την Τουρκία με το Ισραήλ” και η οποία “απλώς τυγχάνει (!) να σημειώνεται επί συριακού εδάφους”. Επισημαίνουν, μάλιστα, ότι “παρότι είναι πράγματι δυσάρεστη η πρόσφατη αυτή εξέλιξη”, τονίζουν πως “παρ’ όλα αυτά, οι παρασκηνιακές έμμεσες επαφές μεταξύ Συρίας και Ισραήλ για διευθέτηση των διμερών τους διαφορών συνεχίζονται κανονικά” – χωρίς ωστόσο κάτι τέτοιο να επιβεβαιώνεται έστω και εμμέσως εκ μέρους των Ισραηλινών.
Τελικά, υπάρχει “συμπεφωνημένο συριακό στάτους κβο” μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας ;
Αποτιμώντας την ενδιαφέρουσα κατάσταση που διαμορφώνεται στον περιφερειακό ανταγωνισμό μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας στο ‘συριακό σκάκι’, με φόντο μάλιστα και τις δημόσιες και επώνυμες σημερινές τοποθετήσεις του αμερικανού ειδικού απεσταλμένου, Τόμας Μπάρακ, ο Γαβριήλ Χαρίτος κατέληξε στο συμπέρασμα πως αυτό πυο απομένει είναι να αποσαφηνιστεί ποιο ακριβώς είναι τελικά το “στάτους κβο” που φέρεται να έχει συμφωνηθεί για την ισορροπία δυνάμεων ανάμεσα σε Τουρκία και Ισραήλ στη Συρία και τι ακριβώς αυτό προβλέπει. Πρόκειται για ένα ερώτημα που παραμένει αναπάντητο, το οποίο είναι ενδεχόμενο να απαντηθεί από τις τουρκικές και ισραηλινές κινήσεις που αναμένεται να επακολουθήσουν.
Παρακολουθήστε την ανάλυση του Γαβριήλ Χαρίτου στη σημερινή εκπομπή ALPHA Καλοκαίρι με τον Νεοκλή Νεοκλέους
