Καλοκαίρι 1974 και ο Αττίλας έχοντας διαπράξει το πρώτο του έγκλημα στην Κύπρο, έχει ξεκινήσει να διαπράττει το δεύτερο. Το ημερολόγιο έγραφε 17 Αυγούστου και στην παραλία Πέντε Μίλι της Κερύνειας καταφθάνει ομάδα Τούρκων δημοσιογράφων για να καλύψουν τα γεγονότα της δεύτερης εισβολής.
Ανάμεσά τους και ο κουρδικής καταγωγής 33χρονος τότε, Αχμέτ Κάχραμαν, ανταποκριτής της αριστερής εφημερίδας «Yeni Ortam».
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ο Κάχραμαν μαζί με άλλους επτά συναδέλφους του δεν μπόρεσαν ποτέ να επιτελέσουν τον σκοπό για τον οποίο ήρθαν, αφού με την άφιξή τους στην Κερύνεια και έχοντας ξεκινήσει οδικώς προς τη Λευκωσία, έχασαν τον δρόμο και έπεσαν πάνω σε ε/κ μπλόκο με αποτέλεσμα να συλληφθούν και να μεταφερθούν στον αστυνομικό σταθμό Λεμεσού. Εκεί παρέμειναν κρατούμενοι για πέντε μέρες μέχρι την απελευθέρωσή και παράδοσή τους στον τουρκικό στρατό στις 22 Αυγούστου.
Στο διάστημα αυτό ο Αχμέτ Κάχραμαν έγινε μάρτυρας της καταστροφής και απόγνωσης που είχε φέρει ο Αττίλας στα χωριά και τον κόσμο της Κύπρου, ενώ κατά τη διήμερη παραμονή του ξενοδοχείο Σεράι της Λευκωσίας πριν επιστρέψει στην Άγκυρα, άκουσε Τούρκους αξιωματικούς να συζητούν και να περιγράφουν με κυνισμό την εκτέλεση και μυστική ταφή Ε/κ σε κάποιο σημείο του δρόμου Κερύνειας-Λευκωσίας.
Σήμερα ο Κούρδος δημοσιογράφος έχοντας περάσει τα 80, ζει αυτοεξόριστος στη Γερμανία, αφού η καταγωγή και ο πολυετής δημοσιογραφικός του αγώνας για το δίκαιο του κουρδικού λαού και την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κάποια στιγμή τον έφεραν σε επικίνδυνη μετωπική σύγκρουση με το καθεστώς της Άγκυρας.
Εμείς ήρθαμε σε επικοινωνία μαζί του ζητώντας του μια συνέντευξη, την οποία πρόθυμα μας παραχώρησε.
Πότε ήρθατε στην Κύπρο;
Κατά τη δεύτερη εισβολή του 1974. Ήρθα ως ανταποκριτής της εφημερίδας ‘Yeni Ortam’. Ήρθα μαζί με άλλους συναδέλφους ακτοπλοϊκώς από την Μερσίνα. Αποβιβαστήκαμε στην Κερύνεια, στην παραλία Πέντε Μίλι. Όταν φτάσαμε υπήρχαν αρκετοί Τούρκοι στρατιώτες και κάποιοι σε ένα φορτηγό φώναζαν όποιος είναι για Λευκωσία, να τον πάρουν. Μαζί τους πήγε ένα άλλο γκρουπ δημοσιογράφων που είχαν φτάσει την ίδια μέρα με εμάς. Εμείς ωστόσο επιβιβαστήκαμε σε ένα άλλο όχημα, ένα μικρό φορτηγό και ξεκινήσαμε να πάμε στη Λευκωσία. Στη διαδρομή περάσαμε μέσα από χωριά και είδα ζημιές σε πολλά σπίτια, φαινόταν ότι τα είχαν καταλάβει οι Τούρκοι.
Πότε συλληφθήκατε;
Πηγαίνοντας χάσαμε τον δρόμο και πέσαμε σε μπλόκο. Πρέπει να ήμασταν κάπου στα 5 χλμ από τη Λευκωσία. Εκεί μας σταμάτησαν κάποιοι νεαροί Ε/κ. Φορούσαν πολιτικά ρούχα και κρατούσαν όπλα. Μας συστήθηκαν ως φοιτητές νομικής. Εμείς ήμασταν συνολικά επτά δημοσιογράφοι από διάφορα τουρκικά ΜΜΕ. Οι νεαροί είχαν προτάξει τα όπλα και μας διέταξαν να συστηθούμε σε δύο γραμμές, νόμιζαν ότι είμαστε στρατιώτες. Ένας από τους δημοσιογράφους που ήταν μαζί μας, ο Μετέ Αϊκόλ, εθνικόφρων, ξέροντας ότι δουλεύω για αριστερή εφημερίδα, γύρισε και μου φώναξε ειρωνικά: «αυτοί είναι οι φίλοι σου;». Ο επικεφαλής της ομάδας τους ήρθε σε κάποια στιγμή κοντά μου. Εγώ δεν τους έβλεπα σαν εχθρούς, αλλά σαν φίλους. Γι’ αυτό γύρισα και του είπα: ‘είμαστε δημοσιογράφοι, γιατί μας προτάσσετε τα όπλα;’. Μετά από αυτό άφησαν κάτω τα όπλα και μας πρόσφεραν νερό και τσιγάρα, αλλά μόνο εγώ πήρα, οι υπόλοιποι αρνήθηκαν, φοβήθηκαν να τα πάρουν.
Σας χτύπησαν;
Καθόλου. Ούτε μας πείραξαν, ούτε μας έψαξαν, ούτε μας πήραν τον εξοπλισμό μας – κάμερες, μικρόφωνα, κασετόφωνα κτλ. Μάλιστα ένας από τους συναδέλφους μου που κουβαλούσε κάμερα, την άφησε επίτηδες ανοικτή και κατέγραψε κάποια πλάνα τα οποία αργότερα μεταδόθηκαν.
Τι έγινε στη συνέχεια;
Μετά από λίγη ώρα ήρθε ένας διοικητής του στρατού. Νομίζω ήταν από Ελλάδα. Μας έβαλε σε ένα στρατιωτικό αυτοκίνητο για να μας πάρει στη Λεμεσό. Δεν μας είπε το όνομά του. Στο αυτοκίνητο είχε ακόμη ένα πρόσωπο συνοδεία για καλύτερη προστασία. Όσο κατευθυνόμαστε στη Λεμεσό, κόσμος από χωριά μας έφτυνε. Φάνηκε να ξέρουν ότι το συγκεκριμένο όχημα μεταφέρει συνήθως Τούρκους… Ήξεραν ότι ήμασταν Τούρκοι μέσα και μας έφτυναν. Σε κάποια στιγμή κάναμε μία στάση για λίγο νερό. Είχε κάτι σαν περίπτερο και οι άνθρωποι που ήταν εκεί μόλις μας είδαν, μας πλησίασαν και άρχισαν να εξοργίζονται και να αντιδρούν. Περικύκλωσαν το αυτοκίνητο και άρχισαν να το κουνάνε με δύναμη για το αναποδογυρίσουν.
Ήταν στρατιώτες ή φορούσαν πολιτικά;
Όχι, δεν ήταν στρατιώτες, ήταν απλοί πολίτες χωρίς όπλα. Ο διοικητής που ήταν μαζί μας και ο συνοδός του άρχισαν να πυροβολούν στον αέρα για εκφοβισμό. Έτσι μπόρεσαν και τους απομάκρυναν και συνεχίσαμε τον δρόμο μας. Πριν φτάσουμε στη Λεμεσό κάναμε ακόμη μία στάση. Θυμάμαι είχε πολλές γυναίκες. Έδειχναν θυμωμένες, μας έφτυναν και μας φώναζαν. Μια μας πλησίασε φωνάζοντας. Μαζί μας υπήρχε ένας δημοσιογράφος που ήξερε λίγα ελληνικά και τον ρώτησαν τι φωνάζει. Ο συνάδελφος γύρισε και μου είπε ότι έλεγε: «δεν φτάνει που βιάσατε τις γυναίκες, κόβετε και τις ρώγες τους».
Πότε φτάσατε στη Λεμεσό;
Ήμασταν ήδη πολύ κοντά. Μετά τη δεύτερη στάση, λίγο αργότερα φτάσαμε στον αστυνομικό σταθμό Λεμεσού. Εκεί μας έβαλαν χωριστά, έναν σε κάθε ένα κελί.
Ήταν δύσκολα για σας εκεί;
Όχι, δεν μας πείραξαν. Κατά καιρούς διάβασα πολλά ψέματα για τη σύλληψή μας. Για δήθεν κακοποίηση και βασανιστήρια… δεν υπήρξαν βασανιστήρια. Το μόνο βασανιστήριο ήταν το φαγητό που ήταν άθλιο (γέλιο).
Για πόσο διάστημα παραμείνατε κρατούμενοι;
Πέντε μέρες. Μάς άφησαν ελεύθερους στις 22 Αυγούστου. Δύο μέρες πριν μας αφήσουν ελεύθερους, μας μάζεψαν και κατέγραψαν τα ονόματά μας. Τα Ηνωμένα Έθνη είχαν ήδη ενημερωθεί για εμάς. Όταν μας άφησαν επικοινώνησα με τον αρχισυντάκτη μου και του είπα πως αν γράψω όσα είδα, θα κλείσουν την εφημερίδα. Κι αυτό γιατί θα έγραφα την αλήθεια, ότι τίποτα κακό δεν μας έκαναν, ούτε βασανιστήρια, ούτε τίποτα. Αυτό όμως θα ερχόταν σε αντίθεση με την τότε προπαγάνδα, συνεπώς ο αρχισυντάκτης μου είπε καλύτερα να μην γράψω τίποτα. Στην επιστροφή μας προς Λευκωσία περάσαμε από ένα πολύ όμορφο χωριό. Μου έμειναν στο μυαλό οι εικόνες, οι Τούρκοι είχαν σπάσει τα πάντα μέσα και έξω από τα σπίτια. Βρήκα πεταμένη μια μικρή ελληνική σημαία, την πήρα και την έβαλα στην τσάντα μου. Φοβήθηκα όμως, σκέφτηκα ότι αν με έψαχναν οι Τούρκοι στρατιώτες και την έβρισκαν μέσα, θα είχα πρόβλημα. Αποφάσισα λοιπόν και την έδεσα πάνω σε ένα ξύλο και την τοποθέτησα έξω από ένα σπίτι. Τουλάχιστον έτσι δεν θα ήταν πεταμένη.
Πού σας πήγαν μετά τη Λεμεσό;
Μας πήραν στο ξενοδοχείο Σεράι στη Λευκωσία. Εκεί έμεναν όλοι οι Τούρκοι δημοσιογράφοι. Υπήρχαν και στρατιωτικοί. Κάποια στιγμή άκουσα μια συζήτηση. Ήταν Τούρκοι στρατιωτικοί, ανάμεσά τους και ένας διοικητής. Τους άκουσα να λένε για κάποιους Ε/κ που τους εκτέλεσαν και τους έθαψαν στον δρόμο Κερύνειας-Λευκωσίας και έριξαν από πάνω άσφαλτο. Στο Σεράι μείναμε δύο μέρες. Μετά ήρθε ένα ελικόπτερο και μας μετέφερε στα Άδανα κι από εκεί με αεροπλάνο φτάσαμε στην Άγκυρα.
Η μαρτυρία Κάχραμαν
Ο ιστορικός αναλυτής Οδυσσέας Χρίστου ο οποίος συμμετείχε στη συνέντευξη με τον Αχμέτ Κάχραμαν, μας βοήθησε να αποκωδικοποιήσουμε την πληροφορία του για μαζική εκτέλεση και ταφή Ε/κ στον δρόμο Κερύνειας-Λευκωσίας και να προσδιορίσουμε το πιθανότερο γεωγραφικά σημείο να έχει συμβεί κάτι τέτοιο, αν η μαρτυρία ευσταθεί.
Σύμφωνα με τον κ. Χρίστου, το 1974 για να πας από την Κερύνεια στη Λευκωσία υπήρχε ένας παλιός κεντρικός δρόμος, αλλά υπήρχαν αρκετές διαβάσεις μέσα από τον Πενταδάκτυλο.
Η πιθανότερη από αυτές τις διαβάσεις να είχε σημειωθεί εκτέλεση και ομαδική ταφή Ε/κ από τον τουρκικό στρατό, είναι σύμφωνα με τον Οδυσσέα Χρίστου, αυτή μέσω Αγύρτας.
Πρόκειται, όπως μας εξήγησε, για μία διαδρομή που ξεκινά από την Κερύνεια και περνά μέσα από Κιόνελι, Αγύρτα και φτάνει στη Λευκωσία.
Ο κ. Χρίστου, ο οποίος μας παραχώρησε και σχετικά φωτογραφικά ντοκουμέντα που για πρώτη φορά βλέπουν το φως της δημοσιότητας, μας είπε πως στην Αγύρτα υπήρχε μάντρα που συγκέντρωναν Ε/κ αιχμαλώτους, ενώ δίπλα βρισκόταν και ο αστυνομικός σταθμός στον οποίο ο τουρκικός στρατός διενεργούσε ανακρίσεις. Υπάρχουν μαρτυρίες για εκτελέσεις Ε/κ εκεί, όπως ανέφερε.
Πάντως, σε σχέση με τη λεπτομέρεια στην μαρτυρία του Αχμέτ Κάχραμαν, ότι όταν οι Τούρκοι έθαψαν τους Ε/κ έριξαν από πάνω άσφαλτο, ο κ. Χρίστου μας είπε πως αν και το στοιχείο αυτό ξενίζει, υπάρχει γεωχρονικά μια ιδιαιτερότητα που ταυτίζεται. Συγκεκριμένα, πρόκειται για το στρατιωτικό αεροδρόμιο του Κρηνή, που βρισκόταν ένα μόλις χιλιόμετρο από τη μάντρα και τον σταθμό της Αγύρτας και την περίοδο της εκεχειρίας οι Τούρκοι έκαναν εκεί εργασίες ασφαλτόστρωσης για επέκταση του αεροδιαδρόμου. Αυτό φαίνεται και στη δορυφορική φωτογραφία που μας παραχώρησε από το αρχείο του ο ιστορικός αναλυτής, όπου στο σημείο του αεροδιαδρόμου διακρίνονται με σκούρο χρώμα οι δύο γραμμές επέκτασης, ενώ σε κοντινή απόσταση ανατολικά βρίσκονται η μάντρα και ο σταθμός Αγύρτας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Λίγο πριν αδειάσει η κλεψύδρα θέλουν μόνο μια απάντηση: Το δράμα των συγγενών αγνοουμένων του ’74 ζωντάνεψε στο Ευρωκοινοβούλιο | AlphaNews
