Νέα κλιμάκωση των τουρκικών ενεργειών σε βάρος της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας καταγγέλλει η Λευκωσία με επιστολή της Μόνιμης Αντιπροσώπου της στον ΟΗΕ Πρέσβεως Μαρίας Μιχαήλ προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, ημερομηνίας 21 Οκτωβρίου 2026.
Η επιστολή αφορά υποθαλάσσιες έρευνες που συνδέονται με τον σχεδιαζόμενο αγωγό φυσικού αερίου μεταξύ Τουρκίας και κατεχόμενων περιοχών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αποτελεί συνέχεια προηγούμενης επιστολής, της 7ης Αυγούστου 2026, σχετικά με το «παράνομο “μνημόνιο κατανόησης”» που υπογράφηκε στις 10 Ιουλίου 2026 μεταξύ της Τουρκίας και της «παράνομης αποσχιστικής οντότητας» στις περιοχές υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή.
Σύμφωνα με την επιστολή, στις 30 Σεπτεμβρίου η Τουρκία εξέδωσε μη εξουσιοδοτημένη ναυτιλιακή προειδοποίηση για «επιστημονική έρευνα και υποθαλάσσιες επιχειρήσεις» από τα υπό τουρκική σημαία ερευνητικά σκάφη Oruç Reis, Denar Pathfinder, Denar Echo και Kirici, για την περίοδο από 1 έως 25 Οκτωβρίου 2026. Κατά την ημερομηνία σύνταξης της επιστολής, οι δραστηριότητες βρίσκονταν σε εξέλιξη.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η κυπριακή πλευρά αναφέρει ότι οι επιχειρήσεις πραγματοποιούνταν στην αιγιαλίτιδα ζώνη, στην αποκλειστική οικονομική ζώνη και στην υφαλοκρηπίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας, «χωρίς την άδεια ή τη συναίνεση της Κυπριακής Δημοκρατίας». Όπως επισημαίνει, αποτελούν περαιτέρω βήμα για την υλοποίηση του αγωγού και «παραβιάζουν την κυριαρχία, τα δικαιώματα και τη δικαιοδοσία της Κυπριακής Δημοκρατίας» βάσει του διεθνούς δικαίου, όπως αποτυπώνεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Ειδικότερα, η επιστολή υπογραμμίζει ότι η διενέργεια ερευνών και η τοποθέτηση υποθαλάσσιου αγωγού εντός της αιγιαλίτιδας ζώνης χωρίς την άδεια και τη συναίνεση της Δημοκρατίας συνιστούν παραβίαση της κυριαρχίας της. Παραπέμπει, μεταξύ άλλων, στα άρθρα 2 και 19 της Σύμβασης, σημειώνοντας ότι αποτυπώνουν εθιμικό διεθνές δίκαιο.
«Καθώς δεν έχει ζητηθεί ούτε χορηγηθεί τέτοια άδεια ή συναίνεση από την Κυπριακή Δημοκρατία, η Τουρκία δεν έχει νομική βάση για να αναλαμβάνει αυτές τις δραστηριότητες εντός της αιγιαλίτιδας ζώνης της Δημοκρατίας», τονίζεται.
Για τις αντίστοιχες δραστηριότητες στην ΑΟΖ και στην υφαλοκρηπίδα, η Λευκωσία επικαλείται τα άρθρα 58 παράγραφος 3 και 79 παράγραφοι 2, 3 και 4 της Σύμβασης. Επισημαίνει ότι πρέπει να γίνονται σεβαστά τα δικαιώματα και η δικαιοδοσία της Δημοκρατίας ως παράκτιου κράτους όσον αφορά τους φυσικούς πόρους και το θαλάσσιο περιβάλλον, χαρακτηρίζοντας τις τουρκικές ενέργειες άμεση παραβίαση των υποχρεώσεων της Τουρκίας βάσει του διεθνούς δικαίου.
Πέραν της νομικής διάστασης, η επιστολή αναδεικνύει τις ευρύτερες πολιτικές και στρατηγικές συνέπειες μιας μόνιμης υποθαλάσσιας ενεργειακής σύνδεσης με τα κατεχόμενα. Μια τέτοια υποδομή, προειδοποιεί, θα αποτελούσε «περαιτέρω απόπειρα δημιουργίας μη αναστρέψιμων τετελεσμένων» που επηρεάζουν το έδαφος και τις θαλάσσιες ζώνες της Κυπριακής Δημοκρατίας και εδραιώνουν περαιτέρω την ενσωμάτωση των κατεχόμενων περιοχών στην Τουρκία.
Η Λευκωσία επαναλαμβάνει ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι το μόνο διεθνώς αναγνωρισμένο κράτος στην Κύπρο και καλεί την Τουρκία να σεβαστεί την κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία της. «Οποιαδήποτε βήματα προς την υλοποίηση του φερόμενου “μνημονίου κατανόησης”, συμπεριλαμβανομένων οποιωνδήποτε προπαρασκευαστικών ή συναφών δραστηριοτήτων, είναι παράνομα και πρέπει να παύσουν αμέσως», υπογραμμίζει.
Καταλήγοντας, η Κυπριακή Δημοκρατία επαναβεβαιώνει την κυριαρχία της επί ολόκληρου του εδάφους και της αιγιαλίτιδας ζώνης της, καθώς και τα κυριαρχικά δικαιώματα και τη δικαιοδοσία της επί της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας της. Δηλώνει αποφασισμένη να συνεχίσει να τα ασκεί, να τα προασπίζεται και να τα προστατεύει καλόπιστα και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, «χρησιμοποιώντας όλα τα ειρηνικά μέσα που διαθέτει».
Ζητεί επίσης την κυκλοφορία της επιστολής και του παραρτήματός της ως εγγράφου της Γενικής Συνέλευσης, στο πλαίσιο των θεμάτων 39 και 74 της ημερήσιας διάταξης, και τη δημοσίευσή τους στον ιστότοπο της Διεύθυνσης Ωκεάνιων Υποθέσεων και Δικαίου της Θάλασσας και στην επόμενη έκδοση του Δελτίου Δικαίου της Θάλασσας.
