Κρίσιμη δοκιμασία για τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ αποτελούν οι ενδιάμεσες εκλογές που διεξάγονται σήμερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς το αποτέλεσμα θα καθορίσει τους πολιτικούς συσχετισμούς στο Κογκρέσο και τα περιθώρια προώθησης της νομοθετικής του ατζέντας για το υπόλοιπο της θητείας του.
Μιλώντας στην εκπομπή Alpha Ενημέρωση, ο πολιτικός επιστήμονας και διεθνολόγος Θεόδωρος Τσίκας εκτίμησε ότι οι Δημοκρατικοί έχουν σοβαρές πιθανότητες να ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής, ενώ η μάχη για τη Γερουσία αναμένεται πιο οριακή. Όπως εξήγησε, ενδεχόμενη απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας από τους Ρεπουμπλικανούς θα δυσκολέψει σημαντικά τον Αμερικανό Πρόεδρο στην προώθηση των πολιτικών του.
Ποια σώματα ανανεώνονται και πού κρίνονται οι ισορροπίες
Στις ενδιάμεσες εκλογές ανανεώνονται και τα 435 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, ενώ από τις 100 έδρες της Γερουσίας τίθεται σε εκλογική αναμέτρηση περίπου το ένα τρίτο, καθώς οι γερουσιαστές εκλέγονται για εξαετή θητεία.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Σύμφωνα με τον Θεόδωρο Τσίκα, η ανάκτηση της Βουλής εμφανίζεται ως πιο εφικτός στόχος για τους Δημοκρατικούς, ενώ στη Γερουσία η έκβαση θα εξαρτηθεί από την επίδοση σε συγκεκριμένες πολιτείες και από μικρές διαφορές ψήφων.
Ιδιαίτερη σημασία έχει, όπως σημείωσε, η προεκλογική δραστηριότητα του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πραγματοποίησε περιοδείες ακόμη και σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές πολιτείες. Η επιλογή αυτή, κατά τον ίδιο, ενδέχεται να αντανακλά ανησυχία για απώλειες μεταξύ των ψηφοφόρων του κόμματός του.
Η δυσαρέσκεια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι παραδοσιακοί Ρεπουμπλικανοί θα στραφούν προς τους Δημοκρατικούς. Ενδέχεται, ωστόσο, να επιλέξουν την αποχή, εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει καθοριστικά το αποτέλεσμα.
Το «όπλο» του βέτο και η σύγκρουση με το Κογκρέσο
Εάν οι Δημοκρατικοί εξασφαλίσουν την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, ο Ντόναλντ Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα διαφορετικό πολιτικό περιβάλλον, καθώς οι νομοθετικές πρωτοβουλίες του θα συναντούν αυξημένα εμπόδια.
Όπως εξήγησε ο Θεόδωρος Τσίκας, ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να εγκρίνουν νομοσχέδια, ο Πρόεδρος διατηρεί τη δυνατότητα άσκησης βέτο. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν αναιρεί το γεγονός ότι η απώλεια της πλειοψηφίας περιορίζει τα περιθώρια νομοθετικής δράσης του Λευκού Οίκου.
Ο διεθνολόγος εκτίμησε ότι οι πρώτοι μήνες μετά τις εκλογές ενδέχεται να χαρακτηρίζονται από έντονη αντιπαράθεση μεταξύ του Τραμπ και ενός Κογκρέσου υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών, προτού αναζητηθούν πιθανοί συμβιβασμοί.
Παράλληλα, ο Αμερικανός Πρόεδρος διαθέτει ορισμένα εκτελεστικά εργαλεία για την εφαρμογή της πολιτικής του χωρίς προηγούμενη νομοθετική έγκριση. Αυτά, όμως, δεν μπορούν να υποκαταστήσουν απεριόριστα τη νομοθετική διαδικασία ούτε να καταργήσουν τα θεσμικά αντίβαρα του αμερικανικού συστήματος.
Τι αλλάζει εάν χαθεί και η Γερουσία
Ακόμη πιο σύνθετη θα μπορούσε να γίνει η κατάσταση για τον Ντόναλντ Τραμπ εάν οι Δημοκρατικοί καταφέρουν να αποκτήσουν τον έλεγχο και της Γερουσίας.
Ο Θεόδωρος Τσίκας υπογράμμισε ότι η Γερουσία διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην έγκριση σημαντικών διορισμών, μεταξύ άλλων σε κυβερνητικές θέσεις, διπλωματικές αποστολές και στο ομοσπονδιακό δικαστικό σύστημα.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η κυβέρνηση θα μπορούσε να αντιμετωπίσει πρόσθετες δυσκολίες, καθώς οι επιλογές της θα εξαρτώνται από τις διαθέσεις της αντιπολίτευσης στο συγκεκριμένο σώμα.
Υπενθυμίζεται ότι κατά την πρώτη προεδρική θητεία του Τραμπ υπήρξαν περιπτώσεις διαφοροποίησης Ρεπουμπλικανών βουλευτών και γερουσιαστών από τις επιλογές του. Σήμερα, ωστόσο, ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει εδραιώσει την κυριαρχία του στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, ασκώντας σημαντική επιρροή στους εκλεγμένους εκπροσώπους του.
Όπως ανέφερε ο διεθνολόγος, η επιρροή αυτή συνδέεται και με την πίεση που ασκείται σε Ρεπουμπλικανούς αξιωματούχους, οι οποίοι ενδέχεται να φοβούνται ότι μια διαφοροποίησή τους από την κομματική γραμμή θα επηρεάσει τις πιθανότητες επανεκλογής τους.
Ακρίβεια και οικονομία στο επίκεντρο
Καθοριστικό ρόλο στην εκλογική αναμέτρηση διαδραματίζει και η οικονομική κατάσταση, με το κόστος ζωής και τις τιμές των καυσίμων να επηρεάζουν την καθημερινότητα των Αμερικανών.
Όπως υπενθύμισε ο Θεόδωρος Τσίκας, ο Τραμπ είχε αξιοποιήσει προεκλογικά τη δυσαρέσκεια για την ακρίβεια και τις αυξημένες τιμές, υποσχόμενος ότι θα βελτιώσει την οικονομική κατάσταση.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, οι προσδοκίες αυτές δεν έχουν εκπληρωθεί στον βαθμό που ανέμεναν οι πολίτες, ενώ οι γεωπολιτικές εξελίξεις και η ένταση στη Μέση Ανατολή έχουν εντείνει τις πιέσεις στις τιμές της ενέργειας.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι τιμές των καυσίμων, καθώς οι μεγάλες αποστάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες καθιστούν το αυτοκίνητο βασικό μέσο μετακίνησης για μεγάλο μέρος του πληθυσμού.
Στο πλαίσιο αυτό, η δυσαρέσκεια για την οικονομία ενδέχεται να αποτυπωθεί στην κάλπη, επηρεάζοντας τις επιδόσεις των Ρεπουμπλικανών.
Η διεθνής πολιτική και ο πόλεμος με το Ιράν
Σε ό,τι αφορά τις πιθανές επιπτώσεις του εκλογικού αποτελέσματος στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, ο Θεόδωρος Τσίκας εκτίμησε ότι οι αλλαγές στους συσχετισμούς του Κογκρέσου δεν αναμένεται να περιορίσουν σε μεγάλο βαθμό την ελευθερία κινήσεων του Αμερικανού Προέδρου.
Όπως εξήγησε, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ διαθέτει σημαντικές αρμοδιότητες σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, γεγονός που του επιτρέπει να λαμβάνει αποφάσεις ακόμη και όταν αντιμετωπίζει ένα Κογκρέσο με διαφορετικούς πολιτικούς συσχετισμούς.
Παρά ταύτα, η κοινοβουλευτική σύνθεση μπορεί να επηρεάσει συγκεκριμένες πτυχές της πολιτικής του, κυρίως σε ό,τι αφορά τη χρηματοδότηση, την εξωτερική βοήθεια και την έγκριση σχετικών νομοθετικών πρωτοβουλιών.
Ο διεθνολόγος εκτίμησε, πάντως, ότι το εκλογικό αποτέλεσμα δύσκολα θα μεταβάλει ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο ο Τραμπ προσεγγίζει τα διεθνή ζητήματα, επισημαίνοντας ότι η προσωπική του πολιτική στάση αποτελεί σημαντικό παράγοντα στη λήψη αποφάσεων.
Πρόωρη και επιστολική ψήφος
Αναφερόμενος στη διαδικασία της ψηφοφορίας, ο Θεόδωρος Τσίκας σημείωσε ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες εφαρμόζονται διαφορετικές διαδικασίες, με στόχο τη διευκόλυνση της συμμετοχής των πολιτών.
Εκτός από την ψηφοφορία την ημέρα των εκλογών, σε πολλές πολιτείες παρέχεται η δυνατότητα πρόωρης και επιστολικής ψήφου, καθώς η συμμετοχή δεν είναι υποχρεωτική.
Η έκβαση της αναμέτρησης θα εξαρτηθεί, επομένως, όχι μόνο από τις προθέσεις των ψηφοφόρων, αλλά και από το πόσοι τελικά θα προσέλθουν στις κάλπες, σε μια εκλογική διαδικασία που αποτελεί κρίσιμο δείκτη για την πολιτική δυναμική του Ντόναλντ Τραμπ και την πορεία της δεύτερης προεδρικής του θητείας.
