Τετελεσμένα εις βάρος Κύπρου και Ελλάδας διαβλέπει ο Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου Χάρης Τζημητράς, με αφορμή τη φερόμενη ρηματική διακοίνωση που φαίνεται να απέστειλε η Γαλλία προς την Τουρκία για τις νέες έρευνες που διενεργούνται για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας μέσω του αγωγού Great Sea Interconnector.
Μιλώντας στην εκπομπή Alpha Ενημέρωση, ο κ. Τζημητράς χαρακτήρισε τη συγκεκριμένη ενέργεια ως σοβαρή παρατυπία από πλευράς Γαλλίας, υποστηρίζοντας ότι δεν είχε νομική βάση για να απευθύνει ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία, καθώς τα αποκλειστικά κυριαρχικά δικαιώματα στις συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές, ανήκουν σε Αθήνα και Λευκωσία.
Όπως ανέφερε, η Γαλλία θα μπορούσε να απευθυνθεί αποκλειστικά στις δύο χώρες, χαρακτηρίζοντας απαράδεκτη την επιλογή της να επικοινωνήσει με την Άγκυρα. Επικαλέστηκε, μάλιστα, τον πρώην Υφυπουργό Εξωτερικών της Ελλάδας και καθηγητή Χρήστο Ροζάκη, ο οποίος, όπως είπε, χαρακτήρισε την ενέργεια «ανοσιούργημα».
Το ερώτημα για τη στάση Αθήνας και Λευκωσίας
Ιδιαίτερη διάσταση στην υπόθεση προσδίδει, σύμφωνα με τον καθηγητή, το γεγονός ότι δεν έχει γίνει γνωστό το περιεχόμενο της ρηματικής διακοίνωσης, ούτε αυτό κοινοποιήθηκε στα ελληνικά πολιτικά κόμματα κατά την ενημέρωση που πραγματοποίησε ο Υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργος Γεραπετρίτης. Όπως ανέφερε, ο Αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, είχε προαναγγείλει ότι το περιεχόμενο θα δινόταν στη δημοσιότητα, κάτι που τελικά δεν έγινε. Αντίθετα, ο κ. Γεραπετρίτης ανέφερε ότι η διακοίνωση δεν έχει γνωστοποιηθεί στην Ελλάδα, καθώς δεν απευθύνεται προς αυτήν.
«Έγινε η ρηματική διακοίνωση εν αγνοία της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας ή εν συναινέσει; Και τα δύο είναι πολύ προβληματικά για διαφορετικούς λόγους το καθένα», διερωτήθηκε ο Χάρης Τζημητράς. Προειδοποίησε, παράλληλα, ότι ενδέχεται να δημιουργείται ένα προηγούμενο, το οποίο η Τουρκία θα επιχειρήσει να αξιοποιήσει στο μέλλον, όπως έχει πράξει και σε άλλες περιπτώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Η καταδίκη δεν αρκεί, χρειάζονται πράξεις»
Αναφερόμενος στη στάση της Γαλλίας έναντι των τουρκικών διεκδικήσεων, ο καθηγητής σημείωσε ότι το Παρίσι έχει καταδικάσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, όπως και άλλες ενέργειες της Άγκυρας. Ωστόσο, υπογράμμισε ότι οι καταδίκες δεν αρκούν, εάν δεν συνοδεύονται από ουσιαστική αντίδραση στο πεδίο.
Έφερε ως παράδειγμα τα γεγονότα στην Κάσο το καλοκαίρι του 2024, όταν τουρκικές ενέργειες παρενόχλησαν το ιταλικό ερευνητικό σκάφος που επιχειρούσε στην περιοχή, επισημαίνοντας ότι ούτε η Γαλλία ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες αντέδρασαν ουσιαστικά επί του πεδίου.
«Το Κυπριακό έχει καταδικαστεί χιλιάδες φορές από το 1974, αλλά επί του πεδίου η Τουρκία συνεχίζει την παρανομία», ανέφερε χαρακτηριστικά, επιμένοντας ότι υπάρχει νόμιμος και παράνομος τρόπος να γίνονται οι ενέργειες μεταξύ κρατών. Κατά τον ίδιο, εάν η Γαλλία ενημέρωσε ή ζήτησε άδεια από την Τουρκία για τη διεξαγωγή ερευνών σε περιοχές όπου η Άγκυρα δεν διαθέτει αποκλειστικά κυριαρχικά δικαιώματα, τότε πρόκειται για σοβαρή παρατυπία.
Ο φόβος για τις επόμενες έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στον Χάρη Τζημητρά το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί προηγούμενο που θα επηρεάσει και τις επόμενες φάσεις των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση, όταν το γαλλικό ερευνητικό σκάφος θα κινηθεί σε θαλάσσιες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Όπως διερωτήθηκε, εάν η Γαλλία απευθύνθηκε στην Τουρκία για τις σημερινές έρευνες, ποιος θα είναι ο αρμόδιος στον οποίο θα απευθυνθεί για τις επόμενες έρευνες στην κυπριακή ΑΟΖ. «Εάν καθίσταται το καλώδιο καταλύτης για την εκχώρηση δικαιωμάτων, έμμεσα ή άμεσα, τότε είναι πολύ προβληματικό», προειδοποίησε.
Απαντώντας στο επιχείρημα ότι το ερευνητικό σκάφος πλέει αυτή τη στιγμή σε ήρεμα νερά και πραγματοποιεί κανονικά τις μετρήσεις του, ο καθηγητής υπέδειξε ότι η εξέλιξη αυτή δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται ως θετική για την Ελλάδα και την Κύπρο, εάν προϋποθέτει την ενημέρωση ή την αδειοδότηση της Τουρκίας. «Αν τις κάνει μέσω αδειοδότησης ή ενημέρωσης της Τουρκίας, τότε έχουμε απεμπολήσει αποκλειστικά δικαιώματα στις περιοχές αυτές», τόνισε.
«Είμαστε ακόμη πολύ νωρίς στη διαδικασία»
Παρά το γεγονός ότι αυτή τη στιγμή οι έρευνες διεξάγονται χωρίς εντάσεις, ο Χάρης Τζημητράς προειδοποίησε ότι δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη η ομαλή συνέχιση του έργου μέχρι την ολοκλήρωσή του.
Όπως εξήγησε, η διαδικασία βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, καθώς οι τεχνικές έρευνες και οι εργασίες που αφορούν την ηλεκτρική διασύνδεση θα διαρκέσουν χρόνια. Ως εκ τούτου, εκτιμά ότι τα τετελεσμένα που ενδεχομένως δημιουργούνται σήμερα μπορεί να προκαλέσουν νέα προβλήματα σε επόμενα στάδια, ιδιαίτερα κατά την πόντιση του καλωδίου. Παράλληλα, αναφέρθηκε και στην αύξηση του κόστους του έργου, σημειώνοντας ότι από το αρχικό 1,1 δισεκατομμύριο ευρώ έχει ήδη ανέλθει στα 1,9 δισεκατομμύρια.
Πρώτα η αξιολόγηση της ΕΤΕπ και μετά οι αποφάσεις για την ΑΟΖ
Σε σχέση με το ενδεχόμενο συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας, ο καθηγητής εκτίμησε ότι στην παρούσα φάση θα πρέπει να αφεθεί να καταλαγιάσει η κατάσταση, καθώς μια τέτοια κίνηση ενδέχεται να προκαλέσει νέες αντιδράσεις από πλευράς Τουρκίας.
Υπέδειξε ότι οι διεθνείς εξελίξεις απαιτούν σωστό χειρισμό και χρονισμό, ενώ ως άμεση προτεραιότητα έθεσε την αναμονή της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για τη βιωσιμότητα του έργου, η οποία θα καταδείξει κατά πόσον μπορεί να υπάρξει περαιτέρω χρηματοδότηση.
Την ίδια ώρα, υπενθύμισε τη δέσμευση για καταβολή των 25 εκατομμυρίων ευρώ από την Κυπριακή Δημοκρατία προς τον ΑΔΜΗΕ, μετά την έκδοση της σχετικής NAVTEX, διερωτώμενος κατά πόσον το ποσό έχει ήδη καταβληθεί.
Καταληκτικά, κάλεσε Αθήνα και Λευκωσία να προχωρήσουν στην τακτοποίηση των εκκρεμοτήτων που αφορούν το έργο, προτού ληφθούν περαιτέρω αποφάσεις.



