Βασική επιδίωξη της Λευκωσίας είναι η τριμερής Κύπρου-Ελλάδας-Ιορδανίας να περάσει σε πιο πρακτική φάση, με πιο συστηματικό συντονισμό και απτά αποτελέσματα με κύριους άξονες την πολιτική προστασία, τη συνδεσιμότητα και την άμυνα και ασφάλεια, ανέφεραν στο ΚΥΠΕ κυβερνητικές πηγές.
Πρόσθεσαν πως σε αυτό το πλαίσιο, στο πλαίσιο της Τριμερούς αποφασίστηκε ότι η Μόνιμη Γραμματεία Τριμερών Μηχανισμών και τα συναρμόδια Υπουργεία μπορούν να έχουν πιο ενεργό ρόλο, ώστε οι αποφάσεις κορυφής να μετατρέπονται σε συγκεκριμένες δράσεις.
Η πέμπτη Τριμερής Σύνοδος Κορυφής Κύπρου-Ελλάδας-Ιορδανίας πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη στο Αμμάν, με τις τρεις χώρες να αναγνωρίζουν τη σημασία της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου για την ΕΕ και την ασφάλεια και σταθερότητα της γειτονιάς της.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: ΠτΔ: Η Τριμερής Κύπρου, Ελλάδας, Ιορδανίας αποτελεί ανανέωση της αμοιβαίας δέσμευσης για κοινές δράσεις
Η επόμενη Σύνοδος αναμένεται να πραγματοποιηθεί στην Αθήνα το 2027, με τη Λευκωσία να στοχεύει σε μετρήσιμη πρόοδο στους τομείς στους οποίους η τριμερής μπορεί να παράξει πραγματική προστιθέμενη αξία, ανέφεραν οι πηγές. Σε αυτό το πλαίσιο, εντάσσονται έργα όπως ο Περιφερειακός Κόμβος Εναέριας Πυρόσβεσης στην Κύπρο, η συνεργασία στο πλαίσιο του IMEC, με τις τρεις χώρες να μπορούν να συμβάλουν στη χερσαία και θαλάσσια συνδεσιμότητα, σε ηλεκτρικές διασυνδέσεις, ψηφιακούς διαδρόμους, ασφαλείς εφοδιαστικές αλυσίδες, αλλά και σε θέματα άμυνας και ασφάλειας, με ενίσχυση της συνεργασίας, μέσα από ανταλλαγή πληροφοριών, κοινές εκπαιδεύσεις, ασκήσεις και μηχανισμούς ετοιμότητας.
Με τη Σύνοδο να πραγματοποιείται σε μία κρίσιμη συγκυρία για την περιοχή, η Λευκωσία θεωρεί ότι η τριμερής συνεργασία Κύπρου, Ελλάδας και Ιορδανίας αποκτά αναβαθμισμένη πολιτική σημασία. «Δεν πρόκειται απλώς για συνέχιση ενός διπλωματικού μηχανισμού, αλλά για συντονισμό τριών κρατών που αντιλαμβάνονται ότι η σταθερότητα της περιοχής απαιτεί πρακτική συνεργασία, κοινή ανάλυση και σταθερούς διαύλους επικοινωνίας», σημείωσαν οι ίδιες πηγές.
Επίσης, το γεγονός ότι η Σύνοδος πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και λίγες εβδομάδες μετά την Άτυπη Σύνοδο ηγετών που φιλοξενήθηκε στην Κύπρο, με τη συμμετοχή περιφερειακών ηγετών, συμπεριλαμβανομένης της Ιορδανίας, φαίνεται να δίνει στη Σύνοδο πρόσθετη ευρωπαϊκή διάσταση.
Οι πηγές ανέφεραν ότι η Κύπρος αξιοποιεί την Προεδρία της για να αναδείξει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο ως εξωτερική περιφέρεια, αλλά ως χώρο άμεσου στρατηγικού ενδιαφέροντος. Εντός αυτού του πλαισίου, η Κυπριακή Δημοκρατία επιδιώκει να λειτουργεί ως γέφυρα συνεργασίας ΕΕ – Κρατών της περιοχής.
Με την Ιορδανία να αποτελεί πολύτιμο εταίρο για την ΕΕ στην αντιμετώπιση κοινών προκλήσεων, όπως η ασφάλεια, η μετανάστευση, η ανθρωπιστική διαχείριση, η οικονομική ανθεκτικότητα και ο πολιτικός διάλογος, η Κύπρος στήριξε στο παρελθόν την αναβάθμιση των σχέσεων ΕΕ και Ιορδανίας, με τη Σύνοδο MED9 τον Οκτώβριο 2024 στην Κύπρο και την άτυπη Σύνοδο Κορυφής τον Απρίλιο του 2026 στην Κύπρο. Σύμφωνα με τις πηγές, αποκορύφωμα ήταν η σύναψη της Συνολικής Εταιρικής Σχέσης ΕΕ-Ιορδανίας τον Ιανουάριο 2025 με χρηματοδοτικό πακέτο ύψους €3 δισ. (2025–2027).
Πολιτική προστασία και Κόμβος Πυρόσβεσης
Ένας από τους τομείς συνεργασίας είναι η πολιτική προστασία. Οι πηγές ανέφεραν ότι ο Περιφερειακός Κόμβος Εναέριας Πυρόσβεσης, που βρίσκεται στην Κύπρο, αποτελεί δυνητικά απτό παράδειγμα της ευρωμεσογειακής διάστασης της συνεργασίας, αφού συνδέεται με το Σύμφωνο για τη Μεσόγειο και μπορεί να λειτουργήσει ως περιφερειακό κέντρο συντονισμένης ανταπόκρισης σε πυρκαγιές, εκπαίδευσης και ετοιμότητας.
Η πρωτοβουλία έχει και κυπροϊορδανικό υπόβαθρο, καθώς συζητήθηκε στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο κατά τη διμερή επίσκεψη του Προέδρου της Δημοκρατίας στην Ιορδανία τον Αύγουστο του 2023, κατόπιν της οποίας στάλθηκε από κοινού επιστολή των Υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών προς την ΕΕ.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ιορδανία έχει αποστείλει δύο αεροσκάφη Air Tractor και πληρώματα στην Κύπρο και επιδιώκει περαιτέρω συμμετοχή της σε εκπαιδεύσεις, κοινές δράσεις και πρωτοβουλίες πολιτικής προστασίας.
IMEC και στρατηγική συνδεσιμότητα
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η Σύνοδος αποτέλεσε και ευκαιρία ανάδειξης του IMEC ως μελλοντικού πεδίου τριμερούς συνεργασίας. Ο διάδρομος Ινδίας, Μέσης Ανατολής και Ευρώπης είναι ένας στρατηγικός διάδρομος, μια γεωοικονομική αρχιτεκτονική που αφορά τις αλυσίδες εφοδιασμού, την ενεργειακή ασφάλεια, τις ψηφιακές διασυνδέσεις και τη θέση της Ανατολικής Μεσογείου στον παγκόσμιο χάρτη.
«Κύπρος, Ελλάδα και Ιορδανία μπορούν να αποτελέσουν φυσικό άξονα σύνδεσης της Μέσης Ανατολής με την Ευρώπη. Η Ιορδανία ως σταθερή χερσαία γέφυρα, η Ελλάδα ως ευρωπαϊκή πύλη και η Κύπρος ως ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα λαμβάνοντας υπόψη τις στενές, τακτικές, εξαιρετικές διπλωματικές σχέσεις με όλα τα κράτη της περιοχής», ανέφεραν οι πηγές.
Όπως σημειώνεται, οι τρεις χώρες συνθέτουν ένα φυσικό γεωπολιτικό και γεωγραφικό άξονα που συνδέει τη Μέση Ανατολή με την Ευρώπη, μέσω της Ανατολικής Μεσογείου. Από κοινού, οι τρεις χώρες μπορούν να συμβάλουν ως προς τη χερσαία και θαλάσσια συνδεσιμότητα, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, ψηφιακούς διαδρόμους, ασφαλείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Σύμφωνα με τις πηγές, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, ενημέρωσε εντός αυτού του πλαισίου για την επικείμενη επίσκεψή του στην Ινδία στις 20-23 Μαΐου, κατά την οποία θα πραγματοποιήσει συνάντηση με τον Πρωθυπουργό της χώρας, Ναρέντρα Μόντι, ως συνέχεια αντίστοιχης επίσκεψης του Ινδού Πρωθυπουργού στην Κύπρο.
Επίσης, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στο πλαίσιο της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ έχει συγκροτηθεί ομάδα «Friends of IMEC», με στόχο την προώθηση της πρωτοβουλίας και να φέρει κοντά χώρες που υποστηρίζουν το έργο για να επιταχύνουν την υλοποίησή του και την ανάγκη για σαφή σχεδιασμό από την ΕΕ.
«Για την Κύπρο, η έγκαιρη εμπλοκή στον σχεδιασμό του IMEC είναι στρατηγικά σημαντική. Το ζητούμενο είναι η Ανατολική Μεσόγειος να αποτελέσει ενεργό και απαραίτητο τμήμα του IMEC. Μέσα από την τριμερή συνεργασία με Ελλάδα και Ιορδανία, η Κύπρος μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός σταθερού, ευρωπαϊκού και περιφερειακά αξιόπιστου πυλώνα του IMEC», υπογραμμίζεται.
Άμυνα και ασφάλεια
Η άμυνα και η ασφάλεια αποτελούν επίσης σημαντικό πυλώνα της τριμερούς συνεργασίας, με τις κοινές προκλήσεις να αφορούν την τρομοκρατία, την κυβερνοασφάλεια, τη διαχείριση κρίσεων, την προστασία κρίσιμων υποδομών και την περιφερειακή αστάθεια. Οι πηγές υπογράμμισαν ότι η συνεργασία μπορεί να ενισχυθεί μέσα από ανταλλαγή πληροφοριών, κοινές εκπαιδεύσεις, ασκήσεις και μηχανισμούς ετοιμότητας.
Η συμμετοχή της Ιορδανίας σε τριμερείς ασκήσεις, περιλαμβανομένης της άσκησης «Ήφαιστος», θεωρείται σημαντική για την επιχειρησιακή ενίσχυση του μηχανισμού.
Εξάλλου, οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι η Κύπρος θα συνεχίσει να εργάζεται για την ενδυνάμωση της συνεργασίας με την Ιορδανία σε διμερές, τριμερές και ευρωπαϊκό επίπεδο, για περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων, με μεγαλύτερη και ταχύτερη πρακτική εφαρμογή.
