Ώρα για νέα φτερά

*Άρθρο του Χαρίδημου Κ. Τσούκα

Στις 24 Μαΐου 2026 έρχεται η ώρα. Η ώρα της τολμηρής επιλογής και της ώριμης ευθύνης.

Αποφασίζουμε, «με λογισμό και μ’ όνειρο», τι πορεία θέλουμε να πάρει η Κύπρος: θα μείνουμε κολλημένοι στο βούρκο της θεσμικής παρακμής, της διαφθοράς, της αδράνειας και του πελατειακού κράτους ή θα προχωρήσουμε μπροστά, με τόλμη και σχέδιο, για μια νέα Κύπρο αξιοκρατίας, αξιοπρέπειας, θεσμικής ακεραιότητας και λογοδοσίας;  

Σε μια στιγμή περισυλλογής, ας διερωτηθούμε με τον ποιητή Μανόλη Αναγνωστάκη:

«Το θέμα είναι τώρα τί λες
Καλά φάγαμε καλά ήπιαμε
Καλά τη φέραμε τη ζωή μας ως εδώ
Μικροζημιές και μικροκέρδη συμψηφίζοντας

Το θέμα είναι τώρα τί λες».

Τι λες, ως πολίτης, για όλα όσα μας ντροπιάζουν; Τι λες για όλα αυτά που μας πληγώνουν; Τι λες για τη ζωή που δυσκολεύεται από την ακρίβεια, τη Δικαιοσύνη που πάσχει, τους θεσμούς που γίνονται υποχείρια των ισχυρών, το κράτος που δυσλειτουργεί;  

Το κρίσιμο ερώτημα είναι: σε τι είδους χώρα θέλουμε να προκόψουν τα παιδιά μας; Τι θα τους αφήσουμε πίσω μας; Διαιρεμένη πατρίδα, ξεχαρβαλωμένους θεσμούς, και πελατειακό κράτος ή μια αξιοκρατική, έντιμη, ευημερούσα και συμπεριληπτική πολιτεία;

Ξέρουμε τι μας ενοχλεί. Μας θλίβει να νοιώθουν οι νέοι και οι νέες μας ότι, για να βρουν δουλειά, η αξία τους έχει μικρότερη σημασία από τις γνωριμίες τους, ιδιαίτερα τις κομματικές. Μας δυσαρεστεί να αισθάνεται ο δημόσιος λειτουργός ότι πρέπει να προσφύγει στα κόμματα για την προαγωγή του. Μας εξοργίζει να νοιώθει ο επιχειρηματίας ότι το κράτος λειτουργεί ευνοιοκρατικά ή χαοτικά.

Ξέρουμε, όμως, και τι μας κινητοποιεί: πρόκειται για την ίδια ιδέα που, σε διάφορες εκδοχές, ανέκαθεν μας κινητοποιούσε: μια πατρίδα με «αέρα δροσιάς, ομορφιάς, λεβεντοσύνης». Μια πατρίδα που θα μας γεμίζει περηφάνεια, όχι μελαγχολία και αποστροφή. Μια πατρίδα στην οποία θα θέλουμε συνειδητά να ζούμε, κι όχι μόνο επειδή έτυχε να γεννηθούμε ή να βρεθούμε εκεί.

Αυτή η πατρίδα είναι δικό μας έργο, δεν προκύπτει από μόνη της. Μας εμπνέουν τα λόγια του μακαριστού Αρχιεπισκόπου Αναστάσιου για μια «ειρηνική επανάσταση ποιότητας». «Μη συμφιλιώνεστε με την παρακμή», συμβουλεύει ο αείμνηστος Αναστάσιος. «Κάντε αντίσταση ποιότητας».

Αντίσταση ποιότητας σημαίνει να μη συμβιβάζεσαι με τη φαυλότητα, τη στασιμότητα, τη μετριότητα. Σημαίνει, επίσης, να μετατρέπεις κάθε θέση ευθύνης και κάθε ιδιότητα που επαγγέλλεσαι σε λειτούργημα: να μεριμνάς διαρκώς –ως πολίτης, ως υπάλληλος, ως επιχειρηματίας, ως επαγγελματίας– για την υλοποίηση των κοινωφελών σκοπών που, κατ’ αρχήν, υπηρετείς. Αντίσταση ποιότητας σημαίνει να εργάζεσαι ασυμβίβαστα για το κοινό καλό, όπως έκανε ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης όταν ήταν Γενικός Ελεγκτής.

Αρκετοί σκύβουν το κεφάλι, προσδοκώντας μια ήσυχη ζωή, συναγελαζόμενοι με τους ισχυρούς. Οι καιροσκόποι σιωπούν, ευελπιστώντας σε σταδιοδρομικά οφέλη – να προαχθούν, να μετακινηθούν σε άλλες προσοδοφόρες θέσεις. Έτσι αναπαράγεται το σύστημα – με την ιδιοτελή συμμόρφωση. Ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης, αντιθέτως, δεν έπαιξε το κυρίαρχο παιχνίδι. Δεν ήθελε να γίνει αρεστός αλλά να παραμείνει ακέραιος. Όρθωσε το ανάστημα και ύψωσε τη φωνή – επέλεξε όχι τον συναγελασμό με την άρχουσα πολιτική ελίτ, αλλά τη σύγκρουση μαζί της, όταν αυτή επιβαλλόταν. Ήταν η ενοχλητική αλογόμυγα της «πόλης», ζητώντας τη λογοδοσία των κρατούντων. Και το πλήρωσε με την απόλυσή του.  

Αυτή η θυσία είναι που μας ενέπνευσε να συνταχθούμε μαζί του. Στο πρόσωπό του είδαμε ένα υπόδειγμα αυταπάρνησης. Ο Οδυσσέας μας έδειξε έναν τρόπο να υπάρχουμε ως πολίτες. Να κάνουμε τις δικές μας μικρές θυσίες χάριν του κοινού καλού. Έτσι δημιουργείται ο ενάρετος κύκλος της πολιτικής δημιουργίας. Έτσι ιδρύθηκε το Άλμα: η θυσία του Οδυσσέα Μιχαηλίδη ήταν η γενέθλια πράξη δημιουργίας του.  Εκεί που νόμιζαν ότι θα ξεμπέρδευαν μαζί του, θα τον βρουν – θα μας βρουν – μπροστά τους. Ο σπόρος που νόμισαν ότι έκαψαν όχι μόνο θα καρπίσει, αλλά στις 24 Μαΐου θα τρυγήσουμε τους καρπούς. 

Ξέρουμε ότι για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολύ. Τίποτα δεν θα αλλάξει αν δεν πεισθούν πολλοί για την αλλαγή.

Το κατεστημένο διαιωνίζει την παρουσία του όσο οι πολίτες είναι απελπισμένοι, ιδιωτικοποιημένοι και ανοργάνωτοι. Η απαρχή κάθε διαδικασίας αλλαγής είναι η ελπίδακαι η αυτοπεποίθηση: να πιστέψουμε ότι μια άλλη Κύπρος είναι εφικτή.

Στο βαθμό που το Άλμα συντονισθεί με το λαϊκό αίσθημα στις επερχόμενες εκλογές, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις της αλλαγής. Οι επιλογές των πολιτών θα αρθρωθούν σε μια συλλογική φωνή. Τα ανοργάνωτα «θέλω» του καθενός και της καθεμίας θα ενορχηστρωθούν σε μια συλλογική κραυγή επιθυμία αλλαγής: μια άλλη Κύπρος είναι εφικτή. 

Μας ρωτούν οι δύσπιστοι: αλλάζει η Κύπρος; Ναι, φυσικά μπορεί να αλλάξει. Αν άλλες χώρες άλλαξαν, γιατί όχι εμείς; Αν η Εσθονία είναι σήμερα το πρότυπο του ψηφιακού μετασχηματισμού, γιατί όχι εμείς; Αν η Πολωνία έχει σήμερα ακμαία οικονομία, γιατί όχι εμείς; Αν η Σιγκαπούρη, η Νότια Κορέα και η Φινλανδία έχουν υψηλές εκπαιδευτικές επιδόσεις, γιατί όχι εμείς; Αν ακόμη και η Ουκρανία αντιμετωπίζει τη διαφθορά, γιατί όχι εμείς;   

Μας ρωτούν: τι είδους κόμμα είστε; Απαντούμε: είμαστε το κόμμα του μεταρρυθμιστικού Κέντρου. Όχι γιατί νοιώθουμε ασφάλεια να είμαστε στο «μέσον», αλλά γιατί αντλούμε συνθετικά από τα κύρια ρεύματα ιδεών – τον κλασικό φιλελευθερισμό και τη σοσιαλδημοκρατία.

Στον 20ό αιώνα μάθαμε ότι:

• χωρίς την αγορά δεν παράγεται πλούτος και καινοτομία,
• χωρίς στιβαρή κρατική παρέμβαση δεν μειώνονται οι ανισότητες, ούτε παρέχονται ποιοτικά δημόσια αγαθά.
• χωρίς αίσθηση πατρίδας και κοινότητας, δεν υπάρχει συντεταγμένος «δήμος»,
• χωρίς την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, δεν προστατεύεται η φιλελεύθερη δημοκρατία.

Μας λένε: είστε ετερόκλητοι. Τους λέμε: είμαστε πολλά ρυάκια που εκβάλλουν στον ίδιο ποταμό. Είμαστε μέλη μιας χορωδίας που μαθαίνει να τραγουδά. Είμαστε ένα κόμμα, που, ενώ δεν έχει συμπληρώσει ούτε έναν χρόνο ζωής, κατάφερε να εκπονήσει θέσεις για όλα τα θέματα δημόσιας πολιτικής (βλ. www.almacy.org).  

Μας λένε: είστε προσωποπαγές κόμμα. Απαντούμε: είμαστε ένα πολιτικό start up – η Apple  της πολιτικής – που, ενώ έχει εμπνευσθεί από το όραμα και το ηθικό ανάστημα του ιδρυτή του, έχει την αυτοπεποίθηση να θέλει να υπερβεί τον ιδρυτή του.

Μας ρωτούν: τι θέλετε να πετύχετε στις βουλευτικές εκλογές; Απαντούμε: τίποτα λιγότερο από την πολιτική ανατροπή – να γίνουμε ο ρυθμιστικός παράγοντας στη Βουλή, να καταστούμε η ηγεμονική δύναμη στο χώρο του Κέντρου, να κάνουμε την απογοήτευση δημιουργικό λόγο.

Οι εκλογές της 24^ης Μαΐου είναι η πρώτη μας δοκιμασία. Σύνθημά μας είναι: Μη μοιρολογείς τη χώρα σου. Τώρα έχεις την ευκαιρία να κάνεις κάτι γι’ αυτή. Μπορείς να χλευάζεις το σύστημα όσο θέλεις, αλλά η χλεύη δεν είναι απειλή. Μπορείς να φοράς τη μάσκα του κλόουν, αλλά η διακωμώδηση, όσο ευφάνταστη κι αν είναι, δεν είναι απειλή.  Το σύστημα απειλείται όταν έχεις αποδείξει εμπράκτως ότι το απειλείς. Όταν έχεις αποδείξει ότι έχεις το ανάστημα να αναμετρηθείς μαζί του. Όταν έχεις σχέδιο για τη νέα πολιτεία που οραματίζεσαι.

Στις 24 Μαΐου, σας καλούμε:

Να υψώσουμε όλοι μαζί το τείχος της αντίστασης στην παρακμή. Να γίνουμε το ποτάμι της αλλαγής, η ηχώ της αξιοπρέπειας, το τραγούδι της ελπίδας, τα φτερά της δημιουργίας.

«Και όσους πίσω σε κρατάνε / Μη τους ακούς ούτε λεπτό / Κι ας λένε πόσο σ’ αγαπάνε / Κι ας λένε πως ανήκεις μόνο εδώ / Ώρα να φύγεις / Ώρα να βγεις στο δρόμο ξανά / Ώρα ν’ ανοίξεις / Ώρα για νέα φτερά» (Νίκος Πορτοκάλογλου).

Με ελαφρές τροποποιήσεις, το κείμενο αυτό εκφωνήθηκε στην κεντρική συγκέντρωση του Άλματος, Λευκωσία, 17 Μαΐου 2026.

Ο Χαρίδημος Τσούκας (www.htsoukas.com) είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, μέλος της Κυπριακής και της Βρετανικής Ακαδημίας, και αναπληρωτής επικεφαλής του κινήματος «Άλμα».