ALPHA της Κυριακής

«Κάθε άνθρωπος, και ιδίως οι γυναίκες, έχει δικαίωμα να ζει απαλλαγμένος από τη βία, τόσο στη δημόσια όσο και στην ιδιωτική ζωή.»

Η νέα απόπειρα γυναικοκτονίας στη Λεμεσό δεν είναι μία ακόμη τραγική είδηση της επικαιρότητας. Είναι μια ακόμη υπενθύμιση ότι, πίσω από κάθε περιστατικό έμφυλης βίας, βρίσκεται ένα κρίσιμο ερώτημα για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου: κάναμε ως Πολιτεία ό,τι ήταν δυνατόν για να σωθεί μια ανθρώπινη ζωή, μια ανθρώπινη αξιοπρέπεια;

Η γυναικοκτονία δεν είναι απλά ένα «οικογενειακό δράμα», ούτε ένα έγκλημα πάθους. Είναι η πιο ακραία μορφή βίας κατά των γυναικών και, όπως αναγνωρίζει η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, αποτελεί παραβίαση θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μορφή διάκρισης λόγω φύλου. Η προστασία της ζωής, της αξιοπρέπειας και της ασφάλειας των γυναικών δεν είναι ζήτημα πολιτικής επιλογής. Είναι διεθνής και συνταγματική υποχρέωση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η αντιμετώπιση της γυναικοκτονίας δεν μπορεί να περιορίζεται στην καταστολή ούτε να αρχίζει όταν η βία έχει ήδη εκδηλωθεί. Οι ρίζες του φαινομένου βρίσκονται βαθύτερα: στις πατριαρχικές αντιλήψεις που εξακολουθούν να αναπαράγουν σχέσεις εξουσίας, στην αντίληψη ότι η γυναίκα αποτελεί κτήμα ή προέκταση του άνδρα, στα έμφυλα στερεότυπα που καλλιεργούν την ανισότητα και στην ανοχή που, συχνά ασυνείδητα, επιδεικνύει η κοινωνία απέναντι σε συμπεριφορές ελέγχου, εξευτελισμού και ψυχολογικής βίας. Γι’ αυτό, η ουσιαστική απάντηση πρέπει να είναι και προληπτική: να επενδύσουμε συστηματικά στην Παιδεία, στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών από τις μικρές ηλικίες, στην καλλιέργεια κουλτούρας ισότητας, αμοιβαίου σεβασμού και μηδενικής ανοχής απέναντι σε κάθε μορφή έμφυλης βίας. Γιατί οι κοινωνίες που διαπαιδαγωγούν στην ισότητα δεν χρειάζεται αργότερα να θεραπεύουν τις συνέπειες της ανισότητας.

Η χώρα μας έχει προχωρήσει τα τελευταία χρόνια σε σημαντικές νομοθετικές μεταρρυθμίσεις. Όμως η νομοθεσία από μόνη της δεν σώζει ζωές. Ζωές σώζουν οι αποτελεσματικοί θεσμοί, η έγκαιρη αξιολόγηση του κινδύνου, ο συντονισμός των υπηρεσιών, η επαρκής στήριξη των θυμάτων, η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση.

Οι διεθνείς μηχανισμοί παρακολούθησης δεν περιορίζονται να αξιολογούν τους νόμους. Αξιολογούν την πραγματική προστασία που παρέχεται στις γυναίκες. Στις αξιολογήσεις του για την Κύπρο, η GREVIO (Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τη Δράση κατά της Βίας κατά των Γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας) αναγνώρισε βήματα προόδου, αλλά ταυτόχρονα υπέδειξε την ανάγκη περαιτέρω ενίσχυσης των υπηρεσιών προστασίας, της υποστήριξης των θυμάτων, της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών και της ουσιαστικής εφαρμογής των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης.

Αυτές οι επισημάνσεις δεν στρέφονται μόνο εναντίον μιας κυβέρνησης. Αφορούν συνολικά την Πολιτεία. Όμως κάθε κυβέρνηση έχει την ευθύνη να μετατρέπει τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας σε καθημερινή προστασία για κάθε γυναίκα που βρίσκεται σε κίνδυνο. Όταν μια γυναίκα καταγγέλλει βία, το κράτος δεν δικαιούται να αποτύχει.

Τη Δευτέρα, η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών, συγκαλούμε στην παρουσία του Υπουργού Δικαιοσύνης, της Υφυπουργού Κοινωνικής Πρόνοιας και όλων των αρμόδιων υπηρεσιών και οργανώσεων, ειδική συνεδρία για να εξετάσουμε την έξαρση των περιστατικών έμφυλης βίας μετά τη νέα απόπειρα γυναικοκτονίας στη Λεμεσό. Στόχος μας δεν είναι η ανταλλαγή διαπιστώσεων. Είναι να αναζητήσουμε ευθύνες, να εντοπίσουμε αδυναμίες και να απαιτήσουμε συγκεκριμένες παρεμβάσεις, μετρήσιμα χρονοδιαγράμματα και πραγματική δράση.

Η ισότητα των φύλων δεν εξαντλείται στην ίση εκπροσώπηση ή στις ίσες ευκαιρίες στην εργασία. Η πιο ουσιαστική της δοκιμασία είναι η κάθε γυναίκα να αισθάνεται ασφαλής μέσα στο ίδιο της το σπίτι, στον χώρο εργασίας, στον δημόσιο χώρο.

Το επίπεδο πολιτισμού μιας κοινωνίας δεν μετριέται μόνο όταν όλα λειτουργούν ομαλά. Μετριέται από το πώς προστατεύει τον ευάλωτο άνθρωπο τη στιγμή που κινδυνεύει περισσότερο.

Η μάχη κατά της έμφυλης βίας δεν είναι μόνο γυναικεία υπόθεση. Είναι υπόθεση δημοκρατίας, κράτους δικαίου και σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Και σε αυτή τη μάχη δεν δικαιούμαστε να συμβιβαστούμε με τίποτε λιγότερο από την αποτελεσματική αντιμετώπιση της έμφυλης βίας και της προστασίας κάθε γυναίκας στην πατρίδα μας.

Χρίστος Χριστοφίδης

Πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Ίσων Ευκαιριών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών

Βουλευτής ΑΚΕΛ – Λευκωσίας