ALPHA της Κυριακής

Ακόμα και στον θάνατό της, κατάφερε να μας υπενθυμίσει αυτά που μας ενώνουν, την ανθρώπινη διάσταση στο δράμα των Κυπρίων

Αν το πνεύμα της ειρήνης και συμφιλίωσης παραμένει ζωντανό σε κάποιο βαθμό στην Κύπρο, αυτό είναι χάριν στις προσπάθειες ατόμων και οργανωμένων συνόλων εκτός του κρατικού μηχανισμού. Και η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ είναι ένα από τα άτομα που έχουν κάνει πολλά περισσότερα απ’όσα μπορεί κάποιος να σκεφτεί για την ειρήνη ανάμεσα στους ανθρώπους του νησιού και την επούλωση των πληγών μας. Γι’αυτό ο θάνατος της συγκλονίζει όσους την ήξεραν είτε προσωπικά είτε μέσα που το έργο της.

Η ζωή της Σεβγκιούλ όμως δεν μπορεί να μπει στο καλούπι ενός άρθρου γι’αυτό και δεν θα το επιχειρήσω. Έκανε εξάλλου τόσα πολλά για αυτόν τον τόπο. Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι αφιέρωσε τη ζωή της στην Κύπρο και στο συλλογικό μας τραύμα.

Δεν φοβήθηκε ποτέ να μιλήσει είτε απέναντι στην κατοχή και στα εγκλήματα του Τουρκικού στρατού, είτε απέναντι σε όσους έπαιζαν με τον πόνο των αγνοουμένων και τον χρησιμοποιούσαν για πολιτικό όφελος. Μας άνοιξε τα μάτια σε πολλά. Εξάλλου, έστω και αν συνέδεσε το όνομά της με το δράμα των αγνοουμένων, πρόκειται για μια γυναίκα που δεν φοβήθηκε να αγγίξει και το πιο ευαίσθητο θέμα απ’όλα: τους βιασμούς γυναικών σε αυτό που αποκαλούμε Κυπριακή τραγωδία.

Πιστεύω ειλικρινά ότι είναι δύσκολο να συλλάβουμε το μέγεθος της απώλειας της Σεβγκιούλ για τη χώρα. Όσοι έχουμε κάνει το ελάχιστο στο κίνημα της επανένωσης, ξέρουμε καλά ποιοι άνοιξαν τους δρόμους. Και η Σεβγκιούλ ήταν μια από αυτές.

Η Σεβγκιούλ δεν διαχώρισε ποτέ αν οι άνθρωποι που ξεθάβονταν από τα πηγάδια ή από τα χωράφια, ήταν Ελληνοκύπριοι ή Τουρκοκύπριοι. Δεν σκέφτηκε ποτέ ότι κάποια ιστορία θα επηρέαζε ή θα δικαίωνε το αφήγημα της μιας ή της άλλης πλευράς. Γι’αυτήν, ο πόνος των συγγενών των αγνοουμένων ξεπερνούσε κάθε αφήγημα. Η μόνη δικαίωση που έψαχνε ήταν αυτή για τις οικογένειες των ανθρώπων που χάθηκαν μέσα στο γεμάτο αίμα και μίσος παρελθόν μας.

Και αυτό εξηγεί και αυτό που ζήσαμε μετά τον θάνατό της. Αυτό εξηγεί τα τόσα μηνύματα διαδικτυακά που είδαμε να γράφονται από ανθρώπους που καμία σχέση έχουν με αυτό που αποκαλούμε «κίνημα της επανένωσης». Γιατί η Σεβγκιούλ άγγιξε ζωές με έναν τρόπο που λίγοι έχουν καταφέρει να κάνουν. Γιατί κατάφερε να δώσει κλείσιμο στα αναπάντητα ερωτήματα στις ζωές τόσων συγγενών αγνοουμένων. Και τόσοι την ευγνωμονούν γι’αυτό. Και κατάφερε να κερδίσει την εμπιστοσύνη ακόμα και των πιο δύσπιστων. Γιατί νοιάστηκε και ασχολήθηκε με απαράμιλλη αγάπη και φροντίδα, σε κάθε ιστορία με την οποία ασχολήθηκε.

Έτσι εξηγείται και αυτό που ζήσαμε στην κηδεία της. Άνθρωποι από κάθε κοινότητα του νησιού, άνθρωποι της δεξιάς της αριστεράς, άνθρωποι που δεν θα περίμενες να δεις στον ίδιο χώρο, να τιμούν τον ίδιο άνθρωπο. Και όμως, η Σεβγκιούλ κατάφερε να ενώσει όλους εμάς. Ακόμα και στον θάνατό της, κατάφερε να μας υπενθυμίσει αυτά που μας ενώνουν, την ανθρώπινη διάσταση στο δράμα των Κυπρίων.

Η δουλειά της Σεβγκιούλ αποτελεί παρακαταθήκη για την Κύπρο και ως τέτοια ελπίζω να αξιοποιηθεί. Το έργο της συνθέτει το δράμα τούτου του τόπου, με μιαν πρωτοφανή αντικειμενικότητα – τέτοια που άξιζε κάθε τιμής και κάθε αναγνώρισης, όσο ήταν στη ζωή αλλά και μετά θάνατον.

Όπως όλοι οι άνθρωποι που εργάστηκαν με τόσο σθένος για την ειρήνη και τη συμφιλίωση στη χώρα, αντιμετώπισε το μένος του εθνικιστικού μίσους – και από τις δύο πλευρές. Αντιμετώπισε με θάρρος τις επιθέσεις και γνώριζε καλά που στεκόταν: στην πλευρά της αλήθειας, της τόλμης και της σύγκρουσης με όσα και όσους μας έφεραν σε μια κατεχόμενη και μοιρασμένη πατρίδα.

Και κάπως έτσι, η Σεβγκιούλ μας δίδαξε  και να μην το βάζουμε κάτω. Μας δίδαξε ότι πρέπει πάντα να προχωρούμε και να προσπαθούμε. Ένας άνθρωπος που γνώρισε τη χείριστη πλευρά των ανθρώπων, μέσα από τις ιστορίες που η ίδια σκάλιζε, πίστευε ταυτόχρονα και στο καλό τους. Πίστευε ότι μπορούμε να χτίσουμε ένα κοινό μέλλον, ένα μέλλον βασισμένο στην πλήρη συναίσθηση του παρελθόντος μας και με κοινή αντίληψη της ανάγκης για ένα κοινό μέλλον. Με ενσυναίσθηση, κατανόηση και φροντίδα στο τραύμα μας.

Σε προσωπικό επίπεδο, τη Σεβγκιούλ θα τη θυμάμαι με εκείνο το χαμόγελο στο πρόσωπό της. Το χαμόγελο του ανθρώπου που ήξερε ότι έδινε τον ωραίο αγώνα, το χαμόγελο του ανθρώπου που μπορούσε να βρει χαρά στα πιο μικρά. Ίσως επειδή ήξερε καλά τι σημαίνει τραύμα για τους ανθρώπους.

Αν μας μαθαίνει κάτι όμως η δράση της Σεβγκιουλ είναι ότι ο πόνος στο νησί δεν έχει εθνικότητα και ούτε μπαίνει σε ζυγαριά. Και αν κάτι, αυτός ο πόνος και το τραύμα θα μπορούσε να μας ενώνει. Να μας ενώνει στο «Ποτέ Ξανά» και στη θέληση για να χαράξουμε ένα διαφορετικό δρόμο, να αφήσουμε μια καλύτερη Κύπρο για τα παιδιά μας, από αυτήν που μας κληροδότησαν. Ακόμα και τώρα, δεν είναι αργά.

Η Ανδρομάχη Σοφοκλέους είναι συμπρόεδρος του Volt Κύπρου