ALPHA της Κυριακής

Η «Σάντη» μπορεί να έστησε τον ιστό. Αλλά οι αυλικοί ήταν αυτοί που επέμεναν να θαυμάζουν τα ανύπαρκτα ρούχα του βασιλιά

Πες μου το καλύτερο ψέμα

Βάλ’ τα δυνατά σου, στο τέρμα

Να μου ξεγελάσεις το μυαλό

Το ‘χω ανάγκη, σε παρακαλώ…

Πραγματικά, πόσο πιο επίκαιρος θα μπορούσε να ήταν ο Χατζηγιάννης;

Η υπόθεση της «Σάντης» ίσως καταγραφεί τελικά όχι ως το μεγάλο ψέμα – σκάνδαλο που κάποιοι φαντάστηκαν, αλλά ως το μεγαλύτερο μάθημα μαζικής αυταπάτης που υπέστη μέρος του κυπριακού δημόσιου βίου. Και αυτό κυρίως γιατί εμείς το ζητήσαμε… γιατί όπως φάνηκε είχαμε την ανάγκη όπως η Σάντη να μας ξεγελάσει το μυαλό. Μέσα σε αυτή τη σκοτεινή φαρσοκωμωδία, ο πιο ταιριαστός παραλληλισμός δεν είναι άλλος από το κλασικό παραμύθι «Τα καινούργια ρούχα του αυτοκράτορα».

Μόνο που εδώ ο «γυμνός βασιλιάς» δεν περπατούσε στους δρόμους μιας φανταστικής πόλης. Κυκλοφορούσε στα τηλεοπτικά πάνελ, στις δημοσιογραφικές εκπομπές και στις δημόσιες παρεμβάσεις, τυλιγμένος με τον μανδύα του «ερευνητή», του «αποκαλυπτικού δημοσιογράφου», του ανθρώπου που δήθεν κρατούσε στα χέρια του συγκλονιστικές αλήθειες. Και γύρω του, μια ολόκληρη αυλή από πρόθυμους χειροκροτητές έκανε πως βλέπει το αόρατο ύφασμα.

Ο Μακάριος Δρουσιώτης εμφανίστηκε για ακόμη μια φορά ως ο άνθρωπος που «γνωρίζει», που «έχει πληροφορίες», που «σύντομα όλα θα αποκαλυφθούν». Το πρόβλημα είναι πως όσο περνούσε ο χρόνος, τα δήθεν συγκλονιστικά στοιχεία παρέμεναν ακριβώς αυτό: δήθεν. Τραπεζικοί λογαριασμοί άνοιξαν; Δεν βρέθηκε τίποτα. Οι ιστορίες περί εκατομμυρίων και μυστικών διαδρομών χρημάτων επιβεβαιώθηκαν; Καθόλου. Τα περιβόητα ντοκουμέντα; Κλεμμένες φωτογραφίες, διαδικτυακές κατασκευές και ηχητικά αμφίβολης προέλευσης.

Κι όμως, για μήνες ολόκληρους, αρκετοί δημοσιογράφοι και σχολιαστές συμπεριφέρονταν σαν αυλικοί του παραμυθιού. Κανείς δεν τολμούσε να πει το προφανές: ότι ίσως ο «βασιλιάς» είναι γυμνός. Ότι ίσως δεν υπήρχε ποτέ το κολοσσιαίο σκάνδαλο που περιγραφόταν με τόση βεβαιότητα. Ότι ίσως κάποιοι είχαν παρασυρθεί από τη γοητεία της συνωμοσίας και της προσωπικής τους εμμονής να αποδείξουν πως βρίσκονται απέναντι σε ένα «σύστημα».

Και κάπου εκεί εμφανίστηκε η «Σάντη». Μια γυναίκα που, σύμφωνα με όσα πλέον προκύπτουν, ύφανε μια ολόκληρη μυθολογία από διαδικτυακές αναζητήσεις, εφαρμογές κινητού και φανταστικά σενάρια. Αν μη τι άλλο, πρέπει να της αναγνωριστεί ένα πράγμα: η φαντασία της ήταν τόσο παραγωγική που, υπό άλλες συνθήκες, θα μπορούσε ίσως να γράφει σενάρια για τον Αντρέα Γεωργίου και τον Κούλλη Νικολάου. Και στο κάτω κάτω γιατί όχι; Το σενάριο της Σάντης τα έχει ΟΛΑ, έχει δυναμική ακόμη και για Hollywood! Μυστικές διαδρομές χρήματος, αόρατα κέντρα εξουσίας, δικαστές, σκοτεινές αδελφότητες, ηχητικά-βόμβες, μεγαλοδικηγόρους, υπόκοσμο και μυστηριώδεις πρωταγωνιστές. Το πρόβλημα δεν ήταν η μυθοπλασία που αξίζει ακόμη και Όσκαρ. Το πρόβλημα είναι ότι βρέθηκαν άνθρωποι με δημόσιο κύρος που μπέρδεψαν τον μύθο με την πραγματικότητα.

Το εντυπωσιακό δεν είναι τόσο η ίδια η κατασκευή του αφηγήματος. Στην ιστορία υπάρχουν πάντα άνθρωποι που λένε ψέματα, που διογκώνουν γεγονότα ή που ζουν μέσα στις δικές τους φαντασιώσεις. Το πραγματικά σοκαριστικό είναι πόσοι πρόθυμοι «σοβαροί» άνθρωποι έσπευσαν να πιστέψουν και να αναπαράξουν τα πάντα χωρίς στοιχειώδη έλεγχο.

Εδώ πλέον δεν μιλάμε για απλή δημοσιογραφική αστοχία. Μιλάμε για κατάρρευση βασικών κανόνων επαγγελματισμού. Δημοσιογράφοι που υποτίθεται ότι γνωρίζουν πως μια πληροφορία χωρίς τεκμήρια είναι απλώς φήμη, λειτούργησαν σαν φανατικοί αναμεταδότες σε καφενείο της γειτονιάς. Πρώην δικαστές, που όφειλαν να γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα τη σημασία των αποδείξεων, άφηναν να αιωρούνται βαριές υπόνοιες χωρίς κανένα πραγματικό δεδομένο. Εδώ υπάρχουν ευθύνες ποινικές αλλά κυρίως ηθικές!

Και τώρα τι; Τώρα επικρατεί μια παράξενη σιωπή. Οι βεβαιότητες εξαφανίστηκαν. Οι δραματικές προβλέψεις ξεθώριασαν. Οι τηλεοπτικές εξάρσεις μειώθηκαν. Είναι η στιγμή όπου στο παραμύθι ακούγεται η παιδική φωνή που φωνάζει: «Μα ο βασιλιάς Δρουσιώτης είναι γυμνός».

Στην πραγματική ζωή, το τίμημα δεν είναι λογοτεχνικό. Είναι θεσμικό και κοινωνικό. Γιατί όταν δημοσιογράφοι και πρόσωπα με δημόσιο κύρος μετατρέπουν την προσωπική τους βεβαιότητα σε δημόσια καταδίκη χωρίς αποδείξεις, η ζημιά δεν περιορίζεται στους ίδιους. Διαβρώνεται η εμπιστοσύνη προς τη δημοσιογραφία, προς τη δικαιοσύνη, προς την ίδια την έννοια της αλήθειας.

Η κοινωνία δικαιούται απαντήσεις. Όχι άλλες υπεκφυγές. Όχι άλλες θεατρικές παύσεις και μισόλογα. Όσοι έσπευσαν να χτίσουν δημόσια αφήγηση πάνω σε μια κατασκευασμένη ιστορία, οφείλουν τώρα να αναλάβουν το βάρος της ευθύνης τους.

Γιατί η «Σάντη» μπορεί να έστησε τον ιστό. Αλλά οι αυλικοί ήταν αυτοί που επέμεναν να θαυμάζουν τα ανύπαρκτα ρούχα του βασιλιά.

Υ.Γ. Πες μου ακόμα ένα ψέμα, Που δε μοιάζει με κανένα! Άσε με στην άκρη και στην τύχη… με ένα ακόμα παραμύθι