ALPHA της Κυριακής

Από τη σκιά της εξουσίας, στην κορυφή της

Η νίκη του Πέτερ Μαγιάρ απέναντι στον Όρμπαν στην Ουγγαρία άνοιξε μια νέα συζήτηση. Ο 45χρονος κατάφερε, μετά από 16 χρόνια στην εξουσία, να εκθρονίσει τον Βίκτορ Όρμπαν από την πρωθυπουργία της Ουγγαρίας.

Ο Μαγιάρ είναι ο ηγέτης του κόμματος «Tisza» και κέρδισε την εμπιστοσύνη των πολιτών μιλώντας για καθημερινά προβλήματα, όπως η διαφθορά, η υγεία, οι χαμηλοί μισθοί και η ακρίβεια. Έδωσε έμφαση στη διαφάνεια και στην ανάγκη να καταπολεμηθεί η διαφθορά. Αυτές οι θέσεις τον έφεραν πιο κοντά στους ψηφοφόρους που ήθελαν αλλαγή μετά από χρόνια διακυβέρνησης Όρμπαν.

Γνώριζε καλά πώς λειτουργεί το κόμμα Fidesz και αξιοποίησε αυτή τη γνώση για να φέρει στο φως σκάνδαλα. Ταυτόχρονα, ενεργοποίησε πολύ κόσμο, ειδικά νέους και πολίτες που είχαν απογοητευτεί, δίνοντάς τους ξανά την αίσθηση ότι μπορεί να υπάρξει αλλαγή.

Ποιος είναι

Ο Μαγιάρ σπούδασε νομική και για πάνω από είκοσι χρόνια κινούνταν χαμηλά στο προσκήνιο μέσα στο κόμμα Fidesz του Βίκτορ Όρμπαν, αναλαμβάνοντας κατά διαστήματα ρόλους σε κρατικούς φορείς. Μέχρι το 2023 ήταν παντρεμένος με τη Γιούντιτ Βάργκα, που είχε επίσης σημαντική θέση στο κόμμα.

Στις αρχές του 2023, κατέγραψε κρυφά μια συζήτηση με τη Βάργκα, όπου εκείνη περιέγραφε παρεμβάσεις κυβερνητικών στελεχών σε υπόθεση διαφθοράς. Αργότερα εξήγησε πως το έκανε για να προστατευτεί, σε περίπτωση που ερχόταν σε σύγκρουση με το περιβάλλον του Όρμπαν.

Στη συνέχεια βγήκε δημόσια και κατηγόρησε την κυβέρνηση μέσα από ανάρτηση στο Facebook. Η αξιοπιστία των καταγγελιών του οφειλόταν ακριβώς στο προφίλ του. Ήταν ένας άνθρωπος «εκ των έσω» του Fidesz που κατηγορούσε δημόσια το ίδιο το σύστημα για διαφθορά.

Μέσα στην ίδια χρονιά ίδρυσε το πολιτικό κίνημα Tisza, το οποίο κατάφερε να φτάσει περίπου στο 30% στις ευρωεκλογές. Στις τελευταίες εκλογές, το κόμμα του εξασφάλισε ισχυρή πλειοψηφία με αποτέλεσμα την νίκη του.

Η προεκλογική του εκστρατεία βασίστηκε κυρίως στη δυσαρέσκεια του κόσμου για τη διαφθορά, ιδιαίτερα για τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων, αλλά και στην ανησυχία για την οικονομία της χώρας.

Δήλωσε πάντως ότι θέλει να αποκαταστήσει τις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει παγώσει χρηματοδοτήσεις προς την Ουγγαρία. Οι Βρυξέλλες άλλωστε, έχουν κατηγορήσει πολλές φορές τον Όρμπαν ότι πλήττει τους δημοκρατικούς θεσμούς και το κράτος δικαίου.

Είναι γνωστές οι ταραχώδεις σχέσεις Ορμπάν-Βρυξελλών καθώ ς στα 16 χρόνια του ως πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, ο Όρμπαν καθυστέρησε, αντιτάχθηκε, χλεύασε ή μπλόκαρε πολυάριθμες αποφάσεις της ΕΕ, κυρίως όσον αφορά την ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία.

Ο Πέτερ Μαγιάρ στην καμπάνια του αναφέρθηκε και σε ζητήματα όπως τα προβλήματα στο σύστημα υγείας, ωστόσο δεν αναφέρθηκε σε θέματα όπως τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας. Παράλληλα, αν και έχει ασκήσει κριτική στη φιλορωσική πολιτική του Όρμπαν, δεν έχει ξεκαθαρίσει τη στάση του για τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Τι αναμένεται πως θα κάνει;

Ένα από τα βασικά ερωτήματα για την ΕΕ τώρα είναι πόσο γρήγορα ο Μαγιάρ θα αλλάξει τη στάση της Ουγγαρίας σε σημαντικά ζητήματα, όπως το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία και οι νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Ο ίδιος δήλωσε ότι είναι θετικός στο δάνειο, αλλά με έναν όρο. Nα μην συμμετέχει η Ουγγαρία σε αυτό. Ουσιαστικά, πρόκειται για την ίδια στάση που είχε κρατήσει και ο Όρμπαν τον περασμένο Δεκέμβριο. Παρ’ όλα αυτά, η γενικά επιφυλακτική του στάση τόσο για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ (την οποία δεν βλέπει να γίνεται μέσα στην επόμενη δεκαετία) όσο και για τις κυρώσεις στη Ρωσία, δημιουργεί ανησυχίες, ειδικά σε χώρες που στηρίζουν έντονα το Κίεβο, όπως η Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής.

Ένα ακόμα ευαίσθητο θέμα είναι η ενέργεια. Το κόμμα του, το Tisza, έχει πει ότι θέλει να σταματήσει σταδιακά τις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας μέχρι το 2035, όμως η ΕΕ πιέζει για πιο γρήγορες κινήσεις. Σύμφωνα με αναλυτές, σημαντικό ρόλο θα παίξει το ποιον θα επιλέξει για υπουργό Εξωτερικών. Ένα από τα ονόματα που ακούγονται είναι της Ανίτα Όρμπαν (δεν έχει σχέση με τον Βίκτορ Όρμπαν), η οποία είναι πρώην διπλωμάτης που έχει ασχοληθεί με το πώς η Ρωσία χρησιμοποιεί την ενέργεια ως εργαλείο πολιτικής.

Για τον Μαγιάρ, πάντως, η πιο άμεση προτεραιότητα είναι να φέρει πίσω τα κονδύλια της ΕΕ τα οποία έχουν παγώσει. Αυτή τη στιγμή, περίπου 17 δισ. ευρώ δεν έχουν δοθεί στην Ουγγαρία λόγω προβλημάτων με τη διαφθορά και τη λειτουργία της δικαιοσύνης. Μάλιστα, υπάρχει πίεση χρόνου, αφού μέχρι το τέλος Αυγούστου πρέπει να υπάρξει συμφωνία για το πώς θα αξιοποιηθούν σχεδόν 10 δισ. ευρώ.