ALPHA της Κυριακής

Η κυπριακή ψυχολογία της ψήφου δεν έχει ενηλικιωθεί ακόμα, αλλά δεν είναι ούτε και σε βρεφική ηλικία λέει ο Παναγιώτης Σταυρινίδης

Μία εβδομάδα μετά τις βουλευτικές εκλογές και τα αποτελέσματα της κάλπης, το ενδιαφέρον στρέφεται στην ψυχολογική συμπεριφορά των Κυπρίων ψηφοφόρων. Τι είναι τελικά αυτό που καθορίζει την ψήφο των Κυπρίων πολιτώνκαι κατά πόσο οι Κύπριοι προτιμούν την σταθερότητα από την ανατροπή; Μιλώντας στον «ALPHA της Κυριακής» ο Δρ. Παναγιώτης Σταυρινίδης καθηγητής στο τμήμα ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Κύπρου, αναλύει τους ψυχολογικούς μηχανισμούς που επηρεάζουν τους Κύπριους πολίτες όταν καλούνται στις κάλπες.

Ο Δρ.Σταυρινίδης εξήγησε ότι η ψυχολογία στις εκλογικές διαδικασίες διαδραματίζει μεγάλο ρόλο.

Κατηγορίες Κυπρίων ψηφοφόρων

Η πρώτη κατηγορία ψηφοφόρων είναι οι πολίτες οι οποίοι παραδοσιακά θεωρούνται πιο σίγουροι για την ψήφο τους, δηλαδή αυτοί που δύσκολα αλλάζουν την ψήφο τους για να ψηφίσουν κάτι διαφορετικό από αυτό που ψήφισαν στο παρελθόν. Η δεύτερη κατηγορία ψηφοφόρων περιλαμβάνει τους «αναποφάσιστους», όπου είναι πιο ευάλωτοι στο να πάνε από την μια κατεύθυνση στην άλλη.

Σχετικά με την πρώτη κατηγορία, ο Δρ. Σταυρινίδης δήλωσε ότι προέρχεται από την ψυχολογία της κοινωνικής ταυτότητας η οποία μας δείχνει ότι μεγαλώνοντας αρχίζουμε να διαμορφώνουμε διάφορες ταυτότητες με τις οποίες νιώθουμε ότι μας συνδέουν διάφορα χαρακτηριστικά. Μία από αυτές τις ταυτότητες μπορεί να είναι ένα κόμμα, μία ηγετική προσωπικότητα ενός κόμματος, μία ιδεολογία αλλά και η πολιτικές πεποιθήσεις της οικογένειας του ατόμου. Όλοι αυτοί οι παράγοντες τείνουν να δίνουν μία ανακούφιση στον ψηφοφόρο με αποτέλεσμα να ψηφίζουν κάτι το οποίο νιώθουν ότι είναι κομμάτι της ταυτότητας τους.

Στην συγκεκριμένη ομάδα ρόλο παίζουν κι άλλοι ψυχολογικοί παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την ψήφο των πολιτών. Ψυχολογικό παράγοντα αποτελεί η μεροληψία επιβεβαίωσης, δηλαδή η τάση οι πολίτες να οδηγούνται προς μία κατεύθυνση σε σχέση με την ψήφο τους. Πιο συγκεκριμένα, στην πορεία προς τις εκλογές οι πολίτες που ανήκουν σε αυτή την κατηγορία, φροντίζουν να επιβεβαιώσουν την προϋπάρχουσα τους ψυχολογική κατάσταση, δεν ψάχνουν δηλαδή πληροφορίες από άλλες πηγές παρά μόνο από πηγές οι οποίες επιβεβαιώνουν αυτό που πίστευαν από την αρχή και έτσι οδηγούνται στην μεροληψία επιβεβαίωσης.

Το φαινόμενο της «αγέλης»

Σχετικά με τους «αναποφάσιστους» ο Δρ. Σταυρινίδης ανέφερε ότι παρατηρείται το φαινόμενο της «αγέλης», όπου αποτελεί μία ομάδα ανθρώπων που περιμένουν να δουν προς τα που κινούνται τα πράγματα. «Αν δουν ότι ένα κόμμα, ένας υποψήφιος ή μία πολιτική πρόταση αρχίζει να αποκτά αυτό που ονομάζουμε στις μετρήσεις δυναμική, δηλαδή αρχίζει να αποκτά αποτύπωμα στην κοινωνία τείνουν να ανεβαίνουν και αυτοί στο βαγόνι».

Επίδραση της πλαισίωσης

Ακόμη ένας παράγοντας που επηρεάζει την συγκεκριμένη ομάδα και ενδιαφέρει αρκετά τα κόμματα και τους πολιτικούς είναι η επίδραση της πλαισίωσης. Υπάρχει μία ομάδα ανθρώπων η οποία δεν θα πειστεί από τις πολιτικές θέσεις αλλά από το πως τα κόμματα και οι πολιτικοί θα τους την παρουσιάσουν.

Ο Δρ. Σταυρινίδης ανέφερε μεταξύ άλλων ακόμη μία ομάδα ψηφοφόρων η οποία αφορά το φαινόμενο της απώλειας. Είναι μία ομάδα ανθρώπων η οποία δεν οδηγείται στην κάλπη με κύριο κίνητρο να βελτιωθεί η κατάσταση στην χώρα αλλά επηρεάζεται αρκετά αν νιώσει ότι το αποτέλεσμα μπορεί να στερήσει στους ίδιους τους ίδιους κάτι. Έτσι οδηγούνται στην ασφαλέστερη επιλογή για τους ίδιους.

Ερωτηθείς αν ο Κύπριος ψηφοφόρος προτιμά την σταθερότητα από την αλλαγή, ο Δρ. Σταυρινίδης ανέφερε ότι οι Κύπριοι είναι συντηρητικοί, όχι ωστόσο με την πολιτική έννοια αλλά με την ψυχολογική. Εξήγησε ότι πιο εύκολα θα στηρίξει μία «δοκιμασμένη» επιλογή ανεξαιρέτως διαφθοράς, σκανδάλων κλπ. Θα στηρίξουν δηλαδή το «γνωστό» γι’ αυτούς το οποίο προσφέρει μία ανακούφιση.

Αναφορικά με το τι δείχνει το αποτέλεσμα των Βουλευτικών εκλογών του 2026 σχετικά με την κουλτούρα του Κύπριου ψηφοφόρου ο Δρ. Σταυρινίδης ανέφερε ότι, φανερώνεται μία πρωτόγονη συμπεριφορά η οποία περιέχει μυθοποίηση ηγετών, η αναζήτηση για την «ιδανική» επιλογή ενώ υπάρχουν και ατέλειες. Παρουσιάζει τον πολιτικό αντίπαλο ως «εχθρό» ενώ στην πραγματικότητα δεν υπάρχει πολιτική δύναμη που να έχει απαντήσεις για όλα τα ζητήματα. Δήλωσε ότι ως χώρα παρότι ωριμάζουμε σε αυτόν τον τομέα, «η κυπριακή ψυχολογία της ψήφου δεν έχει ενηλικιωθεί ακόμα, αλλά δεν είναι ούτε και σε βρεφική ηλικία».