ALPHA της Κυριακής

Περιορίζουμε τη λατρεία των αριθμών ή ακόμα την αριθμολαγνεία που προάγεται σε μερικές περιπτώσεις και επιζητούμε περιεχόμενο

Από σήμερα απαγορεύεται η δημοσίευση δημοσκοπήσεων, μα ορισμένοι μπορούν να διεξάγουν μετρήσεις χωρίς δικαίωμα να ενημερώσουν το κοινό για το αποτέλεσμα τους. Η Κύπρος είναι ανάμεσα στις λίγες χώρες που παραβιάζουν το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση, ωστόσο ουδείς νιώθει την ανάγκη να καταργήσει αυτόν τον αναχρονισμό. Να γνωρίζουμε το αποτέλεσμα ερευνών είναι κακό, να το γνωρίζουν μερικοί ή απλώς να λένε πως έχουν την α ή β μέτρηση που δείχνει χ ή ψ αποτέλεσμα, και να παραπλανούν ίσως, δεν είναι.

Απαλλαγμένοι από την παρουσία νέων μετρήσεων, έχουμε την ευκαιρία να ανασκοπήσουμε τις μετρήσεις που έγιναν τους τελευταίους μήνες, να τις αξιολογήσουμε και να εξάγουμε τα συμπεράσματα μας. Πρώτη πρόκληση είναι να βάλουμε στην άκρη έρευνες που δεν πληρούν τα απόλυτα αναγκαία κριτήρια. Πριν από ανάγνωση αποτελεσμάτων ψάχνουμε την ταυτότητα της έρευνας. Ποιος τη διενήργησε, για λογαριασμό ποιου, με βάση ποιους διεθνείς κανόνες; Είναι η εταιρεία μέλος διεθνούς οργανισμού, επομένως δεσμεύεται από το πλαίσιο κανόνων και δεοντολογίας του; Σύμφωνα με διεθνείς αρχές, του Συμβουλίου της Ευρώπης και άλλων οργανισμών, η ταυτότητα της έρευνας οφείλει να παρέχει τις πληροφορίες που προσφέρουν ενδείξεις συμμόρφωσης με επιστημονικά δεδομένα και κανόνες, και, κατ’επέκταση, επιτρέπουν στο δέκτη να αξιολογήσει τα ευρήματα; Περιλαμβάνουν τον τρόπο επιλογής του δείγματος, το οποίο πρέπει να αντιπροσωπεύει το αντίστοιχο σώμα του πληθυσμού, το μέγεθος του δείγματος, το βαθμό αντιπροσωπευτικότητας, τη μέθοδο συλλογής των πληροφοριών, τη ψαλίδα στατιστικού λάθους, και την περίοδο διεξαγωγής της έρευνας. Δυστυχώς, ο σχετικός νόμος της Κυπριακής Δημοκρατίας αγνοεί αυτούς τους κανόνες, μα, ευτυχώς, οι οργανισμοί δημοσκοπήσεων στην Κύπρο τους εφαρμόζουν ανελλιπώς. Σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα, ουδέποτε εμπιστευόμαστε εταιρείες που παραλείπουν τις απαιτούμενες πληροφορίες ή κάνουν διαδικτυακές έρευνες μέσα από ιστότοπους που έχουν το δικό τους κοινό. Αν μας λένε «ποσοστό ανδρών /γυναικών =60/40», ή άλλο και όχι περίπου 50/50 ή αν η ηλικιακή αναλογία δεν αντιστοιχεί με αναλογίες ηλικίας στο εκλογικό σώμα, πάλι κρατούμε απόσταση, αποφεύγουμε τέτοιες έρευνες.

Εκλογές 2026

Οι πλείστες έρευνες που δημοσιεύθηκαν πληρούσαν τα κριτήρια που αναφέρουμε πιο πάνω. Οφείλουμε όμως να έχουμε υπόψη βασικούς παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα που είδαμε. Για παράδειγμα, παρατηρήσαμε σημαντικές αποκλίσεις στα ποσοστά πρόθεσης ψήφου, από μια εταιρεία σε άλλη. Τα ποσοστά και η ψαλίδα απόκλισης εξαρτώνται (εκτός από την αντιπροσωπευτικότητα) από το μέγεθος του δείγματος. Με 1200 άτομα, η απόκλιση για κόμμα που παίρνει 40% είναι συν /πλην 2,5 μονάδες, με πιθανότητα 95%. Δηλαδή, υπάρχει πιθανότητα 5%, το 40 να είναι πάνω από 42,5 ή κάτω από 37,5. Όταν το μέγεθος μειώνεται, ας πούμε όταν παρέχονται στοιχεία για ένα κόμμα ή μια επαρχία, οι αποκλίσεις μεγαλώνουν. Φυσικά, θυμούμαστε πως τα ποσοστά αναφέρονται στην πρόθεση ψήφου, όχι στην κάλπη. Ας έχουμε υπόψη πως από τη μέρα της μέτρησης μέχρι τη ψήφο περνούν αρκετές μέρες.

Οι αποκλίσεις για κόμματα με χαμηλά ποσοστά είναι πιο σημαντικές, επειδή κάθε πρόθεση ψήφου προς αυτά έχει πιο μεγάλη αναλογική βαρύτητα. Σημαντικός παράγοντας, που μπορεί να εξηγήσει για ποιο λόγο είχαμε μεγάλη διακύμανση ποσοστών για όλους εκτός από ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ, είναι τα πρωτοεμφανιζόμενα κόμματα /σχήματα. Δεν μετείχαν σε προηγούμενη εκλογή, επομένως δεν υπάρχει μέτρο σύγκρισης πρόσθετα με την παρουσία στο δείγμα. Στην πρακτική των δημοσκόπων συνηθίζονται “διορθώσεις” όταν κρίνουν πως κάποιο μέγεθος φαίνεται απίθανα ψηλό ή χαμηλό. Αυθαίρετες, μα αναγκαίες, με ανάλογα διακινδυνευμένη αξιοπιστία. Διαδοχικές μετρήσεις από την ίδια εταιρεία μπορεί να προσφέρουν πιο ασφαλή πρόβλεψη.

Ανάμεσα στους παράγοντες που αποτελούν σημαντικούς πονοκεφάλους για τις εταιρείες δημοσκοπήσεων είναι το γενικό περιβάλλον και τα πολιτικο-κομματικά δεδομένα. Μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος σήμερα συμπεριφέρεται με τρόπο αυτοματισμού αντιδράσεων, παρορμητικά, χωρίς τη δεδομένη για προηγούμενες γενιές “λογική”. Τα χαρακτηριστικά “νοήμων άνθρωπος” έχουν αλλάξει, επομένως οι υποθέσεις που κάνουμε για να στηριχθεί πρόβλεψη συμπεριφοράς είναι σήμερα επισφαλείς ασκήσεις. Ταυτόχρονα, το απόθεμα διαθέσιμης ψήφου, όσων δεν είναι προσκολλημένοι ιδεολογικά ή κομματικά είναι τεράστιο, το τοπίο άναρχο και πιθανές μετακινήσεις από την πρόθεση σε τελική επιλογή ψήφο είναι αρκετά σημαντικές.

Τα πιο πάνω, μας παραπέμπουν σε απλό συμπέρασμα: Κρατούμε μια γενική εικόνα, με μεγάλα κομμάτια του παζλ που μας έδωσαν οι δημοσκοπήσεις, χωρίς να καταλήγουμε σε συμπεράσματα.

Προχωρώ ένα βήμα παραπέρα:

Οι πολλαπλές μετρήσεις και η απόδοση σε αυτές μιας τελετουργικά σπουδαίας λειτουργίας που συνδέουν όλοι με το τελικό αποτέλεσμα, μας αποσπούν από την ουσία των εκλογών. Η επιλογή ψήφου έχει στόχο να καθορίσουμε τους αντιπροσώπους που μπορούν να διασφαλίσουν το μέλλον του τόπου. Αυτό οφείλει να θεμελιώνεται σε προτάσεις αντιμετώπισης προβλημάτων, στρατηγικού προγραμματισμού στην υπηρεσία ενός οράματος. Για τούτο, αντί προσήλωση σε αποτελέσματα δημοσκοπήσεων και υπέρμετρη απόδοση αξίας σε μετρήσεις, είναι επωφελές και άκρως αναγκαίο να εστιάσουμε στην ουσία, να πειστούμε για την ανάγκη να γνωρίσουμε το περιεχόμενο προτάσεων και προγραμμάτων.

Περιορίζουμε τη λατρεία των αριθμών ή ακόμα την αριθμολαγνεία που προάγεται σε μερικές περιπτώσεις και επιζητούμε περιεχόμενο. Προτάσεις με δυνατότητα υλοποίησης είναι πιο σημαντικές για εμάς, τα παιδιά μας, για τον τόπο.