Πώς η παρατεταμένη φημολογία διέσυρε πρόσωπα, βραχυκύκλωσε υπουργεία και έκανε τον Πρόεδρο έρμαιο εκβιασμών και πιέσεων
«Ο ανασχηματισμός δεν εξαγγέλλεται, ανακοινώνεται όταν ληφθούν οι τελικές αποφάσεις» έλεγε την περασμένη Δευτέρα σε συνέντευξή που έδινε στην Έλλη Κοτζαμάνη και στον ΑΝΤ1 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Και θα είχε απόλυτο δίκαιο, αν ο ίδιος δεν αποτελούσε την κύρια αιτία που ο ανασχηματισμός όχι μόνο εξαγγέλθηκε αλλά και διέρρευσε. Το τελευταίο δίμηνο το κύριο αντικείμενο συζήτησης είναι ο επικείμενος ανασχηματισμός, όχι γιατί τα ΜΜΕ το αποφάσισαν εν μέσω θέρους και έλλειψης ειδήσεων αλλά γιατί είναι κάτι που συζητούσε ο ίδιος ο Πρόεδρος. Μαζί με την φημολογία ανασχηματισμού βεβαίως έσυρε την αξιοπιστία του υπουργικού σχήματος και την επάρκεια στενών συνεργατών του Προέδρου. Μία ακατάσχετη σεναριολογία για το ποιος φεύγει, ποιος έρχεται, με αποκορύφωμα την διαρροή της λίστας των εκλεκτών του Προέδρου την προηγούμενη Παρασκευή. Όλο αυτό ανέδειξε όλους τους λάθος τρόπους με τους οποίους μπορεί να γίνει ένας ανασχηματισμός. Που αντί να οδηγήσει σε ενίσχυση του κυβερνητικού έργου, να βελτιώσει την εικόνα του Προέδρου και να αλλάξει την ατζέντα της επικαιρότητας προκάλεσε μία νέα σειρά κρίσεων, συγκρούσεων και πέρασε για άλλη μια φορά κάτω από τον πήχη των προσδοκιών.
Μέσω διαρροών
Η παρατεταμένη διαρροή ανασχηματισμού, δεν στέλνει μόνο το μήνυμα πως ο Πρόεδρος εμμέσως δεν είναι ευχαριστημένος με το υπουργικό του σχήμα, αλλά πως δεν είναι αποφασιστικός. Ο φημολογούμενος ανασχηματισμός που ήταν στον δρόμο, ξεκίνησε πριν από τις βουλευτικές εκλογές και ολοκληρώθηκε την περασμένη Τρίτη. Μόνο που στο μεσοδιάστημα ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας φρόντισε να δημοσιοποιήσει σε αρκετές ομάδες την πρόθεσή του να προχωρήσει σε φρεσκάρισμα της κυβέρνησης. Ήταν ο ίδιος -κακός- χειρισμός άλλωστε με αυτόν που ακολούθησε κατά τον πρώτο χρόνο διακυβέρνησής του. Και αν κάτι θα έπρεπε να μάθει από τότε, είναι πως προκαλούνται περαιτέρω κρίσεις ενόσω ξεχειλώνει το όλο ζήτημα.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ένας Πρόεδρος που ξέχασε τη συνταγή της επιτυχίας
Αυτά δεν (θα) τα έκανε ο Κληρίδης
Βραχυκυκλώνοντας υπουργεία
Όπως και στο παρελθόν, έτσι και σήμερα, τα ονόματα των υπουργών που βρίσκονταν σε δυσμένεια και με το ένα πόδι εκτός ήταν γνωστά. Αυτό από μόνο του, ακύρωνε τους υπουργούς και βραχυκύκλωνε το έργο τους στα υπουργεία τους. Οι υπουργοί δεν μπορούν να επιβληθούν στους υφιστάμενούς τους όταν θεωρούνται αναλώσιμοι, οι υφιστάμενοι αναμένουν τον νέο υπουργό και το υπουργείο δεν μπορεί στο μεσοδιάστημα να παράξει έργο. Ίσως το πιο ενδεικτικό παράδειγμα να ήταν το υφυπουργείο πολιτισμού, όπου το υφυπουργείο υπολειτουργούσε, με τον γενικό διευθυντή και σύζυγο της Ειρήνης Πική, Γιώργο Παπαγεωργίου, να λειτουργεί ως υφυπουργός και να εντείνει τις αντιδράσεις.
Διασύροντας συνεργάτες
Η συνεχής συζήτηση για το ποιοι θα αποχωρήσουν από το υπουργικό σχήμα, οδηγεί στον διασυρμό στενών συνεργατών του Προέδρου. Αυτό προκαλεί δύο προβλήματα για τον Πρόεδρο. Όσοι αποχώρησαν τους συνοδεύει αναμφίβολα η πικρία και θεωρείται απομακρυσμένο το ενδεχόμενο να βοηθήσουν εκ νέου στην επανεκλογή του. Καθώς ούτε προστατεύθηκαν από τον Πρόεδρο ούτε ενημερώθηκαν καταλλήλως για την αποχώρησή τους. Ενδεικτική η περίπτωση της Άννας Κουκκίδου Προκοπίου και του Μιχάλη Γιωργάλλα στο παρελθόν, ενώ κάτι αντίστοιχο φέρεται να έγινε σήμερα και με τον Αλέξη Βαφεάδη. Με τον Γιάννη Παναγιώτου ο οποίος θεωρείται πως θυσιάστηκε για το ζήτημα της ΑΤΑ και τις αντιδράσεις παραγόντων, αλλά και του Γιώργου Παπαναστασίου που προσφάτως στον Απόστολο Τομαρά και στην «Καθημερινή»άφησε αιχμές για το ότι δεν είχε την πολιτική στήριξη που ανέμενε. Την ίδια στιγμή, αυτή η αίσθηση που έχει καλλιεργηθεί πως ο Πρόεδρος δεν είναι διατεθειμένος να προστατεύσει συνεργάτες του -πλην της Μαρίας Παναγιώτου- αποτρέπει πρόσωπα από το να δεχτούν αυτή την 18μηνη υπουργοποίηση.
Πρόεδρος, έρμαιο εκβιασμών και αιτία αντιπαραθέσεων
Η παρατεταμένη φημολογία για τον ανασχηματισμό, για το ποιος βολιδοσκοπήθηκε και ποιο όνομα μπήκε στο τραπέζι των συζητήσεων, έδωσε χρόνο να ασκηθούν πιέσεις στον Πρόεδρο αλλά και η ευχέρεια σε πρόσωπα να διαπραγματευθούν καλύτερους όρους. Αντί συνεπώς ο ανασχηματισμός να αποτελεί προσωπικό προνόμιο του Προέδρου, έγινε σταδιακά προϊόν διαπραγμάτευσης που δεν άφησε κανέναν ικανοποιημένο. Το πιο ενδεικτικό είναι ο ΔΗΣΥ ο οποίος είχε τον χρόνο να αποτρέψει ή τουλάχιστον να επιχειρήσει να αποτρέψει την υπουργοποίηση στελεχών του. Η προσπάθεια αλίευσης στελεχών, υπήρξε και η αφορμή ώστε το κόμμα της Δεξιάς να οριοθετήσει τις σχέσεις με την κυβέρνηση και ενδεχομένως να εντείνει το επόμενο διάστημα την αντιπολιτευτική του τάση σταυρώνοντας νομοσχέδια. Το ΔΗΚΟ διεκδικούσε μέχρι τέλους περισσότερα υπουργεία, με αποτέλεσμα να οδηγηθούν οι σχέσεις Προέδρου-Νικόλαστα άκρα όταν οι υπουργοί-αντιπρόεδροι έκαναν στην ουσία πραξικόπημα του Προέδρου του ΔΗΚΟ. Όμως από την διαρροή των ονομάτων υπήρξε ενόχληση και από υφιστάμενους υπουργούς. Ο Νεόφυτος Χαραλαμπίδης που υπήρξε ο μεγαλύτερος υπερασπιστής του Προέδρου στην διαβόητη συνεδρία της γραμματείας του ΔΗΚΟ, ενοχλήθηκε από το ενδεχόμενο μετακίνησής του στο υπουργείο Συγκοινωνιών, με αποτέλεσμα τόσο ο ίδιος όσο και άλλοι ΔΗΚΟΪΚοί (Ανδρέας Αποστόλου) να βάλουν πίεση στον Πρόεδρο να αλλάξει την απόφασή του. Ζήτημα βεβαίως δημιουργήθηκε και στην περίπτωση του Κώστα Κουμή. Ενός υφυπουργού του οποίου το όνομα είναι προς αποχώρηση από τον πρώτο ανασχηματισμό. Για την διατήρησή του στο υπουργικό σχήμα σημαντικό ρόλο έπαιξε η έντονη αντίδραση Συναγερμικών παραγόντων στο Παραλίμνι αλλά και γνωστού ξενοδόχου στην περιοχή. Η διαρροή διαβούλευσης με το ΔΗΚΟ, προκάλεσε την ενόχληση της ΔΗΠΑ που ήταν εκτός της διαδικασίας συνδιαμόρφωσης υπουργικού σχήματος- ασχέτως αν ο Πρόεδρος διατήρησε δύο στελέχη σε πολύ δυνατά χαρτοφυλάκια- αλλά και της ΕΔΕΚ που είναι ρηγμένη πλέον χωρίς στέλεχος στο υπουργικό σχήμα. Η ενόχληση και των τριών κομμάτων, δεν συνεπάγεται με σκέψεις αποχώρησης από την κυβέρνηση καθότι το κάθε κόμμα είναι εγκλωβισμένο για διαφορετικούς λόγους, αλλά δεν σημαίνει πως -πλην του ΔΗΚΟ- οι άλλοι δύο θα στηρίξουν σθεναρά την επανεκλογή Νίκου Χριστοδουλίδη για το 2028.
Με άξονα το 28 και όχι την παρακαταθήκη
Ο Πρόεδρος είχε υποσχεθεί με την εκλογή του πως το υπουργικό του σχήμα θα αποτελείται από τεχνοκράτες, γνώστες του χαρτοφυλακίου που θα αναλάβουν και όχι στελέχη κομμάτων. Χωρίς να εξετάζεται αν η προεκλογική του δέσμευση ήταν σωστή ή όχι, εκ του αποτελέσματος διαπιστώνεται μία πλήρης αντίφαση. Ή τουλάχιστον αλλαγή πλεύσης 180 μοιρών. Το υπουργικό σχήμα σήμερα, πλην ελάχιστον εξαιρέσεων αποτελείται κυρίως από κομματικά στελέχη που στήριξαν τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Το παραδέχτηκε άλλωστε ο Βίκτωρας Παπαδόπουλος όταν ρωτήθηε για το προφίλ του νέου υπουργικού σχήματος ότι αποτελεί πρόσωπα που στήριξαν από την αρχή τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως τα πρόσωπα δεν θα ανταποκριθούν καθώς πολλές φορές υπουργοί που δεν είχαν σχέση με το αντικείμενο κρίθηκαν πετυχημένοι, δεν έχει για παράδειγμα καμία σχέση ο Χρίστος Σενέκης με το υπουργείο Γεωργίας, η Εύη Τσολάκη με το Μεταφορών (η οποία ακουγόταν πως θα αναλάμβανε αρχικά το υφυπουργείο πρόνοιας). Θέμα σοβαρό ωστόσο είναι η περίπτωση του Ηλία Μυριάνθους στην θέση του Επιτρόπου Περιβάλλοντος όπου θα αναμενόταν ένα πρόσωπο τεχνοκράτης με γνώσεις και ευαισθησίες στα περιβαλλοντικά θέματα. Δίδεται συνεπώς η αίσθηση πως προτεραιότητα δεν είναι η παραγωγή έργου μέχρι και το τέλος της θητείας (το υπουργείο Υγείας για παράδειγμα θα άλλαζε υπουργό για 4η φορά) αλλά η αξιοποίηση κομματικών στελεχών που έχουν εκείνο το έρεισμα που χρειάζεται ο Πρόεδρος για να επανεκλεγεί. Ρόλο σε αυτό έπαιξε και η διατήρηση του Κώστα Κουμή, ο οποίος εκτός από δύναμη σε τοπικούς παράγοντες, θεωρείται άνθρωπος του πρώην αναπληρωτή Προέδρου και πολύ στενού στον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη Λευτέρη Χριστοφόορου και Θεοδόση Τσιόλα. Το πιο σημαντικό όμως είναι η πλήρης ΔΗΚΟποίηση του υπουργικού σχήματος. Με την συμμετοχή δύο αντιπροέδρων που ήδη λειτουργούν ως άνθρωποι του Προέδρου εντός του ΔΗΚΟ, δύο ΔΗΚΟϊκά στελέχη ένθερμους υποστηρικτές του Νίκου Χριστοδουλίδη και του Παναγιώτη Παλατέ στην θέση του διευθυντή του γραφείου του Προέδρου που θεωρείται μεταξύ άλλων και έμπειρος στην οργανωτική δουλειά επιτελείου προεδρικών εκλογών, αν ληφθεί υπόψη ότι υπήρξε στο οργανωτικό του ΔΗΚΟ και έχει το μητρώο μελών. Ερώτημα είναι βεβαίως τι θα γίνει με την Μαριλένα Ραουνά της οποίας το όνομα είχε ακουστεί ότι θα αναλάβει την διεύθυνση του γραφείου του Προέδρου. Ένα πρόσωπο που θεωρείται ευρέως πετυχημένο στον ρόλο που είχε αναλάβει ως υφυπουργός εξωτερικών υποθέσεων και αυτή τη στιγμή είναι εκτός κάδρου.
Κάτω από τον πήχη των προσδοκιών
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης καλλιέργησε για άλλη μια φορά υψηλές προσδοκίες. Αυτή την φορά, ότι ο συγκεκριμένος ανασχηματισμός θα σηματοδοτούσε μια «νέα αρχή» και θα αποτελούσε την κυβέρνηση που θα τον οδηγούσε στις προεδρικές εκλογές του 2028. Όταν, όμως, επί μήνες δημιουργούνται προσδοκίες για σαρωτικές αλλαγές, είσοδο νέων προσώπων και φρεσκάρισμα της κυβέρνησης, κάθε τελικό αποτέλεσμα που δεν ανταποκρίνεται σε αυτές τις υψηλές προσδοκίες εκλαμβάνεται ως αποτυχία.
Τα συμπεράσματα και οι προκλήσεις
Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο οι επιλογές προσώπων αλλά και ο τρόπος με τον οποίο εξελίχθηκε η διαδικασία. Ένας ανασχηματισμός που διασύρει ονόματα, που οδηγεί σε βραχυκύκλωμα και σε μία συνεχή ψιθυρολογία, δεν συνδέεται με το φρεσκάρισμα, αλλά την κόπωση και την φθορά. Ο ανασχηματισμός τελείωσε και οι υπουργοί θα κριθούν από το τι έργο θα παράξουν. Ο Πρόεδρος ωστόσο θα πρέπει να διαχειριστεί στο μεσοδιάστημα όλες τις κρίσεις που προκλήθηκαν από την πολύμηνη αυτή διαρροή ενός ανασχηματισμού που έρχεται και δεν φτάνει.
