Σκληρή απάντηση στο ΕΛΑΜ δίνει με πολυσέλιδη ανακοίνωση η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Έλενα Περικλέους, αναφορικά με το περιστατικό ξυλοδαρμού 11χρονης μαθήτριας από συμμαθητές της, σε Δημοτικό Σχολείο της επαρχίας Λευκωσίας.
Μεταξύ άλλων, η Επίτροπος Περικλέους εντοπίζει ότι το κόμμα διαχωρίζει τα παιδιά ανάλογα με την εθνική και θρησκευτική τους καταγωγή, ενώ κάνει λόγο για ενοχοποίηση, στιγματισμό και ξενοφοβία.
Διαβάστε αυτούσια την ανακοίνωση:
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Δημόσια Τοποθέτηση Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού για την αντιμετώπιση της σχολικής βίας και την καταδίκη της ξενοφοβικής στοχοποίησης παιδιών
Κάθε παιδί έχει αναφαίρετο δικαίωμα να μεγαλώνει, να μαθαίνει και να αναπτύσσεται σε ένα ασφαλές περιβάλλον, απαλλαγμένο από τον φόβο, τη βία και κάθε μορφή ταπείνωσης. Τα ολοένα και συχνότερα περιστατικά βίας μεταξύ παιδιών, με πιο πρόσφατο τον ξυλοδαρμό παιδιού από συμμαθητές του εντός σχολικής μονάδας προκαλούν έντονη ανησυχία και απαιτούν την απερίφραστη καταδίκη μας. Η προστασία του παιδιού που υπέστη τη βία, η άμεση και πλήρης διερεύνηση του περιστατικού και η λήψη ουσιαστικών μέτρων για την αποτροπή επανάληψης αντίστοιχων περιστατικών αποτελούν αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες.
Η ανάγκη, ωστόσο, να αντιμετωπίζουμε αποφασιστικά κάθε περιστατικό βίας δεν μπορεί να αποτελεί αφορμή για τη συλλογική στοχοποίηση παιδιών λόγω της εθνικής ή μεταναστευτικής τους καταγωγής, της θρησκείας ή της γλώσσας τους. Κανένα παιδί δεν μπορεί να θεωρείται υπεύθυνο για τις πράξεις άλλων παιδιών επειδή μοιράζεται μαζί τους κάποιο από αυτά τα χαρακτηριστικά. Ούτε μπορεί η καταδίκη μιας βίαιης πράξης να οδηγεί στην αμφισβήτηση του δικαιώματος άλλων παιδιών να ανήκουν ισότιμα στη σχολική κοινότητα και να συμμετέχουν χωρίς διακρίσεις στην κοινωνική ζωή. Ο διαχωρισμός των παιδιών σε «δικά μας» και «άλλα» εισάγει μια απαράδεκτη λογική επιλεκτικής προστασίας, η οποία αντιβαίνει στην αρχή της μη διάκρισης που κατοχυρώνει η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Η ασφάλεια και η αξιοπρέπεια του παιδιού που υπέστη τη βία δεν διασφαλίζονται με τη στοχοποίηση, τον στιγματισμό ή τον αποκλεισμό άλλων παιδιών.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το περιεχόμενο της ανακοίνωσης κοινοβουλευτικού κόμματος, ημερομηνίας 04/11/2026, στην οποία περιλαμβάνονται αναφορές όπως: «οι συνέπειες της παράνομης μετανάστευσης στα σχολεία είναι εμφανείς», «η κουλτούρα τους απειλεί τη δική μας» και «δεν μπορούν να ενσωματωθούν στην κοινωνία μας». Οι αναφορές αυτές δεν περιορίζονται στην καταδίκη μιας συγκεκριμένης πράξης βίας. Αντιθέτως, αποδίδουν κοινά πολιτισμικά χαρακτηριστικά σε μια εξαιρετικά ετερογενή πληθυσμιακή ομάδα, τα μέλη της οποίας προέρχονται από διαφορετικές χώρες, κοινωνίες και πολιτισμικά περιβάλλοντα, με διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες, αντιλήψεις και βιώματα. Παρουσιάζουν, μάλιστα, αυτή την επίπλαστη ενιαία κουλτούρα ως απειλή για την κοινωνία υποδοχής και τα μέλη της ως αδύνατον να ενταχθούν σε αυτήν. Η σύνδεση ενός μεμονωμένου περιστατικού βίας με το ευρύτερο μεταναστευτικό φαινόμενο μεταφέρει την ευθύνη από συγκεκριμένα πρόσωπα σε μια ολόκληρη πληθυσμιακή ομάδα, καλλιεργώντας τη συλλογική ενοχοποίηση και ενισχύοντας τον κοινωνικό στιγματισμό και την ξενοφοβία.
Παράλληλα, η εν λόγω ανακοίνωση συνδέει αδιακρίτως τη μεταναστευτική βιογραφία παιδιών με την παράνομη μετανάστευση, παραγνωρίζοντας την πολυμορφία των οικογενειακών, κοινωνικών και άλλων συνθηκών μέσα στις οποίες μεγαλώνουν τα παιδιά μεταναστευτικής βιογραφίας. Ανάμεσά τους βρίσκονται παιδιά με έναν Κύπριο γονέα ή από μικτές οικογένειες, παιδιά γονέων που διαμένουν και εργάζονται νόμιμα στην Κύπρο, περιλαμβανομένων αλλοδαπών επενδυτών, καθώς και παιδιά αιτητές ασύλου, πρόσφυγες ή ασυνόδευτα παιδιά. Η εξίσωση διαφορετικών οικογενειακών και νομικών διαδρομών με την παράνομη μετανάστευση είναι παραπλανητική και στιγματιστική. Ακόμη, όμως, και όταν ένα παιδί δεν διαθέτει νόμιμο καθεστώς παραμονής, δεν παύει να είναι παιδί. Η προστασία του και τα δικαιώματά του δεν μπορούν να τίθενται υπό την αίρεση της καταγωγής ή του καθεστώτος παραμονής του.
Η πολιτική εργαλειοποίηση περιστατικών σχολικής βίας, μέσα από γενικεύσεις και συλλογικές αποδόσεις ευθύνης, είναι καταδικαστέα και δεν συμβάλλει στην ουσιαστική αντιμετώπισή τους. Τέτοιου είδους και περιεχομένου τοποθετήσεις υπερβαίνουν τα όρια της κριτικής στη μεταναστευτική πολιτική και εγείρουν σοβαρά ζητήματα ρητορικής μίσους, ιδίως όταν συνοδεύονται από κατηγορηματικές δηλώσεις όπως ότι τα παιδιά μεταναστευτικής βιογραφίας «δεν μπορούν να ενσωματωθούν». Οι δηλώσεις αυτές όχι μόνο δεν συμβάλλουν στη διαμόρφωση προτάσεων και λύσεων για την ένταξη, αλλά αποδίδουν εκ των προτέρων στα παιδιά μεταναστευτικής βιογραφίας έναν αμετάκλητο αποκλεισμό. Τα κοινοβουλευτικά κόμματα και τα πρόσωπα που συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο φέρουν αυξημένη ευθύνη να καταδικάζουν τη βία χωρίς να νομιμοποιούν τον στιγματισμό και τον αποκλεισμό.
Την ίδια στιγμή, τα περιστατικά βίας μεταξύ παιδιών αποκτούν διαστάσεις ευρύτερου φαινομένου, όπως καταδεικνύουν τα στοιχεία της Ετήσιας Έκθεσης της Ομάδας Ασφαλούς Σχολείου (ΟΑΣ): κατά τη σχολική χρονιά 2024–2025 καταγράφηκαν 510 περιστατικά βίας από 98 σχολεία, τα οποία αντιστοιχούσαν μόλις στο 13,19% του συνόλου των σχολείων. Στα περιστατικά περιλαμβάνονται και περιπτώσεις με εμπλεκόμενα παιδιά γηγενούς καταγωγής. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει, επίσης, η καταγραφή 53 ρατσιστικών περιστατικών στο ηλεκτρονικό εργαλείο της Ομάδας Ασφαλούς Σχολείου για τη σχολική χρονιά 2024–2025. Σε 14 από αυτά, ως κριτήριο στοχοποίησης αναφέρεται η εθνική ή εθνοτική καταγωγή. Η ίδια έκθεση επισημαίνει, παραπέμποντας στον ετήσιο απολογισμό της Αντιρατσιστικής Πολιτικής του ΥΠΑΝ, ότι το χρώμα και η εθνικότητα αποτέλεσαν τα δύο συχνότερα κριτήρια εκδήλωσης ρατσιστικής συμπεριφοράς. Για την Πολιτεία και τον δημόσιο διάλογο, τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη αντιμετώπισης και της ρατσιστικής στοχοποίησης ως μέρους της προστασίας των παιδιών από τη βία, όχι αναπαραγωγής των διαχωρισμών που τη συντηρούν. Περαιτέρω, τα στοιχεία αυτά καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη η Πολιτεία και οι αρμόδιοι θεσμοί να εστιάσουν στην αναζήτηση και κατανόηση των πολυπαραγοντικών αιτιών της βίας, στην πρόληψη και στην αποτελεσματική αντιμετώπισή της. Η συζήτηση για τις αιτίες και την αντιμετώπιση της βίας οφείλει να στηρίζεται σε τεκμηριωμένα εμπειρικά δεδομένα και όχι σε γενικεύσεις που αποδίδουν, με στερεοτυπικό τρόπο, συλλογική ευθύνη σε ομάδες παιδιών.
Για την αντιμετώπιση περιστατικών σχολικής βίας, υπενθυμίζεται ότι η Πολιτεία έχει ήδη θεσμοθετήσει συγκεκριμένες διαδικασίες και μηχανισμούς, που καλύπτουν τη βία εντός και εκτός του σχολείου. Οι διαδικασίες αυτές οφείλουν να ενεργοποιούνται άμεσα και να εφαρμόζονται αποτελεσματικά, διασφαλίζοντας την προστασία, τη στήριξη και την αποκατάσταση τόσο των παιδιών που υφίστανται βία όσο και εκείνων που την ασκούν. Η παρέμβαση για τα παιδιά που ασκούν βία πρέπει να συνδυάζει τη στήριξή τους με την ανάληψη ευθύνης και την αποτροπή επανάληψης τέτοιων συμπεριφορών.
Η ευθύνη της Πολιτείας, ωστόσο, δεν εξαντλείται στον χειρισμό των περιστατικών που εκδηλώνονται. Πρωταρχική προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί η πρόληψη, ώστε να αποτρέπεται η εκδήλωση της βίας και όχι απλώς να αντιμετωπίζονται οι συνέπειές της. Απαιτείται, επομένως, συστηματική επένδυση στην έγκαιρη αναγνώριση των κινδύνων και σε συντονισμένες δράσεις, με τη συνεργασία σχολείου, οικογένειας, κοινότητας και αρμόδιων υπηρεσιών. Στη διαδικασία αυτή ουσιαστικό ρόλο μπορούν να διαδραματίσουν και τα ΜΜΕ, μέσα από την υπεύθυνη ενημέρωση και την αποφυγή αναπαραγωγής στερεοτύπων και στιγματιστικών γενικεύσεων.
Η ουσία του δημόσιου διαλόγου πρέπει να είναι σαφής: η σχολική βία αποτελεί σύνθετο φαινόμενο και απαιτεί συστημική, πολυεπίπεδη και διεπιστημονική αντιμετώπιση, με έγκαιρη παρέμβαση και εξατομικευμένη στήριξη. Ιδίως όσοι συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο λόγω του θεσμικού τους ρόλου και επιδιώκουν πραγματικά να συμβάλουν στην εξεύρεση λύσεων, οφείλουν να εστιάζουν στις πολυπαραγοντικές αιτίες της βίας, στην πρόληψη και στην αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων όλων των παιδιών. Η διασφάλιση των δικαιωμάτων αυτών προϋποθέτει την προστασία των παιδιών που υφίστανται βία, την κατάλληλη παρέμβαση, στήριξη και καθοδήγηση των παιδιών που ασκούν βία, καθώς και την προστασία όσων κινδυνεύουν να στοχοποιηθούν ή να αποκλειστούν. Η προστασία των δικαιωμάτων κάθε παιδιού πρέπει να αποτελεί σταθερό σημείο αναφοράς σε κάθε παρέμβαση και κάθε δημόσια τοποθέτηση για τη σχολική βία, χωρίς διακρίσεις, αποκλεισμούς ή συλλογική απόδοση ευθύνης.
Τι είπε το ΕΛΑΜ
Σε ανακοίνωση ημερομηνίας 4 Νοεμβρίου 2026, το ΕΛΑΜ καταγγέλει «με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο τον απαράδεκτο ξυλοδαρμό μαθήτριας δημοτικού από αλλοδαπούς μαθητές» και σημειώνει πως «δυστυχώς, τα όσα τραγικά συνέβησαν αποτελούν άλλο ένα τρανταχτό παράδειγμα για τις συνέπειες της παράνομης μετανάστευσης και επιβεβαιώνουν τις διαχρονικές μας προειδοποιήσεις.»
«Οι συνέπειες της παράνομης μετανάστευσης στα σχολεία είναι εμφανείς. Η κουλτούρα τους απειλεί τη δική μας. Δεν μπορούν να ενσωματωθούν στην κοινωνία μας. Τέτοιες πράξεις δεν πρέπει να γίνονται ανεκτές από κανέναν. Πρόκειται για τα παιδιά μας και για την ασφάλειά τους. Απαιτούμε από τους αρμόδιους να προβούν σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την πλήρη διερεύνηση του τραγικού περιστατικού. Καμία ανοχή στη βία εις βάρος ανηλίκων. Να δοθεί οριστικό τέλος στην παράνομη μετανάστευση. Έχουμε ήδη αργήσει.»
