Πενήντα-δύο ματωμένα χρόνια… μισός και πλέον αιώνας από τότε που ο «Αττίλας» πάτησε το πόδι του στην Κύπρο κι έκτοτε κατέχει παρανόμως περισσότερο από το ένα τρίτο του νησιού μας.
20 Ιουλίου 2024, ώρα 5:30 το πρωί. Πενήντα-δύο χρόνια μετά, οι σειρήνες ήχησαν ξανά για να ξυπνήσουν μνήμες και να μας υπενθυμίσουν το τραγικό εκείνο πρωινό της 20ης Ιουλίου 1974, όταν ο τουρκικός στρατός αποβιβάστηκε στις ακτές της Κερύνειας, πέντε ημέρες μετά το προδοτικό πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, κατά του Aρχιεπισκόπου Μακαρίου.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Φτάνει, yeter, enough»: Με τρεις λέξεις το μήνυμα της Προεδρίας για τη μαύρη επέτειο της τουρκικής εισβολής
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΥΠΕΞ: Καταδικάζει την παράνομη επίσκεψη Γιλμάζ στα κατεχόμενα
Εκατοντάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κι εκατοντάδες εξακολουθούν να αγνοούνται, μισό και πλέον αιώνα μετά την κυπριακή τραγωδία. Παρά τις διαχρονικές προσπάθειες για επανένωση της Κύπρου, στο πλαίσιο μιας διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας, δεν έχει μέχρι σήμερα επιτευχθεί λύση, εξαιτίας των απαράδεκτων τουρκικών αξιώσεων.
Το χρονικό της αποφράδας μέρας
19 Ιουλίου, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος ΙΙΙ εκφωνεί ομιλία ενώπιον του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, κατά την οποία χαρακτηρίζει το πραξικόπημα ως εισβολή της Χούντας στην Κύπρο και κατάλυση της ανεξαρτησίας της, ενώ ταυτόχρονα καλεί το Συμβούλιο Ασφαλείας να παρέμβει με όλα τα πρόσφορα μέσα για την αποκατάσταση της Δημοκρατίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ποια είναι η Αϊσέ που «ήρθε διακοπές» στην Κύπρο το μαύρο καλοκαίρι του 1974
Ο Τούρκος Πρωθυπουργός, Μπουλέντ Ετζεβίτ, αρπάζει την ευκαιρία που επιζητούσε η Άγκυρα από πολύ καιρό και ισχυριζόμενος ότι δεν επρόκειτο για εισβολή, αλλά για «ειρηνική επέμβαση», με σκοπό την επαναφορά της συνταγματικής τάξης στην Κύπρο, που είχε καταλυθεί από το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου, εισέβαλε μια μέρα μετά, στις 20 Ιουλίου 1974.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Κρατούσα το μωρό με μισό κεφάλι»: Η στυγερή δολοφονία του 8χρονου Σταύρου και της γιαγιάς Μαργαρίτας κατά το πραξικόπημα
Με την κωδική ονομασία «Αττίλας», η τουρκική εισβολή αρχίζει στις 05.30 π.μ., με αποβατικές και αεροπορικές επιχειρήσεις στην παράλια περιοχή του «Πέντε Μίλι». Οι αλεξιπτωτιστές πέφτουν μαζικά, με δυνάμεις του πεζικού της Τουρκίας να αποβιβάζονται στις παραλίες της Κερύνειας. Συμμετείχαν συνολικά γύρω στις 40.000 άνδρες, υπό τη διοίκηση του αντιστράτηγου Νουρετίν Ερσίν. Το σύνθημα για την έναρξη της εισβολής ήταν: «Η Αϊσέ μπορεί να πάει διακοπές».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: 52 χρόνια πένθους: Οι ψυχολογικές συνέπειες της τουρκικής εισβολής στον κυπριακό λαό
Η «κυβέρνηση» των πραξικοπηματιών του Νίκου Σαμψών, παραιτήθηκε υπό το βάρος των εξελίξεων στις 23 Ιουλίου 1974.
Στη Γενεύη άρχισαν πυρετώδεις διαβουλεύσεις για την εξεύρεση ειρηνικής λύσης, υπό την αιγίδα του Βρετανού Υπουργού Εξωτερικών, Τζον Κάλαχαν. Η ελληνοκυπριακή πλευρά, εκπροσωπούμενη από τον Γλαύκο Κληρίδη, αξίωσε για πρώτη φορά μετά το 1963, εφαρμογή των Συνθηκών Ζυρίχης-Λονδίνου και του κυπριακού Συντάγματος. Η Τουρκία αρνήθηκε και προέβαλε το πάγιο αίτημά της για γεωγραφικό διαχωρισμό του νησιού.
Ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών, Τουράν Γκιουνές, αντιπρότεινε σχέδιο, σύμφωνα με το οποίο η Κυπριακή Δημοκρατία θα μετατραπόταν σε δικοινοτικό ομοσπονδιακό κράτος πολλών καντονιών, στο οποίο οι Τουρκοκύπριοι θα έλεγχαν το 34% περίπου του νησιού. Ο Κληρίδης ζήτησε αναβολή 36 ή 48 ωρών, για να συμβουλευτεί το Υπουργικό Συμβούλιο. Οι Τούρκοι απέρριψαν το αίτημά του.
Ενόσω διαρκούσαν οι διπλωματικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις στη Γενεύη, δεν φαινόταν να επιτυγχάνεται αίσια έκβαση. Η Τουρκία στις 3:30 τα ξημερώματα της 14ης Αυγούστου του 1974, απέσυρε την αντιπροσωπεία της και σε λιγότερο από μιάμιση ώρα μετά (4:35 π.μ. της ίδιας ημέρας) προχώρησε και στο δεύτερο κύμα εισβολής υπό την κωδική ονομασία «Αττίλας ΙΙ» με την κατάληψη της Μόρφου, της Αμμοχώστου και της Καρπασίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Αλέξανδρος εισήλθε νοσοκομείον»: Το χρονικό της 15ης Ιουλίου 1974 και της απαρχής της κυπριακής τραγωδίας
Παρά τις εκκλήσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (Ψήφισμα 353, 1974) για γρήγορη αποκατάσταση της συνταγματικής τάξης στο νησί, η Τουρκία κατέλαβε το 36,2% της εδαφικής επικράτειας της Κυπριακής Δημοκρατίας και εκτόπισε βίαια περίπου 200.000 Ελληνοκυπρίους από τις εστίες τους. Άλλοι 20.000 Ελληνοκύπριοι, οι οποίοι παρέμειναν στις κατεχόμενες περιοχές, εξαναγκάστηκαν και αυτοί τελικά να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να αναζητήσουν καταφύγιο στις ελεγχόμενες από την κυπριακή κυβέρνηση περιοχές.
Πέραν της οικονομικής καταστροφής, αποτέλεσμα της τουρκικής εισβολής και της βίαιης μετακίνησης πληθυσμού, πάνω από 3.000 άτομα σκοτώθηκαν ενώ μέχρι τις 15 Ιουλίου 2022, εξακολουθούσαν να αγνοούνται από τις διακοινοτικές μάχες του 1963 – ’64 και την τουρκική εισβολή του 1974, 775 Ε/κ και 200 Τ/κ.
Ο Μακάριος επέστρεψε στην Κύπρο το Δεκέμβριο του 1974.
Η Κύπρος, σήμερα μέλος της ΕΕ, παραμένει διαιρεμένη. Οι συνεχείς προσπάθειες, υπό την αιγίδα των ΗΕ, για εξεύρεση μιας βιώσιμης και λειτουργικής λύσης, δικοινοτικής διζωνικής ομοσπονδίας, δεν έχουν ακόμα αποδώσει καρπούς, λόγω της επιμονής της τουρκικής πλευράς να διατηρήσει τα επεμβατικά της δικαιώματα, τις αναχρονιστικές εγγυήσεις και να διασφαλίσει την παρουσία τουρκικού στρατού στο νησί.
