Με ένα ανεπιθύμητο «αργυρό μετάλλιο» στην ευρωζώνη έκλεισε ο Αύγουστος για την Κύπρο, καθώς ο πληθωρισμός σκαρφάλωσε στο 5,2% σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, προκαλώντας νέο κύμα ασφυξίας στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Από την εκπομπή «Alpha Καλημέρα», ο οικονομικός αναλυτής Γιώργος Γεωργίου εξήγησε ότι ο μέσος αυτός όρος μεταφράζεται σε πολύ βαρύτερο πλήγμα στο ράφι και στα βασικά αγαθά.
Πιο κάτω ακολουθεί ένας πρακτικός οδηγός πέντε αξόνων για να μπορούν οι πολίτες να ελέγχουν καλύτερα τα οικονομικά τους.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
1. Το τέλος του «λεφτόδεντρου»
Το πρώτο βήμα άμυνας ξεκινά από το ίδιο το σπίτι, χωρίς οι καταναλωτές να περιμένουν σωτήριες λύσεις από το κράτος.
«Ο Μάκης Κεραυνός θα φέρει τον κρατικό προϋπολογισμό τον άλλο μήνα, αλλά εμείς δεν πρέπει να περιμένουμε ούτε τον Υπουργό Οικονομικών, ούτε τον Πρόεδρο, ούτε τα κόμματα για να μας λύσουν τα προβλήματα», υπογράμμισε.
Η λύση βρίσκεται στον έλεγχο των τραπεζικών λογαριασμών (μέσω e-banking) και στην καταγραφή κάθε δαπάνης
Αρχικά θα πρέπει να εντοπιστούν οι διαρροές. Καταγράψτε πού πήγαν τα χρήματα του προηγούμενου διαστήματος, ώστε να εντοπιστούν περιττά έξοδα που μπορούν να κοπούν άμεσα πριν λείψουν στο τέλος του μήνα.
Παράλληλα, με αφορμή την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς, σημείωσε πως δεν χρειάζεται να αγοράζονται όλα καινούργια ή με υπερβολή.
«Είναι καλό να μην ντραπούμε να κάνουμε αυτή τη συζήτηση μπροστά στα παιδιά μας, για να καταλάβουν από νωρίς ότι δεν υπάρχει λεφτόδεντρο μέσα στο σπίτι και να μην τους έρθει απότομο όταν μεγαλώσουν».
2. Μαξιλάρι ασφαλείας
Μια βασική αρχή του χρηματοοικονομικού αλφαβητισμού, η οποία απουσιάζει από τη συντριπτική πλειονότητα των κυπριακών νοικοκυριών, είναι η δημιουργία ενός ταμιευτηρίου έκτακτης ανάγκης.
- Απόθεμα 3 έως 6 μηνών: Απαιτείται ένας «κουμπαράς» ρευστότητας που να καλύπτει τα βασικά έξοδα διαβίωσης για ένα εξάμηνο.
- Ο κίνδυνος των απολύσεων: Όπως προειδοποίησε, η ακρίβεια δεν περιορίζεται μόνο στην άνοδο των τιμών.
«Όταν εμείς οι υπόλοιποι μειώσουμε την κατανάλωση, κάποιες επιχειρήσεις θα προχωρήσουν σε απολύσεις. Αλίμονο αν βρεθείς χωρίς να έχεις ένα μαξιλάρι ασφαλείας τουλάχιστον τριών μηνών».
3. Ενέργεια & καλάθι
Το ενεργειακό κόστος αποτελεί το βασικό γρανάζι που τροφοδοτεί τον πληθωρισμό στην Κύπρο, συμπαρασύροντας αλυσιδωτά τα πάντα. Όπως υπογραμμίστηκε, σε ένα νησί με 350 ημέρες ηλιοφάνειας, όσοι έχουν τη δυνατότητα αλλά συνεχίζουν να το αναβάλλουν, τώρα είναι η ώρα να προχωρήσουν σε άμεσες ενεργειακές λύσεις και εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, είτε πρόκειται για το νοικοκυριό είτε για μια μικρή επιχείρηση.
Παράλληλα, απαιτείται συγκεκριμένη στρατηγική και στις αγορές στις υπεραγορές, καθώς στα τρόφιμα και τα είδη πρώτης ανάγκης οι πραγματικές αυξήσεις ξεπερνούν κατά πολύ το επίσημο 5,2%.
Η κατάσταση επιβάλλει συστηματική έρευνα αγοράς, αξιοποίηση των εκπτώσεων και στροφή σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (private label) αντί για τις ακριβές μάρκες, ώστε να περιοριστεί η μηνιαία διαρροή από τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
4. Η παγίδα του overdraft
Στο μέτωπο των τραπεζικών υποχρεώσεων, οι κινήσεις των καταναλωτών οφείλουν να είναι χειρουργικές, ξεκινώντας από την αποφυγή του παρατραβήγματος (overdraft) στον τρεχούμενο λογαριασμό.
Το overdraft δεν αποτελεί δωρεάν ρευστότητα αλλά έναν εξαιρετικά ακριβό δανεισμό, με τον κ. Γεωργίου να προειδοποιεί πως «είναι διψήφια τα ποσοστά που σε χρεώνει η τράπεζα τέλος του μήνα», καθιστώντας αναγκαία την αυστηρή παραμονή εντός των πραγματικών ορίων του προϋπολογισμού.
Την ίδια ώρα, όσοι δανειολήπτες βρίσκονται σήμερα σε κυμαινόμενο επιτόκιο στεγαστικού δανείου άνω του 4,40%, αξίζει να χτυπήσουν την πόρτα της τράπεζάς τους για να διαπραγματευτούν το κλείδωμα ενός σταθερού επιτοκίου, ώστε να «φυλάξουν πυρομαχικά» απέναντι σε νέες αυξήσεις.
Αντίθετα, όσοι είχαν προλάβει παλαιότερα να εξασφαλίσουν φθηνό δανεισμό με σταθερό επιτόκιο γύρω στο 2,7%–2,8%, δεν έχουν λόγο να βιαστούν να εξοφλήσουν, καθώς «με τον πληθωρισμό στο 5,2% αυτή τη στιγμή κλέβουν την τράπεζά τους».
Ιδιαίτερη προσοχή, τέλος, συστήνεται σε όσους εξετάζουν τη λήψη νέου δανείου, οι οποίοι καλούνται να επανυπολογίσουν με ρεαλισμό τις δυνάμεις τους, καθώς μια μηνιαία δόση των 600 ευρώ που έμοιαζε απόλυτα εφικτή πριν από μερικούς μήνες, σήμερα μπορεί να αποδειχθεί ασήκωτη.
5. Τέλος στο «large»
Σαφείς ήταν οι επισημάνσεις και για τα χρήματα που μένουν στάσιμα, με τον κ. Γεωργίου να υπογραμμίζει πως τα διαθέσιμα κεφάλαια δεν πρέπει να παραμένουν εκτεθειμένα στον τρεχούμενο λογαριασμό, όπου ο πληθωρισμός ροκανίζει την αξία τους.
Αντί της άμεσης προσβασιμότητας που ευνοεί τις σπατάλες, προκρίνεται η τοποθέτησή τους σε προθεσμιακές καταθέσεις ή σε κρατικά έντοκα γραμμάτια, ώστε να εξασφαλιστεί μια απόδοση που θα περιορίσει τη χασούρα.
Ταυτόχρονα, απηύθυνε κάλεσμα στους καταναλωτές «να σταματήσουν να είναι large» σε ό,τι αφορά τα δικαιώματά τους και τις κρατικές παροχές. Όπως τόνισε, υπάρχουν επιχορηγήσεις, κονδύλια και φοροεπιστροφές που οι πολίτες συχνά αγνοούν ή αμελούν να διεκδικήσουν, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα την ειδική διατίμηση 08 της ΑΗΚ για ευάλωτες ομάδες, την οποία η συντριπτική πλειονότητα των δικαιούχων δεν αξιοποιεί. «Τουλάχιστον αυτά που δικαιούμαστε, ας μην τα χάνουμε», κατέληξε, υπενθυμίζοντας ότι σε περιόδους τέτοιας πίεσης κάθε διαθέσιμη βοήθεια μετράει.
Καθώς το κύμα ακρίβειας συνεχίζει να δοκιμάζει τις αντοχές των καταναλωτών, τα πέντε αυτά βήματα αποτελούν έναν βασικό «οδικό χάρτη» επιβίωσης. Μέχρι να υπάρξει ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών και ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός παραμένουν η μοναδική αξιόπιστη ασπίδα για κάθε νοικοκυριό.
