Την ευαλωτότητα των πολιτών και των οργανισμών απέναντι στις σύγχρονες κυβερνοεπιθέσεις, αλλά και τους κινδύνους που προκύπτουν από τη διασύνδεση των ψηφιακών υπηρεσιών, ανέδειξε ο Ειδικός σε θέματα διαδικτύου και Ψηφιακός Αναλυτής Ντίνος Παστός.
Φιλοξενούμενος στην εκπομπή Alpha Ενημέρωση με αφορμή τα διαδοχικά περιστατικά επιθέσεων που καταγράφηκαν τις τελευταίες ημέρες σε μεγάλες εταιρείες, οργανισμούς και κρατικές οντότητες, ο κ. Παστός εξήγησε ότι οι επιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον σε συγκεκριμένους στόχους, αλλά μπορούν να επηρεάσουν μαζικά χρήστες, ακόμη και όταν αυτοί επισκέπτονται απολύτως νόμιμες και αξιόπιστες ιστοσελίδες.
Όπως εξήγησε, σε αρκετές περιπτώσεις οι χάκερ δεν επιτίθενται απευθείας στην ιστοσελίδα που επισκέπτεται ο χρήστης, αλλά στον πάροχο ή σε κάποιο λογισμικό που χρησιμοποιείται στο παρασκήνιο για τη λειτουργία της. Πρόκειται για τις λεγόμενες επιθέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα (supply chain attacks), οι οποίες μπορούν να μετατρέψουν μια φαινομενικά ασφαλή διαδικτυακή περιήγηση σε παγίδα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: ΗΠΑ: Εκτός λειτουργίας το απόρρητο εσωτερικό δίκτυο επικοινωνιών της Υπηρεσίας Εθνικής Ασφάλειας
Από ένα μολυσμένο λογισμικό, σε εκατοντάδες ιστοσελίδες
Ο Ντίνος Παστός διευκρίνισε ότι τα περιστατικά των τελευταίων ημερών δεν συνδέονται κατ’ ανάγκη μεταξύ τους, ωστόσο αναδεικνύουν πόσο σημαντική είναι η ετοιμότητα των εταιρειών και των οργανισμών που παρέχουν ψηφιακές υπηρεσίες.
Αναφερόμενος σε προβλήματα που παρουσιάστηκαν σε συστήματα, εξήγησε ότι δεν οφείλονται όλα σε κυβερνοεπιθέσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όπως περιέγραψε, οι διακοπές λειτουργίας προέκυψαν από προγραμματισμένες αναβαθμίσεις και αντικαταστάσεις εξοπλισμού, κατά τις οποίες δεν έγιναν σωστά οι απαραίτητοι έλεγχοι. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να χρειαστεί να διακοπεί η λειτουργία συστημάτων και να ακολουθήσουν διορθωτικές ενέργειες.
Υπογράμμισε ότι κάθε οργανισμός πρέπει να διαθέτει σχέδιο επιχειρησιακής συνέχειας, ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί σε τέτοιες καταστάσεις και να περιορίζει τις επιπτώσεις στους χρήστες του.
Σε ό,τι αφορά τις κυβερνοεπιθέσεις που καταγράφηκαν, εξήγησε ότι σε μία από αυτές κακόβουλο λογισμικό διαδόθηκε μέσω δικτύου που εξυπηρετεί μεγάλο αριθμό ιστοσελίδων, μεταξύ των οποίων και το CNN.
Όπως ανέφερε, το κακόβουλο λογισμικό είχε εγκατασταθεί σε λογισμικό τρίτου παρόχου, το οποίο λειτουργούσε στο παρασκήνιο των ιστοσελίδων. Οι δράστες εκμεταλλεύτηκαν την ευπάθεια, με αποτέλεσμα να μπορούν να διοχετεύσουν κακόβουλες λειτουργίες σε συσκευές χρηστών.
Ο κίνδυνος, σύμφωνα με τον ίδιο, αφορά την υποκλοπή προσωπικών πληροφοριών, κωδικών πρόσβασης και κρυπτονομισμάτων, αλλά και τη μόλυνση κινητών τηλεφώνων και υπολογιστών.
«Μπορεί να μπούμε σε μια σωστή ιστοσελίδα, ένα ειδησεογραφικό site, και να πέσουμε θύμα μιας επίθεσης», εξήγησε, επισημαίνοντας ότι ο χρήστης ενδέχεται να μην αντιληφθεί καν ότι έχει εκτεθεί.
Τι είναι οι επιθέσεις supply chain
Ο ψηφιακός αναλυτής εξήγησε ότι στις επιθέσεις αυτού του τύπου οι χάκερ στοχεύουν την αλυσίδα παροχής υπηρεσιών και όχι απαραίτητα την ίδια την ιστοσελίδα.
Συγκεκριμένα, ένας πάροχος που προσφέρει εργαλεία ή λογισμικό σε μια ιστοσελίδα μπορεί να έχει, εν αγνοία του, εγκατεστημένο κάποιο κακόβουλο λογισμικό. Οι επιτιθέμενοι εκμεταλλεύονται την ευπάθεια και ενεργοποιούν λειτουργίες που έχουν προετοιμάσει εκ των προτέρων, επιδιώκοντας να μολύνουν όσο το δυνατόν περισσότερες συσκευές.
Το ανησυχητικό, όπως σημείωσε, είναι ότι ούτε η ίδια η ιστοσελίδα μπορεί απαραίτητα να γνωρίζει ότι μέσω του παρόχου της διοχετεύεται κακόβουλο λογισμικό.
«Δεν υπάρχει συγκεκριμένος στόχος»
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο γεγονός ότι οι συγκεκριμένες επιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον σε πρόσωπα ή οργανισμούς που διαθέτουν μεγάλα χρηματικά ποσά ή ευαίσθητες πληροφορίες.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, οι δράστες απλώνουν ένα «δίχτυ στη θάλασσα», με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν όλοι όσοι βρίσκονται μέσα σε αυτό.
Είτε πρόκειται για επίθεση με στόχο την απόσπαση λύτρων, είτε για υποκλοπή δεδομένων ή για κατασκοπεία, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι εξίσου σοβαρό: απώλεια πρόσβασης σε συστήματα, διαρροή πληροφοριών και διακοπή της λειτουργίας επιχειρήσεων, με άμεσες επιπτώσεις και στους πελάτες τους.
Ο κ. Παστός υπογράμμισε ότι η απειλή δεν αφορά μόνο τις μεγάλες επιχειρήσεις ή τις κρατικές υπηρεσίες, αλλά ξεκινά από τις συσκευές που χρησιμοποιούμε καθημερινά στο σπίτι και επεκτείνεται στους χώρους εργασίας και στις υποδομές ολόκληρων κρατών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Μαζική κυβερνοεπίθεση σε κορυφαίες ιστοσελίδες: Στο στόχαστρο χάκερ 178 ιστότοποι για κλοπή κρυπτονομισμάτων
Το email ως «γενικό αντικλείδι» των προσωπικών δεδομένων
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που ανέδειξε ο ειδικός αφορά την αποθήκευση κωδικών πρόσβασης σε ψηφιακές πλατφόρμες και υπηρεσίες, όπως αυτές της Google, της Apple και της Microsoft.
Όπως εξήγησε, όταν ένας χρήστης συγκεντρώνει τους κωδικούς του σε έναν λογαριασμό, η προστασία του συγκεκριμένου λογαριασμού αποκτά καθοριστική σημασία, καθώς μπορεί να παρέχει πρόσβαση σε πολλές άλλες υπηρεσίες.
Χαρακτήρισε το email που χρησιμοποιούμε για να συνδεόμαστε στις διάφορες πλατφόρμες ως το «γενικό αντικλείδι» που ξεκλειδώνει τα υπόλοιπα.
Γι’ αυτό και προειδοποίησε ότι ο βασικός κωδικός πρόσβασης δεν πρέπει να επαναχρησιμοποιείται σε άλλες υπηρεσίες, ενώ πρέπει να προστατεύεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Η χρήση του ίδιου κωδικού σε πολλαπλούς λογαριασμούς, πρακτική που εξακολουθεί να ακολουθεί σημαντικό μέρος των χρηστών λόγω ευκολίας, μπορεί να οδηγήσει σε αλυσιδωτές απώλειες δεδομένων και χρημάτων.
Μάλιστα, οι συνέπειες δεν περιορίζονται απαραίτητα στον ίδιο τον χρήστη, αφού μέσα από υποκλαπείσες συνομιλίες και μηνύματα μπορούν να εκτεθούν και άλλα πρόσωπα ή επιχειρήσεις με τις οποίες επικοινωνεί.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Ψηφιακό χάος στις ΗΠΑ: Προβλήματα σε Google, Gmail, Apple και Microsoft 365
Η ευθύνη των εταιρειών να ενημερώνουν τους χρήστες
Ο Ντίνος Παστός έθεσε ως ιδιαίτερα σημαντική την υποχρέωση των οργανισμών να ενημερώνουν εγκαίρως τους πελάτες τους όταν διαπιστώνουν ότι έχουν πέσει θύματα κυβερνοεπίθεσης.
Όπως εξήγησε, εάν μια εταιρεία αποκρύψει ένα περιστατικό για να προστατεύσει τη φήμη της, οι χρήστες ενδέχεται να μην αντιληφθούν ότι έχουν εκτεθεί τα προσωπικά τους δεδομένα και να χάσουν πολύτιμο χρόνο για να προστατευθούν.
Σε περίπτωση που διαπιστωθεί υποκλοπή κωδικών, για παράδειγμα, οι χρήστες πρέπει να ενημερωθούν ώστε να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες, όπως η αλλαγή των κωδικών τους και η αυξημένη προσοχή σε μηνύματα από άγνωστους αποστολείς που ενδέχεται να προσποιούνται ότι εκπροσωπούν κάποια εταιρεία ή υπηρεσία.
Υπογράμμισε ότι η ενημέρωση των πελατών και των αρμόδιων φορέων δεν αποτελεί απλώς ζήτημα εταιρικής εικόνας, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση για να αποτραπεί η επέκταση μιας επίθεσης.
«Δεν έχει σημασία ποιος μας απειλεί, αλλά να είμαστε έτοιμοι»
Κληθείς να σχολιάσει το γεγονός ότι οι κυβερνοεπιθέσεις πλήττουν πλέον διαφορετικούς τομείς, από ενεργειακές εταιρείες μέχρι υπηρεσίες και κρίσιμες υποδομές, ο κ. Παστός ανέφερε ότι δεν πρέπει να εστιάζουμε αποκλειστικά στην ταυτότητα των δραστών ή στα κίνητρά τους.
Όπως εξήγησε, είτε στόχος είναι η απόσπαση λύτρων, είτε η μεταφορά δεδομένων, είτε η κατασκοπεία από ιδιωτικές ή κρατικές οντότητες, οι τεχνικές που χρησιμοποιούνται μπορεί να είναι παρόμοιες και οι επιπτώσεις εξίσου σοβαρές.
Αντί, λοιπόν, να επικεντρωνόμαστε αποκλειστικά στο ποιος βρίσκεται πίσω από κάθε επίθεση, θεωρεί σημαντικότερο να υπάρχει πρόληψη, ετοιμότητα και σχέδιο αντίδρασης.
Οι οργανισμοί, όπως τόνισε, πρέπει να είναι σε θέση να παρακολουθούν τα δίκτυά τους, να εντοπίζουν εγκαίρως τις απειλές, να ενημερώνουν όσους επηρεάζονται και να εκπαιδεύουν τους εργαζομένους και τους χρήστες τους.
Το ζητούμενο, κατέληξε, είναι να γνωρίζουμε ότι μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να συμβεί και να είμαστε προετοιμασμένοι για το πώς θα αντιδράσουμε, ώστε να περιορίσουμε τις συνέπειές της.



