Στο επίκεντρο της σημερινής Τριμερούς Συνάντησης Ηγετών Κύπρου-Ελλάδας-Αιγύπτου στο Ελ-Αλαμέιν είναι η πορεία των διακρατικών τους σχέσεων σε διμερές και τριμερές επίπεδο, σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις, προσθέτοντας ότι θα συζητηθούν “οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην περιοχή”.
Είναι αυτονόητο ότι στην ατζέντα των θεμάτων που συζητούνται θα περιλαμβάνεται και ο τομέα της ενέργειας και η πρόοδος της διαδικασίας αξιοποίησης των υποθαλάσσιων πηγών ενέργειας.
Ωστόσο, κυπριακοί παράγοντες υπήρξαν περισσότερο συγκεκριμένοι, επισημαίνοντας ότι ο πρόσφατος νέος μηχανισμός αμυντικής συνεργασίας, γνωστότερος ως “Συμφωνία της Μέκκας” που διασυνδέει την Τουρκία, τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, θα τεθεί και αυτός στο τραπέζι.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Κυπριακό, Γάζα, Λίβανος στην Κοινή Διακήρυξη Κύπρου-Ελλάδας-Αιγύπτου
Θα περιληφθεί και η Αίγυπτος στη “Συμφωνία της Μέκκας”;
Σχολιάζοντας τη συγκεκριμένη επισήμανση, ο αναλυτής του ALPHA Κύπρου για ζητήματα Μέσης Ανατολής και επισκέπτης καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Γαβριήλ Χαρίτος, επισήμανε ότι, εδώ και καιρό, Λευκωσία και Αθήνα παρακολουθούν με ενδιαφέρον τη σταδιακή βελτίωση των διμερών σχέσεων Αιγύπτου-Τουρκίας.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί απόρροια πολλών παραγόντων, μεταξύ των οποίων του κομβικού ρόλου που έχουν αποκτήσει οι δύο χώρες ως προς την διαχείριση της κατάστασης στη Γάζα, την εφαρμογή του Σχεδίου Τραμπ και την ανάγκη ευρύτερης συνεργασίας με τις ΗΠΑ, αλλά και με το νεοσύστατο Συμβούλιο Ειρήνης. Υπό τις παρούσες συγκυρίες, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η βελτίωση των τουρκοαιγυπτιακών σχέσεων ενθαρρύνεται έως κάποιους βαθμού και από τον αμερικανικό παράγοντα.
Ειδικότερα όμως, όσον αφορά τη “Συμφωνία της Μέκκας”, οι προθέσεις της Τουρκίας είναι σαφείς. Από τις δηλώσεις τόσο του Προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, όσο και του Υπουργού Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, προκύπτει ξεκάθαρα ότι η Άγκυρα επιδιώκει να συμπεριληφθεί και η Αίγυπτος στο νέο περιφερειακό σχήμα αμυντικής συνεργασίας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Έφτασε στην Αίγυπτο και είδε αλ Σίσι ο Χριστοδουλίδης: Στο επίκεντρο διμερείς σχέσεις και περιφερειακές εξελίξεις
Σαουδαραβικές αντιρρήσεις; Αιγυπτιακή άρνηση; Ή κάτι άλλο;
Όπως επεσήμανε ο κ. Χαρίτος, μέχρι στιγμής έχουν μεταδοθεί αντιφατικές εκδοχές σχετικά με το ενδεχόμενο συμμετοχής της Αιγύπτου στη “Συμφωνία της Μέκκας”.
Από τη μια, το καταρινών συμφερόντων ειδησεογραφικό μέσο Middle East Eye δημοσίευσε διαρροές που φέρουν το περιβάλλον του ισχυρού άνδρα της Σαουδικής Αραβίας , πρίγκιπα Μοχάμαντ Μπιν Σαλμάν, να είναι “ενοχλημένος” από την απροθυμία της κυβέρνησης του Αιγύπτιου Προέδρου Αλ-Σίσι να συνδράμει στρατιωτικά τις σαουδαραβικές ένοπλες δυνάμεις στην αντιμετώπιση του μετώπου κατά των φιλοϊρανών ανταρτών Χούθι της Υεμένης. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το Ριάντ θα ανέμενε από το Κάιρο διαφορετική συμπεριφορά, ύστερα μάλιστα από την “γενναία σαουδαραβική οικονομική βοήθεια”, όπως χαρακτηρίζεται, προκειμένου η Αίγυπτος να ανταποκριθεί στις οικονομικές της υποχρεώσεις τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε διεθνείς φορείς. Μάλιστα, αυτός φέρεται να ήταν ο λόγος που η Σαουδική Αραβία στράφηκε στο Πακιστάν, που φάνηκε πρόθυμο να αποστείλει στρατιωτικό προσωπικό και εξοπλισμό επί σαουδαραβικού εδάφους – γεγονός που τελικά συνέβη.
Ωστόσο, παράλληλα έχει μεταδοθεί από αραβικά και τουρκικά μέσα ότι, εν τέλει, η Αίγυπτος είναι εκείνη που προβάλλει σημαντικές ενστάσεις, με αποτέλεσμα να φαίνεται ότι η άρνηση συμμετοχής της στη ‘Συμφωνία της Μέκκας’ να αποτελεί απόφαση του Καΐρου.
Παρ’ όλα αυτά, καμία από τις δύο εκδοχές δεν φαίνεται απόλυτα πειστική, αφήνοντας το περιθώριο να υποτεθεί ότι η αλήθεια ‘βρίσκεται κάπου στη μέση’.
Σύμφωνα, λοιπόν, με αυτήν τη συλλογιστική, Λευκωσία και Αθήνα καλούνται να αποκωδικοποιήσουν τις αιγυπτιακές προθέσεις – ένα ζήτημα που εκτιμάται ότι απασχολεί στην πραγματικότητα τη σημερινή τριμερή συνάντηση στο Ελ Αλαμέιν με συμμετέχοντες τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας, Κυριάκο Μητσοτάκη, και τον Αιγύπτιο Πρόεδρο, Αμπντέλ Φατάχ Αλ-Σίσι.
Το “αγκάθι” του Κυπριακού
Στο πλαίσιο της δραστικής βελτίωσης των σχέσεων Αιγύπτου-Τουρκίας δεν θα μπορούσε να παραληφθεί το γνωστό “αγκάθι” του Κυπριακού, με την Άγκυρα να θεωρείται βέβαιο ότι θα ήθελε πάρα πολύ να πιέσει την Αίγυπτο να μειώσει όσο το δυνατόν περισσότερο την ποιότητα των σχέσεών της με την Κυπριακή Δημοκρατία.
Μέχρι πρότινος δεν είχε καταστεί σαφές μέχρι ποιου βαθμού θα μπορούσαν να έχουν προχωρήσει η τουρκικές πιέσεις προς το Κάιρο – και αντιστοίχως, μέχρι ποιου βαθμού ήταν ισχυρές οι αιγυπτιακές αντιστάσεις.
Ο καταλυτικός ρόλος του ναυαγίου της Κερύνειας
Το πρόσφατο ναυάγιο στα ανοιχτά της κατεχόμενης Κερύνειας, εν τέλει φαίνεται πως έδωσαν ένα σαφές δείγμα για το ‘πού ακριβώς βρίσκεται η Αίγυπτος’ και κατά πόσον επιδιώκει να μην διαταρράξει τα εσκαμμένα.
Όπως ανέφερε ο Γαβριήλ Χαρίτος, ενδεικτικό της στάσης που υιοθετεί η Αίγυπτος ως προς την ποιότητά των σχέσεών της με την Κυπριακή Δημοκρατία, ήταν η ιδιαίτερη διατύπωση που επέλεξε το Αιγυπτιακό Υπουργείο Εξωτερικών στο δελτίο τύπου που εξέδωσε στις 30 Αυγούστου 2026 με αφορμή το τραγικό πολύνεκρο ναυάγιο της Κερύνειας.
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Αιγύπτου εξέφρασε τα θερμά του συλλυπητήρια “προς την φίλη Κυπριακή Δημοκρατία, την κυβέρνηση και τον λαό της για τα θύματα του περιστατικού βύθισης του επιβατηγού σκάφους στα ανοικτά των βόρειων ακτών της Κύπρου, το οποιο είχε ως αποτέλεσμα να υπάρξουν νεκροί και τραυματίες”.
Σχολιάζοντας την αιγυπτιακή διατύπωση, ο κ. Χαρίτος τόνισε ότι η κυβέρνηση του Καΐρου δεν αναγνωρίζει κανένα άλλο κράτος στο νησί, παρά μόνο την Κυπριακή Δημοκρατία, χωρίς να προβαίνει σε οποιαδήποτε νύξη περί ύπαρξης περιοχών του νησιού που δεν τελούν υπό τον διοικητικό έλεγχο της μοναδικής νόμιμης κυβέρνησης.
Αιγυπτιακά συλλυπητήρια
Η αιγυπτιακή αυτή διατύπωση διαφέρει κατά πολύ από την διπλωματική διαχείριση της Τουρκίας, που απευθύνθηκε προς τις “αρχές” των Κατεχομένων σαν να πρόκειται για “ανεξάρτητο κράτος” (“ΤΔΒΚ”) .
Διαφέρει επίσης και από την διαχείριση του ζητήματος εκ μέρους της διπλωματικής υπηρεσίας του Αζερμπαϊτζάν, που απέστειλε συλλυπητήρια επιστολή προς τον Τουρφάν Έρχουρμαν αποδίδοντάς του την ιδιότητα “πολιτικού ηγέτη” των “αρχών” που ελέγχουν τα κατεχόμενα κυπριακά εδάφη.
Τέλος, έχει σημασία ότι η Αίγυπτος δεν επέλεξε κάποια άλλη, πολιτικά ουδέτερη, διατύπωση, που να θύμιζε τις σχετικές ανακοινώσεις του Ηνωμένου Βασιλείου, των Ηνωμένων Πολιτειών ή ακόμα και του Συνδέσμου Τουρκογενών Κρατών, στον οποίον οι “αρχές” των Κατεχομένων έλαβαν θέση “παρατηρητών” στα συλλογικά του όργανα.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, ο Γαβριήλ Χαρίτος εξέφρασε την εκτίμηση ότι δεν αποκλείεται η – ενδιαφέρουσα από κάθε άποψη – διατύπωση του συγκεκριμένου αιγυπτιακού δελτίου τύπου, ίσως τελικά να “ξεκλείδωσε” τις διαδικασίες που οδήγησαν στη σημερινή πραγματοποίηση της Τριμερούς.
Πού βαδίζει η Αίγυπτος;
Από την άλλη πλευρά όμως, απομένει να διαπιστωθεί ποια τελικά θα είναι η απόφαση της Αιγύπτου ως προς την εισδοχή της (ή μη) στη “Συμφωνία της Μέκκας”, καθότι δεν πρόκειται για μία πολιτικά και στρατηγικά ουδέτερη συμφωνία αμοιβαίας αμυντικής συνεργασίας.
Διασυνδέεται με την διαμόρφωση του μελλοντικού ενεργειακού χάρτη της Μέσης Ανατολής και της Ανατολικής Μεσογείου, τη στιγμή μάλιστα που είναι ξεκάθαρο πως δεν προάγει την ενεργειακή δίοδο IMEC, την οποίαν Λευκωσία και Αθήνα έχουν ήδη επιλέξει.
Παρακολουθήστε την ανάλυση του Γαβριήλ Χαρίτου στη σημερινή ειδησεογραφική εκπομπή ALPHA Ενημέρωση του ALPHA Κϋπρου με την Κάτια Σάββα:
