Τα Βαλκάνια αποτελούν έναν ευάλωτο κρίκο στην ευρωπαϊκή ασφάλεια, τον οποίο το Ιράν φέρεται να αξιοποιεί μέσω εγκληματικών δικτύων για τη σχεδίαση επιθέσεων στο εξωτερικό. Αυτή είναι η βασική εκτίμηση άρθρου γνώμης που δημοσιεύεται στους Times of Israel, με αφορμή την εξάρθρωση δικτύου που σχεδίαζε δολοφονία στην Ελλάδα. Ο αρθρογράφος προχωρά μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, προτείνοντας τη δημιουργία μόνιμου κέντρου πληροφοριών στη Λευκωσία, με συμμετοχή της Μοσάντ και υπηρεσιών ασφαλείας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ο αναλυτής διεθνούς ασφάλειας Χοσέ Λεβ Άλβαρες Γκόμες υποστηρίζει ότι η υπόθεση που αποκαλύφθηκε στις 17 Νοεμβρίου δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δίκτυο διασυνδέσεων της Τεχεράνης με το οργανωμένο έγκλημα, το οποίο έχει τις ρίζες του στον πόλεμο της Βοσνίας.
Στο επίκεντρο της ανάλυσής του βρίσκονται η γεωγραφική θέση των Βαλκανίων, η αυξανόμενη παρουσία Ισραηλινών στην Ελλάδα και την Κύπρο και τα κενά που, κατά την εκτίμησή του, εξακολουθούν να υπάρχουν στη συνεργασία των υπηρεσιών πληροφοριών.
Από τον πόλεμο της Βοσνίας στα σημερινά δίκτυα
Σύμφωνα με τον αρθρογράφο, η ιρανική παρουσία στα Βαλκάνια δεν αποτελεί πρόσφατη εξέλιξη. Οι πρώτες σημαντικές διασυνδέσεις αναπτύχθηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου της Βοσνίας, όταν η Τεχεράνη αξιοποίησε διαδρομές λαθρεμπορίου για τη μεταφορά οπλισμού προς τις βοσνιακές μουσουλμανικές δυνάμεις.
Ο ίδιος αναφέρει ότι, μεταξύ Μαΐου 1994 και Ιανουαρίου 1996, μονάδες των Φρουρών της Επανάστασης μετέφεραν περίπου 14.000 τόνους όπλων μέσω Κροατίας. Οι διαδρομές αυτές, υποστηρίζει, επέτρεψαν τη δημιουργία σχέσεων με τοπικά εγκληματικά δίκτυα, ορισμένα από τα οποία δεν εξαρθρώθηκαν ποτέ πλήρως.
Κατά την εκτίμησή του, οι διασυνδέσεις εκείνης της περιόδου εξακολουθούν να προσφέρουν δυνατότητες στρατολόγησης τοπικών συνεργατών για επιχειρήσεις των ιρανικών υπηρεσιών πληροφοριών.
Η αξιοποίηση εγκληματικών οργανώσεων επιτρέπει, σύμφωνα με την ανάλυση, στην Τεχεράνη να περιορίζει την άμεση εμπλοκή δικών της πρακτόρων και να δυσχεραίνει τον εντοπισμό των πραγματικών εντολέων.
Ο Άλβαρες Γκόμες επικαλείται στοιχεία σύμφωνα με τα οποία καταγράφηκαν 54 ιρανικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό την περίοδο 2021–2024, με τις 16 να περιλαμβάνουν τη συμμετοχή προσώπων με εγκληματική δραστηριότητα. Παραπέμπει επίσης στις αναφορές της βρετανικής MI5 για 25 σχέδια επιθέσεων που συνδέονται με το Ιράν και είχαν ως στόχο κατοίκους του Ηνωμένου Βασιλείου από τον Ιανουάριο του 2022.
Γιατί στο επίκεντρο βρίσκονται Ελλάδα και Κύπρος
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην Ελλάδα και την Κύπρο, τόσο λόγω της στρατηγικής τους θέσης όσο και εξαιτίας της αυξανόμενης παρουσίας Ισραηλινών πολιτών.
Σύμφωνα με τους αριθμούς που παραθέτει ο αρθρογράφος, σχεδόν 20.000 Ισραηλινοί διαμένουν στην Κύπρο, ενώ περισσότερα από 3.800 συμβόλαια και μεταβιβάσεις ακινήτων με Ισραηλινούς αγοραστές καταγράφηκαν την περίοδο 2021–2024 στη Λάρνακα, την Πάφο και τη Λεμεσό.
Για την Ελλάδα, εκτιμά ότι περισσότεροι από 10.000 Ισραηλινοί έχουν εγκατασταθεί στη χώρα μετά το 2023. Τα μεγέθη αυτά αποτελούν στοιχεία που επικαλείται ο αναλυτής και δεν συνιστούν ανεξάρτητα επιβεβαιωμένη απογραφή.
Πέρα από την προστασία των πολιτών, ο Άλβαρες Γκόμες επισημαίνει τη στρατηγική σημασία των βαλκανικών χερσαίων και εναέριων διαδρόμων που συνδέουν την Ανατολική Μεσόγειο με την Κεντρική Ευρώπη. Η παρουσία δυτικών στρατιωτικών υποδομών στην ευρύτερη περιοχή ενισχύει, κατά τον ίδιο, την ανάγκη για στενότερη συνεργασία των υπηρεσιών ασφαλείας.
Η πρόταση για μόνιμη παρουσία της Μοσάντ στη Λευκωσία
Στο επίκεντρο της πρότασης του αναλυτή βρίσκεται η δημιουργία μόνιμου περιφερειακού κέντρου συνεργασίας των υπηρεσιών πληροφοριών στη Λευκωσία, με τη συμμετοχή της Μοσάντ και υπηρεσιών ασφαλείας από την Ελλάδα, την Κύπρο και άλλες βαλκανικές χώρες.
Ο αναλυτής προτείνει τη συμμετοχή αξιωματικών-συνδέσμων από τη Μοσάντ, την ελληνική ΕΥΠ, την κυπριακή ΚΥΠ και την Υπηρεσία Εθνικής Ασφάλειας της Βόρειας Μακεδονίας, καθώς και εκπροσώπων υπηρεσιών από την Αλβανία, τη Σερβία και τη Βουλγαρία.
Σκοπός της προτεινόμενης δομής θα ήταν η συστηματική ανταλλαγή πληροφοριών για ύποπτες μετακινήσεις, οικονομικές συναλλαγές και επικοινωνίες προσώπων που συνδέονται με εγκληματικές οργανώσεις.
Αντί για αποσπασματική συνεργασία όταν αποκαλύπτεται μια απειλή, ο αρθρογράφος εισηγείται έναν μόνιμο μηχανισμό που θα επιτρέπει τον ταχύτερο εντοπισμό και την αποτροπή σχεδιαζόμενων επιθέσεων.
Παράλληλα, προτείνει κοινές ομάδες αντιμετώπισης απειλών, οι οποίες θα συντονίζουν ενέργειες όπως δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων, ταξιδιωτικές απαγορεύσεις και συλλήψεις, σύμφωνα με τη νομοθεσία των συμμετεχόντων κρατών.
Στο μοντέλο που περιγράφει, η Μοσάντ θα παρέχει τεχνική υποστήριξη και πληροφορίες, ενώ οι εθνικές υπηρεσίες θα διατηρούν την ευθύνη για τις επιχειρήσεις στο έδαφός τους.
Η τεχνητή νοημοσύνη στον σχεδιασμό για την ασφάλεια των Βαλκανίων
Η εισήγηση περιλαμβάνει και την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό πιθανών απειλών πριν από την εκδήλωσή τους.
Ο Άλβαρες Γκόμες προτείνει ένα σύστημα με την ονομασία Balkan Periphery Shield, το οποίο θα αναλύει ασυνήθιστα μοτίβα σε συνοριακές διελεύσεις, θαλάσσιες μεταφορές και οικονομικές συναλλαγές μεταξύ Ιράν, Τουρκίας και Βαλκανίων.
Συμπληρωματικά, εισηγείται τη συγκρότηση κοινής ομάδας Μοσάντ και βαλκανικών υπηρεσιών, η οποία θα πραγματοποιεί ανά τρίμηνο ασκήσεις προσομοίωσης επιθέσεων, με στόχο τη βελτίωση της έγκαιρης προειδοποίησης.
Η συγκεκριμένη πρόταση προϋποθέτει στενή ανταλλαγή ευαίσθητων δεδομένων και διασυνοριακό συντονισμό, ζητήματα για τα οποία ο αρθρογράφος δεν παρουσιάζει συμφωνημένο θεσμικό ή νομικό πλαίσιο.
Η υπόθεση στην Ελλάδα πυροδότησε τη συζήτηση
Αφορμή για το άρθρο γνώμης αποτέλεσε η εξάρθρωση δικτύου στη Βόρεια Μακεδονία, τα μέλη του οποίου φέρονται να προετοίμαζαν δολοφονική επίθεση στην Ελλάδα.
Όπως έχει αποκαλύψει το CNN Greece, στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκεται ο Ιρανός Εντρίς Τζαχανγκίρι Μαβανέχ, ο οποίος φέρεται να συντόνιζε την επιχείρηση μέσω προσώπων που συνδέονται με το οργανωμένο έγκλημα. Η συνεργασία της ΕΥΠ με τις υπηρεσίες ασφαλείας της Βόρειας Μακεδονίας οδήγησε στη σύλληψη πέντε υπόπτων, ενώ ένα ακόμη πρόσωπο αναζητείται.
Στο άρθρο του, ο Άλβαρες Γκόμες αναφέρεται σε σχεδιαζόμενη επίθεση εναντίον Ισραηλινού στελέχους εταιρείας που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα, χρησιμοποιώντας την υπόθεση για να αναδείξει τους κινδύνους που, κατά την εκτίμησή του, απορρέουν από τη δράση ιρανικών δικτύων μέσω τοπικών εγκληματικών οργανώσεων.
Υπό αυτό το πρίσμα, εισηγείται τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού συνεργασίας των υπηρεσιών πληροφοριών με έδρα τη Λευκωσία, μια πρόταση που δεν αποτελεί επίσημη πρωτοβουλία της Μοσάντ ή των κυβερνήσεων των χωρών στις οποίες αναφέρεται.
Πηγή: cnn.gr



