Τις διπλωματικές προεκτάσεις γύρω από την έναρξη θαλάσσιων ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας, τη σημασία των NAVTEX και των αντι-NAVTEX εξήγησε στην εκπομπή Alpha Ενημέρωση ο Αναπληρωτής Καθηγητής Διεθνούς Δικαίου στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Λευκωσίας-Αθηνών Θωμάς Παπαναστασίου.
Ο κ. Παπαναστασίου εξήγησε ότι οι NAVTEX που εξέδωσαν την Παρασκευή οι υδρογραφικές υπηρεσίες της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας αφορούν την ενημέρωση της διεθνούς ναυσιπλοΐας για τις εργασίες που αναμένεται να πραγματοποιήσει το γαλλικό ερευνητικό πλοίο Αbeille Marengo στην περιοχή Κύπρου-Κρήτης, για διάστημα τριών με τεσσάρων μηνών. Όπως διευκρίνισε, πρόκειται για ειδοποιήσεις προς τους ναυτιλλομένους, ώστε να λαμβάνονται τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας, οι οποίες από μόνες τους δεν κατοχυρώνουν δικαιοδοσίες ή κυριαρχικά δικαιώματα.
Την ίδια ώρα, η Τουρκία εξέδωσε αντι-NAVTEX, με την οποία επιδιώκει να δημοσιοποιήσει τη διαφωνία της ως προς το ποια χώρα έχει την αρμοδιότητα έκδοσης των σχετικών ειδοποιήσεων. Σύμφωνα με τον καθηγητή, μέσα από αυτή την ενέργεια η Άγκυρα επιχειρεί να αμφισβητήσει την αρμοδιότητα της Ελλάδας και της Κύπρου, προβάλλοντας τη δική της θέση ότι η σχετική δικαιοδοσία ανήκει στην Τουρκία.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η διαδικασία που προηγήθηκε των NAVTEX
Αναφερόμενος στη διαδικασία που προηγήθηκε, ο κ. Παπαναστασίου εξήγησε ότι, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, ισχύει η ελευθερία έρευνας και πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων για όλα τα κράτη, ακόμη και όταν αυτά διέρχονται από την υφαλοκρηπίδα παράκτιου κράτους.
Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, η ελευθερία αυτή συνοδεύεται από συγκεκριμένες υποχρεώσεις. Η εταιρεία που αναλαμβάνει την εκτέλεση ενός τέτοιου έργου οφείλει να λαμβάνει εύλογα μέτρα, ώστε να μην επηρεάζονται δραστηριότητες ή εγκαταστάσεις του παράκτιου κράτους. Ενδεικτικά, θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι στη διαδρομή του καλωδίου δεν υπάρχουν άλλες θαλάσσιες εγκαταστάσεις ή προγραμματισμένες γεωτρήσεις για υδρογονάνθρακες.
Για τον λόγο αυτό, απαιτείται συνεννόηση με το παράκτιο κράτος, ώστε να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα. Στην περίπτωση της Ελλάδας, όπως εξήγησε, ακολουθείται πάγια διαδικασία, κατά την οποία η ενδιαφερόμενη εταιρεία, αλλά και η χώρα προέλευσής της, απευθύνονται στις αρμόδιες ελληνικές αρχές.
Ακολουθεί γνωμοδότηση από ειδική Διυπουργική Επιτροπή και, εφόσον αυτή είναι θετική, εκδίδεται επιχειρησιακή άδεια από τον Υπουργό Εξωτερικών. Αυτή ήταν, σύμφωνα με τον ίδιο, η έγκριση που αναμενόταν το προηγούμενο διάστημα και η οποία τελικά δόθηκε, ανοίγοντας τον δρόμο για την έκδοση των NAVTEX και την έναρξη των εργασιών του γαλλικού πλοίου.
Το ερώτημα της επικοινωνίας Γαλλίας – Τουρκίας
Σε ό,τι αφορά τις πληροφορίες περί επικοινωνίας μεταξύ Γαλλίας και Τουρκίας, ο κ. Παπαναστασίου ανέφερε ότι το ζήτημα βρίσκεται ψηλά στην επικαιρότητα, καθώς υπάρχει συζήτηση για ενδεχόμενη παρέμβαση της γαλλικής πρεσβείας στην Άγκυρα και αποστολή ρηματικής διακοίνωσης προς την τουρκική πλευρά.
Όπως σημείωσε, οι ρηματικές διακοινώσεις αποτελούν γραπτό διπλωματικό μέσο επικοινωνίας, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη ενημέρωση από την Ελλάδα, την Τουρκία ή τη Γαλλία για το κατά πόσον υπήρξε τέτοια ενέργεια, ούτε για το περιεχόμενό της.
Ως εκ τούτου, παραμένει άγνωστο εάν και σε ποιο βαθμό υπήρξε διπλωματική συνεννόηση, αλλά και κατά πόσον αυτή συνδέεται με τις τουρκικές αντιδράσεις. Το ζητούμενο, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι πώς θα εξελιχθεί η κατάσταση τις επόμενες ημέρες και κατά πόσον Αθήνα και Λευκωσία είναι προετοιμασμένες να διαχειριστούν ενδεχόμενες νέες αντιδράσεις, είτε σε διπλωματικό είτε σε άλλο επίπεδο.
Ο κίνδυνος δημιουργίας προηγουμένου
Ο κ. Παπαναστασίου εκτίμησε ότι οι εργασίες του γαλλικού πλοίου αναμένεται να αρχίσουν άμεσα, ενδεχομένως από σήμερα ή αύριο, χωρίς να διαφαίνεται, επί του παρόντος, ότι θα υπάρξουν ενέργειες ανάλογες με εκείνες που είχαν σημειωθεί στην Κάσο.
Ωστόσο, έθεσε ως σημαντικό ζήτημα για την επόμενη περίοδο το ενδεχόμενο οι κινήσεις της Γαλλίας έναντι της Τουρκίας να δημιουργήσουν ένα προηγούμενο, το οποίο η Άγκυρα θα μπορούσε να επικαλεστεί σε μελλοντικές αντίστοιχες περιπτώσεις, προβάλλοντας ανάλογες απαιτήσεις.
Όπως προειδοποίησε, αυτό είναι ένα σημείο που θα πρέπει να παρακολουθηθεί στενά, καθώς ενδεχόμενη δημιουργία προηγουμένου θα μπορούσε να επηρεάσει και άλλες υποθέσεις στην περιοχή, με τον καθηγητή να συνδέει το ζήτημα και με τις ευρύτερες συζητήσεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Πότε θα αποπλεύσει το Αbeille Marengo: Το παρασκήνιο μετά την κλιμάκωση για τον GSI κι ο ρόλος των Γάλλων
