Οι influencers πολιτικοί και οι πολίτες… followers;

*Της Μαριέλλας Θεοφάνους

Στην Κύπρο – όπως και σε πολλές άλλες χώρες – ολοένα και περισσότεροι πολίτες απομακρύνονται από την πολιτική. Όχι από αδιαφορία, αλλά από απογοήτευση. Από την αίσθηση ότι το πολιτικό σύστημα δεν λειτουργεί με όρους κοινωνικής δικαιοσύνης, αξιοκρατίας και ισότητας, αλλά συχνά εξυπηρετεί τα συμφέροντα των λίγων, αφήνοντας τη μεγάλη πλειοψηφία στο περιθώριο.

Η εμπιστοσύνη κλονίζεται από φαινόμενα διαφθοράς, σύγκρουσης συμφερόντων και ατιμωρησίας. Όταν οι κανόνες δεν εφαρμόζονται για όλους με τον ίδιο τρόπο, η πολιτική παύει να είναι χρήσιμη και καταλήγει να εξυπηρετεί τους ευνοούμενους του συστήματος. Την ίδια στιγμή, οι κοινωνικές ανισότητες βαθαίνουν. Η στέγη γίνεται όλο και πιο απρόσιτη, η εργασία πιο επισφαλής, ενώ οι νέοι και οι νέες καλούνται να χτίσουν τη ζωή τους μέσα σε συνθήκες μόνιμης αβεβαιότητας, συχνά εργαζόμενοι σε τομείς άσχετους με τις σπουδές και τα προσόντα τους.

Η απομάκρυνση από την πολιτική είναι συχνά πιο έντονη στις γυναίκες. Κοινωνικά στερεότυπα, έλλειψη υποστήριξης και δυσκολία συνδυασμού επαγγελματικής, προσωπικής και δημόσιας ζωής, λειτουργούν αποτρεπτικά. Πολλές γυναίκες έρχονται αντιμέτωπες με σεξιστικές επιθέσεις, απαξίωση και αμφισβήτηση των ικανοτήτων τους, ιδιαίτερα όταν διεκδικούν ρόλο στη δημόσια ζωή. Το αποτέλεσμα είναι η αποχή και η σιωπή. Και μαζί τους, η απώλεια πολύτιμων δυνάμεων για τον τόπο και τη δημοκρατία.

Πολιτική και social media

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και ασκούμε την πολιτική. Μπορούν να λειτουργήσουν ως σημαντικό εργαλείο συμμετοχής,  δίνοντας βήμα σε νέους ανθρώπους, γυναίκες και ομάδες που παραδοσιακά αποκλείονταν από τη δημόσια συζήτηση. Επιτρέπουν άμεση επικοινωνία με τους πολίτες και διευρύνουν την πρόσβαση στην πολιτική ενημέρωση. Μέσα από τα social media μπορούν να αναδειχθούν ιδέες, να οργανωθούν πρωτοβουλίες και να ανοίξει ουσιαστικός διάλογος για κρίσιμα κοινωνικά ζητήματα.

Την ίδια ώρα, όμως, οι αλγόριθμοι ευνοούν το κραυγαλέο, το ακραίο και το απλουστευμένο. Η εικόνα και η προσπάθεια εντυπωσιασμού υπερισχύει της ουσίας, ενώ η επιχειρηματολογία και οι πραγματικές λύσεις περνούν σε δεύτερη μοίρα. Έτσι, αναδεικνύονται «influencer πολιτικοί» που μετρούν την επιτυχία σε likes και followers, όχι σε προτάσεις, θέσεις και αποτελέσματα. Η πολιτική μετατρέπεται σε θέαμα και η ψευδαίσθηση συμμετοχής αντικαθιστά την πραγματική συμμετοχή.

Ζητούμενο, ασφαλώς, δεν είναι η απόρριψη των social media, αλλά η υπεύθυνη και συνειδητή χρήση τους, με στόχο την ουσία και όχι μόνο την εικόνα.

Για τους πολίτες ή για τα likes;

Η αναξιοκρατία και η αναπαραγωγή των ίδιων προσώπων ενισχύουν την αποξένωση συνολικά. Όταν το πολιτικό σύστημα δεν ανανεώνεται και δεν δημιουργεί χώρο για νέους ανθρώπους, γυναίκες και για διαφορετικές εμπειρίες, απομακρύνεται ακόμη περισσότερο από την κοινωνία που καλείται να εκπροσωπήσει.

Η αλλαγή πορείας απαιτεί ξεκάθαρες επιλογές. Πάταξη της διαφθοράς, διαφάνεια, ανεξαρτησία των θεσμών και ουσιαστική αξιοκρατία. Απαιτεί λογοδοσία και πολιτικές που μειώνουν τις ανισότητες και δημιουργούν χώρο για νέες φωνές. Χρειάζονται πολιτικοί που υπηρετούν τους πολίτες και το δημόσιο συμφέρον, όχι την εικόνα τους στα social media.

Η δημοκρατία δεν απειλείται μόνο από τις ακραίες φωνές. Απειλείται κυρίως όταν οι πολίτες νιώθουν ότι η συμμετοχή τους δεν έχει νόημα. Αν θέλουμε να ξαναχτίσουμε την εμπιστοσύνη, η πολιτική πρέπει να επιστρέψει στους ανθρώπους και στις καθημερινές τους ανάγκες. Με καθαρό και κατανοητό λόγο, με λιγότερες υποσχέσεις και περισσότερες πράξεις. Με δυναμική διεκδίκηση επίλυσης προβλημάτων. Η λύση δεν βρίσκεται στα likes, αλλά στην πραγματική ζωή. Οι πολίτες δεν πρέπει να αποδεχθούν υποβάθμιση του ρόλου τους σε followers.

*Η Μαριέλλα Θεοφάνους είναι υποψήφια βουλεύτρια του ΑΚΕΛ Αριστερά Κοινωνική Συμμαχία στην Πάφο και Δημοτική Σύμβουλος Πάφου.