ALPHA της Κυριακής

Οι κρίσεις που σημάδεψαν το κόμμα και η ταραχώδης ιστορία του 

Αν υπάρχει ένα μεγάλο ερώτημα που εγείρεται σε αυτή την εκλογική μάχη, είναι ποια θα είναι η δύναμη των παραδοσιακών κομμάτων και πόσο ισχυρή θα είναι η παρουσία νεοσύστατων σχηματισμών που διεκδικούν ψήφο οργής και διαμαρτυρίας. Ένα από τα κόμματα που δίνει την κρίσιμη μάχη επιβίωσης είναι το ΔΗΚΟ. Ποια θα είναι η θέση του στην κομματική σκακιέρα και ποια η επόμενη μέρα; Το ΔΗΚΟ  αναμετρήθηκε πολλές φορές με τον ίδιο του τον εαυτό. Η ιστορία όμως αποδεικνύει ότι έδινε τις μάχες του και κατάφερνε αν όχι να διατηρεί τα ποσοστά με τα οποία ξεκίνησε, τουλάχιστον να παραμένει κλειδωμένο στην τρίτη θέση με ηχηρή φωνή στο κοινοβούλιο.  

Από τον Κυπριανού στον Καρογιάν

Το ΔΗΚΟ ιδρύθηκε από τον Σπύρο Κυπριανού, ως Δημοκρατική Παράταξη, το 1976.

Η πρώτη μεγάλη κρίση ξέσπασε το 1979 στον απόηχο μεταξύ άλλων της ρήξης στις σχέσεις ΔΗΚΟ – ΑΚΕΛ και ενός ανασχηματισμού στον οποίο είχε προβεί ο πρόεδρος του κόμματος. Από το ΔΗΚΟ αποχώρησε ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος Σταύρος Αμπίζας. Η κρίση κορυφώθηκε όταν ο Αλέκος Μιχαηλίδης και άλλα στελέχη αποχώρησαν από το ΔΗΚΟ και ίδρυσαν τη Νέα Δημοκρατική Παράταξη το 1980. 

Ο Τάσσος Παπαδόπουλος ίδρυσε τότε την Ένωση Κέντρου με βασική επιδίωξη, όπως και ο Μιχαηλίδης, να αντικαταστήσουν το ΔΗΚΟ ως εκφραστές της Μακαριακής φωνής. Χαρακτηριστικές οι κόντρες μεταξύ Κυπριανού – Παπαδόπουλου με αυτόπτες μάρτυρες της εποχής να διηγούνται την έφοδο στο σπίτι του Τάσσου Παπαδόπουλου από άντρες του Σπύρου Κυπριανού για να διερευνήσουν το κατά πόσο ο ίδιος είχε εμπλοκή στην απαγωγή του γιου του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας το 1977.

Το ΔΗΚΟ το 1976 διέθετε απόλυτη πλειοψηφία 21 εδρών. Οι αποχωρήσεις το άφησαν με μόνο 12 βουλευτές μέχρι το 1980. Στις βουλευτικές εκλογές του 1981 βρέθηκε με μείον 13 έδρες σε σχέση με το 1976.

Παρά το αρνητικό κλίμα που καλλιεργείτο κατά του τότε Προέδρου της Δημοκρατίας από ΔΗΣΥ- ΑΚΕΛ, κυρίως λόγω της απόρριψης και της στάσης που επέδειξε στην πρόταση Κουεγιάρ για λύση του κυπριακού, ο Τάσσος Παπαδόπουλος και στελέχη της Ένωσης κέντρου αλλά και της ΝΕΔΗΠΑ, συμπεριλαμβάνονται στο ψηφοδέλτιο του ΔΗΚΟ στις εκλογές του 1985 (έγιναν το 1985 και όχι το 1986 λόγω αυτοδιάλυσης της βουλής). Είχε προηγηθεί και παραίτηση του υπουργού Εξωτερικών του Νίκου Ρολάνδη λόγω διαφωνίας στο κυπριακό. 

Εν μέσω εσωκομματικών τριγμών το ΔΗΚΟ το βράδυ των εκλογών του 1985 έκανε άλμα και από το 19,5% που εξασφάλισε το 1981, κατέγραψε ποσοστό 27,6% και αναδείχθηκε σε δεύτερη πολιτική δύναμη.  

Διάσπαση καταγράφεται και το 1998, όταν το κόμμα αποφάσισε να αποχωρήσει από την Κυβέρνηση Γλαύκου Κληρίδη, εξαπολύοντας κατηγορώ κατά του τότε προέδρου, για αθέτηση συμφωνίας μεταξύ ΔΗΣΥ-ΔΗΚΟ.

Υψηλόβαθμα στελέχη του ΔΗΚΟ αποχώρησαν και διαγράφηκαν. Ανάμεσα σε αυτούς ο Ντίνος Μιχαηλίδης και ο Αλέξης Γαλανός οι οποίοι ίδρυσαν δικά τους κόμματα.  

Το 2000 σε ένα ιστορικό συνέδριο για το κόμμα ο Σπύρος Κυπριανού παραδίδει την σκυτάλη στον Τάσσο Παπαδόπουλο ο οποίος παρέμεινε στα ηνία του κόμματος μέχρι το 2006. 

Καρογιάν Vs Παπαδόπουλου

Η επόμενη μεγάλη κρίση ξέσπασε επί προεδρίας Μάριου Καρογιάν. Το ΔΗΚΟ συνεργάστηκε με τον Δημήτρη Χριστόφια μετά τις προεδρικές εκλογές του 2008. Η συνεργασία προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις κυρίως από στελέχη που θεωρούσαν ότι το ΔΗΚΟ έχανε την πολιτική του αυτονομία και μετατοπιζόταν επικίνδυνα προς θέσεις που δεν εξέφραζαν την παραδοσιακή του βάση. 

Η κρίση κορυφώθηκε το 2011 με τη σύγκρουση της ηγεσίας Καρογιάν με τον Ζαχαρία Κουλία και τον Γιώργο Κολοκασίδη. Οι δύο διαφώνησαν δημόσια με την συνεργασία με τον Χριστόφια.

Επεισοδιακή μάλιστα ήταν η πρώτη συνεδρίαση της βουλής των αντιπροσώπων το 2011 καθώς ο Ζαχαρίας Κουλίας, πήρε την απόφαση να μην στηρίξει τον αρχηγό του κόμματος του Μάριο Καρογιάν, για επανεκλογή στην προεδρία της βουλής αλλά τον πρόεδρο της ΕΔΕΚ Γιαννάκη Ομήρου. Σε εκείνη τη συνεδρίαση είχε μεταβεί με αστυνομική προστασία και δεν εμφανίστηκε μέχρι την ώρα της ψηφοφορίας, στην οποία ο Καρογιάν έχασε για μία ψήφο την επανεκλογή του στην προεδρία της Βουλής. 

Την ίδια χρονιά το ΔΗΚΟ αποχώρησε τελικά από την κυβέρνηση Χριστόφια εξαιτίας διαφωνιών στο Κυπριακό και τη διαχείριση της οικονομικής κρίσης μετά την έκρηξη στο Μαρί.

Η απόφαση στήριξης Αναστασιάδη στις Προεδρικές του 2013 έφερε επίσης θύελλα αντιδράσεων στη Γρίβα Διγενή. Ακολουθεί η σύγκρουση μεταξύ Νικόλα Παπαδόπουλου και Μάριου Καρογιάν. Ο Παπαδόπουλος παραιτήθηκε από τη θέση του αντιπροέδρου, ενώ στελέχη  αποχώρησαν από το κόμμα ή διαγράφηκαν.

 Όταν ο Νικόλας Παπαδόπουλος εξελέγη πρόεδρος του ΔΗΚΟ το 2014, συγκρούστηκε  με την παλιά ηγετική ομάδα του Καρογιάν με αποτέλεσμα τον Φεβρουάριο του 2014 το κόμμα να αποχωρήσει από την συγκυβέρνηση. 

Οι τέσσερις υπουργοί του ΔΗΚΟ διαφώνησαν την στάση του κόμματος και έτσι οι Γιώργος Λακκοτρύπης,   Πέτρος Πετρίδης,   Φώτης Φωτίου,  και Κυριάκος Κενεβέζος  ανέστειλαν την ενεργό συμμετοχή τους στο ΔΗΚΟ. Ήταν για κάποιους η αρχή μιας μακράς περιόδου εσωστρέφειας η οποία μέχρι σήμερα ταλανίζει το κόμμα.

Το αποκορύφωμα των εσωτερικών έριδων  ήρθε αμέσως μετά τις προεδρικές του 2018. Μετά την αποτυχία του Νικόλα Παπαδόπουλου να περάσει στον δεύτερο γύρο, η ηγεσία του ΔΗΚΟ προχώρησε στις πιο μαζικές διαγραφές.

Η απόφαση του πειθαρχικού συμβουλίου να διαγράψει τους Μάριο Καρογιάν, Αντιγόνη Παπαδοπούλου και αρκετά στελέχη της Κεντρικής Επιτροπής, επικαλούμενο υπόσκαψη της υποψηφιότητας Νικόλα Παπαδόπουλου, προκάλεσε τσουνάμι αποχωρήσεων. 

Το πιο ηχηρό χαστούκι στην μακρόχρονη ιστορία του δέχτηκε το ΔΗΚΟ λίγους μήνες αργότερα όταν ο Μάριος Καρογιάν ίδρυσε την  Δημοκρατική Παράταξη, η οποία κατάφερε με 4 έδρες να μπει στην βουλή του 2021. Το Δημοκρατικό Κόμμα έχασε μεγάλο μέρος των στελεχών του, ενώ ο ενδιάμεσος χώρος διασπάστηκε. 

Η κρίση κορυφώθηκε το 2020 όταν οι 3 βουλευτές του ΔΗΚΟ, Βότσης, Μουσιούττας και Προκοπίου μαζί με τους Αλέκκο Τρυφωνίδη και Χρίστο Τσίγκη, ανακοίνωσαν την αποχώρησή τους από το ΔΗΚΟ λόγω «ουσιαστικών διαφωνιών». Ακολούθως, εντάχθηκαν στους κόλπους της ΔΗΠΑ.

Ο αγώνας επιβίωσης

Στις Βουλευτικές εκλογές του 2021 το ΔΗΚΟ είδε τα ποσοστά του να κατρακυλούν σε πρωτοφανή επίπεδα φτάνοντας στο 11,29%. Στα 5 χρόνια που μεσολάβησαν δεν δίνεται η εντύπωση ότι άλλαξαν και πολλά στο κόμμα του Νικόλα Παπαδόπουλου. Στο ΔΗΚΟ αποτυπώνεται μια δυσκολία να καλλιεργηθεί μια νέα φιλοσοφία η οποία θα απαλλάξει το κόμμα από κατάλοιπα του παρελθόντος, φέρνοντας φρέσκες ιδέες και ένα ουσιαστικό rebranding στον χώρο του κέντρου.

Στελέχη αποδίδουν στον πρόεδρο του κόμματος αυτή την αδυναμία γι’ αυτό και περιμένουν το αποτέλεσμα των εκλογών, με σκέψεις να θέσουν θέμα αμφισβήτησης της ηγεσίας. Το σενάριο πάντως για άμεση διαδοχή του Νικόλα Παπαδόπουλου από την Χριστιάνα Ερωτοκρίτου είναι το επικρατέστερο, σε περίπτωση που τα ποσοστά του κόμματος υποχωρήσουν την ερχόμενη Κυριακή. 

Στην Γρίβα Διγενή πάντως κυριαρχεί η ατμόσφαιρα ότι από το 2020, όταν ο Νικόλας Παπαδόπουλος πρωτοστάτησε στην καταψήφιση του προϋπολογισμού της κυβέρνησης Αναστασιάδη με φόντο τις πολιτογραφήσεις, ο ίδιος εμφανίζεται πολιτικά υποτονικός, για να κάνει τομές και να οδηγήσει το κόμμα στην επόμενη μέρα. 

Η αγωνιά σήμερα κορυφώνεται αφού το ΔΗΚΟ καλείται να δώσει την μεγαλύτερη μάχη στην ιστορία του. Από το κατ’ εξοχήν κόμμα του κέντρου και ρυθμιστής στη Βουλή των Αντιπροσώπων κινδυνεύει να υποχωρήσει στην 5^η θέση ή ακόμα και στην χειρότερη περίπτωση στην 6^η θέση, έχοντας απέναντι του ως απειλή το ΕΛΑΜ, το ΑΛΜΑ και την Άμεση Δημοκρατία.

Αντιλαμβανόμενος την ώθηση που ο ίδιος ο Νικόλας Παπαδόπουλος έδωσε στον Οδυσσέα Μιχαηλίδη όταν υπηρετούσε στα καθήκοντά του ως γενικός ελεγκτής, προσπαθεί λίγες μέρες πριν την κάλπη να ανατρέψει αυτή την εικόνα με πυρά κατά του ΑΛΜΑ στο πλαίσιο μιας πρωτοφανούς κόντρας που ξέσπασε μεταξύ των δύο πάλαι ποτέ καλών συνεργατών. 

Αυτό που η ιστορία του ΔΗΚΟ πάντως αποδεικνύει είναι ότι παρά τις κατά καιρούς κρίσεις, το κόμμα κατάφερνε όταν αυτές καταλάγιαζαν, να παίρνει ξανά τα πάνω του, κυρίως μέσα από επανένταξη στελεχών ή μέσα από την δυναμική που έπαιρνε με την ένταξη του στις κατά καιρούς διακυβερνήσεις. Δυναμική την οποία το κόμμα δεν φαίνεται να παίρνει σήμερα από την διακυβέρνηση Χριστοδουλίδη.  

Το ΔΗΚΟ αυτή τη φορά επιδίδεται σε ένα πρωτοφανή αγώνα για την ίδια του την ύπαρξη αφού για πρώτη φορά διακυβεύεται ο ρυθμιστικός του ρόλος αλλά και η ίδια η ταυτότητα του ως κόμμα του κεντρώου χώρου.