Του Χρίστου Α. Καρά, Δικηγόρος, Πρόεδρος Δικηγορικού Συλλόγου Αμμοχώστου
«Οι ισχυροί πράττουν όσα τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύνατοι υποχωρούν όσο τους επιβάλλει η αδυναμία τους.»
Θουκυδίδης, Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου
Πριν από δυόμισι χιλιάδες χρόνια, ο Θουκυδίδης δεν περιέγραφε μόνο έναν πόλεμο. Περιέγραφε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο κόσμος όταν η ισχύς υπερισχύει του δικαίου.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Η διαπίστωση αυτή παραμένει επίκαιρη όσο ποτέ για την Κύπρο.
Κάθε φορά που ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών επισκέπτεται την περιοχή ή αναλαμβάνει μια νέα πρωτοβουλία για το Κυπριακό, η δημόσια συζήτηση κινείται ανάμεσα σε δύο άκρα. Από τη μία, η υπερβολική αισιοδοξία ότι «κάτι μεγάλο έρχεται». Από την άλλη, η απόλυτη απαξίωση ότι «τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει».
Και οι δύο προσεγγίσεις είναι λανθασμένες.
Η ιστορία του Κυπριακού μάς έχει διδάξει ότι ούτε οι ευκαιρίες πρέπει να εξιδανικεύονται ούτε οι αποτυχίες να οδηγούν σε παραίτηση. Οι διεθνείς πρωτοβουλίες δεν λύνουν από μόνες τους τα προβλήματα. Δημιουργούν όμως τις συνθήκες μέσα στις οποίες μπορεί να υπάρξει πρόοδος ή, αντίθετα, να χαθεί ακόμη μία ευκαιρία.
Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι τι θα κάνει ο Αντόνιο Γκουτέρες. Είναι τι θα κάνει η δική μας πλευρά και τι θα πράξει η Τουρκία.
Πενήντα δύο χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, η μεγαλύτερη απειλή δεν είναι μόνο η κατοχή. Είναι η σταδιακή συνήθεια. Όσο περνά ο χρόνος, οι νέες γενιές μεγαλώνουν με μια διχοτομημένη πατρίδα ως δεδομένη πραγματικότητα. Τα τετελεσμένα παγιώνονται, οι περιουσίες αλλάζουν χαρακτήρα, η δημογραφική αλλοίωση συνεχίζεται και η διεθνής κοινότητα, όσο κι αν διακηρύσσει τη στήριξή της, στρέφει αναπόφευκτα την προσοχή της σε νέες κρίσεις.
Ο χρόνος, δυστυχώς, δεν λειτουργεί υπέρ της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποδεχθούμε οποιαδήποτε λύση. Σημαίνει όμως ότι δεν μπορούμε να θεωρούμε πως η διατήρηση του σημερινού αδιεξόδου αποτελεί στρατηγική επιλογή. Το αδιέξοδο δεν είναι ουδέτερο. Παράγει καθημερινά νέα δεδομένα εις βάρος μας.
Ταυτόχρονα, θα ήταν εξίσου λανθασμένο να πιστεύουμε ότι η διεθνής νομιμότητα, από μόνη της, αρκεί για να ανατρέψει την κατάσταση. Το διεθνές δίκαιο αποτελεί το ισχυρότερο όπλο της Κυπριακής Δημοκρατίας. Όμως το δίκαιο χρειάζεται και πολιτική στρατηγική. Χρειάζεται πρωτοβουλίες, αξιοπιστία, συνέπεια και συνεχή διπλωματική παρουσία.
Η Κυπριακή Δημοκρατία οφείλει να παραμένει σταθερά προσηλωμένη σε μια βιώσιμη και λειτουργική λύση, στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων των Ηνωμένων Εθνών και του συμφωνημένου πλαισίου διαπραγμάτευσης. Όχι γιατί αυτό επιβάλλει η διεθνής κοινότητα, αλλά γιατί έτσι διατηρούμε το ηθικό, πολιτικό και νομικό πλεονέκτημα απέναντι στην τουρκική αδιαλλαξία και στις απαράδεκτες αξιώσεις περί δύο κρατών.
Η ευθύνη, όμως, δεν βαραίνει μόνο την Τουρκία ούτε μόνο τους διαμεσολαβητές. Βαραίνει και εμάς. Κάθε φορά που εμφανιζόμαστε διχασμένοι, κάθε φορά που μετατρέπουμε το Κυπριακό σε πεδίο εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης, αποδυναμώνουμε τη διαπραγματευτική θέση της χώρας μας.
Η ενότητα δεν σημαίνει ομοφωνία. Σημαίνει συμφωνία στον στρατηγικό στόχο και υπευθυνότητα στον δημόσιο λόγο.
Η επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες δεν αποτελεί ιστορική καμπή από μόνη της. Δεν πρόκειται να φέρει αυτόματα τη λύση. Μπορεί όμως να αποτελέσει ακόμη έναν κρίσιμο σταθμό. Το αν θα οδηγήσει σε ουσιαστική πρόοδο δεν θα κριθεί από τις δηλώσεις μετά τις συναντήσεις ούτε από τις φωτογραφίες. Θα κριθεί από το αν υπάρχει πραγματική πολιτική βούληση να γεφυρωθούν οι διαφορές και, κυρίως, από το κατά πόσο η Τουρκία θα εγκαταλείψει τις θέσεις που συγκρούονται ευθέως με το διεθνές δίκαιο και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Η Κύπρος δεν έχει την πολυτέλεια ούτε της αφέλειας ούτε της μοιρολατρίας. Χρειάζεται ρεαλισμό, αυτοπεποίθηση και στρατηγική επιμονή. Χρειάζεται να διεκδικεί, όχι να συμβιβάζεται με το αδιέξοδο. Και χρειάζεται να θυμάται ότι η ειρήνη και η επανένωση δεν είναι πράξη αδυναμίας· είναι η μεγαλύτερη πράξη ευθύνης απέναντι στις επόμενες γενιές.
Η ιστορία θα κρίνει όλους μας. Όχι από το πόσο σωστά προβλέψαμε την επόμενη εξέλιξη, αλλά από το αν κάναμε ό,τι περνούσε από το χέρι μας για να μην παραδώσουμε στα παιδιά μας μια πατρίδα που θα έχει μάθει να ζει μόνιμα διαιρεμένη.
