Κάποτε ο Σεφέρης έγραψε πως όπου και να ταξιδέψει, η Ελλάδα τον πληγώνει. Για την Κύπρο, ίσως θα μπορούσε να γραφτεί κάτι διαφορετικό. Πως όπου και να ταξιδέψει κανείς, ακούει τα βήματα εκείνων που δεν γύρισαν ποτέ. Ακούει τα στάχια της Μεσαορίας να ψιθυρίζουν στον άνεμο, ακούει καμπάνες να ηχούν στον Απόστολο Ανδρέα.
Δεν ξέρω αν αυτή θα είναι η τελευταία μας ευκαιρία. Ξέρω μόνο πως αν αυτές τις ημέρες γράφονται σελίδες στην Ιστορία της Κύπρου, δεν της αξίζει να τη συνοδεύει ο όποιος θόρυβος της μικροπολιτικής. Της αξίζει η σιωπή της ευθύνης και της προσμονής.
Μεγάλωσα σε μια οικογένεια όπου το Κυπριακό ήταν στις καθημερινές μας συζητήσεις. Στις καθημερινές ιστορίες που περνούσαν από γενιά σε γενιά, με την υπόσχεση πως δεν θα επιτρέψουμε στη λήθη να μας νικήσει.
ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ
Ίσως γι’ αυτό παρακολουθώ τις εξελίξεις στο Κυπριακό με μια παράξενη αίσθηση. Ούτε αισιοδοξίας, ούτε απαισιοδοξίας. Αλλά ευθύνης. Δεν γνωρίζουμε τι θα προκύψει από τη νέα κινητικότητα. Δεν γνωρίζουμε καν αν θα υπάρξει πράγματι πρόοδος. Αυτό όμως που με προβληματίζει είναι κάτι διαφορετικό.
Η βιασύνη. Να δημιουργήσουμε κλίμα, να προεξοφλήσουμε προθέσεις, να αποδώσουμε ευθύνες, να διχαστούμε ξανά, πριν ακόμη μάθουμε ποιο είναι το πραγματικό περιεχόμενο μιας προσπάθειας που βρίσκεται στα πρώτα της βήματα.
Η επιφυλακτικότητα είναι θεμιτή. Ίσως και αναπόφευκτη για έναν λαό που πόνεσε, διαψεύστηκε, προδόθηκε, βίωσε (και βιώνει) εισβολή και κατοχή. Η επιφυλακτικότητα όμως δεν είναι το ίδιο με την προεξόφληση και την καλλιέργεια ενός κλίματος που απορρίπτει εκ των προτέρων κάθε πιθανότητα, πριν ακόμη υπάρξει κάτι για να αξιολογηθεί.
Κάποιες στιγμές αισθάνομαι πως παρακολουθώ εξελίξεις σε δύο παράλληλα σύμπαντα.
Στο ένα βρίσκεται η Κύπρος που θυμάται πως βρισκόμαστε υπό κατοχή, που κουβαλά ακόμη τη μνήμη των αγνοουμένων, των προσφύγων, των κατεχόμενών μας χωριών, των εκκλησιών μας. Η Κύπρος που ξέρει ότι κάθε σοβαρή προσπάθεια για το εθνικό μας ζήτημα, είναι μια στιγμή που απαιτεί να λειτουργούμε υπεύθυνα.
Ταυτοχρόνως βλέπω την Κύπρο του καθημερινού θορύβου, της μικροπολιτικής, της καρέκλας. Των πρόωρων συμπερασμάτων, των προσωπικών αντιπαραθέσεων, της ανάγκης να ενταχθούν όλοι σε στρατόπεδα, του παιχνιδιού απόδοσης ευθυνών.
Κι εκεί είναι που νιώθω να αποξενώνομαι και να πληγώνομαι.
Γιατί ως παιδί προσφύγων δεν αποδέχομαι να μετατρέπεται το Κυπριακό σε πεδίο ανάπτυξης και εδραίωσης (μικρο)πολιτικών καριερών. Να μετατρέπεται ο πόνος μας σε αγώνα εντυπώσεων, όπου «κούφια χέρια χτυπούν των κούφιων» «μικρά χειροκροτήματα», όπως γράφει ο αείμνηστος και εμβληματικός Κώστας Μόντης.
Αν υπάρχει έστω και η παραμικρή πιθανότητα αυτές οι μέρες να αποδειχθούν ιστορικές, το πρώτο που καλούμαστε να κάνουμε είναι απλά να σταθούμε στο ύψος των περιστάσεων. Με καθαρό μυαλό. Με νηφαλιότητα. Με επίγνωση ότι η αγάπη για την πατρίδα δεν μετριέται με συνθήματα, αλλά με το πόσο υπεύθυνα κρίνεις όταν έρθει η ώρα για να το κάνεις.
Δεν ξέρω πού θα οδηγήσει αυτή η προσπάθεια. Ξέρω όμως ότι η ολοκληρωτική ήττα δεν θα έρθει απαραίτητα με μια ενδεχόμενη αποτυχία στις διαπραγματεύσεις, αλλά θα έρθει σίγουρα εάν απωλέσουμε την ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε το βάρος που φέρουν ορισμένες στιγμές.
Οι πρόσφυγες, ύστερα από πάνω από μισό αιώνα αναμονής, αξίζουμε κάτι περισσότερο από τον θόρυβο.
* Η Μαργαρίτα Καϊμακλιώτη είναι Πολιτικός Επιστήμονας, Αν. Γραμματέας Διεθνών Σχέσεων του Δημοκρατικού Συναγερμού και μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Γλαύκος Κληρίδης.
